جزئیات نشست مشترک راه آهن و سازمان میراث فرهنگی در شورای عالی معماری و شهرسازی؛

ثبت جهانی راه آهن قدیمی ایران از جنوب تا شمال در یونسکو

22 اسفند 1394 - 13:10 dsfr.ir/rz3rk

ثبت جهانی راه آهن قدیمی ایران از جنوب تا شمال در یونسکو
ایمان اسلامی
پل پیروزی راه آهن ایران

یونسکو باید بپذیرد که راه آهن ایران به واقع دارای ارزش های فراوانی برای ثبت در میراث جهانی است و باید در این زمینه گام های اساسی برداشته شود.

"دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی"

دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی در نشست مشترک سازمان میراث فرهنگی و شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران برای ثبت میراث صنعتی و راه آهن قدیمی ایران از شمال تا جنوب گفت: اگر راه آهن قدیمی ایران به ثبت جهانی برسد شهرهای مختلفی که در مسیر راه آهن هستند ناخودآگاه مقصد گردشگران داخلی و بویژه بین المللی خواهد شد و این اقدام خود قابلیت تبدیل به موتور توسعه خواهد داشت.

نشست هماهنگی برای ثبت میراث صنعتی به ریاست پیروز حناچی دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی و با حضور محسن پورسیدآقایی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران، محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و نمایندگانی از شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران در ساختمان دادمان وزارت راه و شهرسازی تشکیل شد.

پیروز حناچی دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی در این نشست با تاکید بر اینکه بیش از یک دهه ثبت جهانی میراث فرهنگی کشور مدیون زحمات آقای طالبیان است گفت: اگر راه آهن قدیمی ایران به ثبت جهانی برسد شهرهای مختلفی که در مسیر راه آهن هستند ناخودآگاه مقصد گردشگران داخلی و بویژه بین المللی خواهد شد و این اقدام در صورتیکه درست رخ دهد به موتور توسعه کشور تبدیل خواهد شد.

دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی افزود: موضوع ثبت راه آهن قدیمی ایران موضوعی فراتر از ثبت یک بناست و شامل تمامی ایستگاه ها، خطوط و بافت های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی خواهد بود که در این مسیر از جنوب تا شمال کشور را شامل می شود. به همین دلیل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران باید در مقیاس جهانی به موضوع نگاه کند و در پرونده ای که با کمک سازمان میراث فرهنگی آماده می شود مشخص کند ارزش ها چیستند و چرا باید در لیست میراث جهانی قرار بگیرند؟

حناچی تاکید کرد: یونسکو باید بپذیرد که راه آهن ایران به واقع دارای ارزش های فراوانی برای ثبت در میراث جهانی است و باید در این زمینه گام های اساسی برداشته شود. این ارزش ها، منحصر بفرد هستند و در هیچ کجای دنیا نمونه آن ها را نمی توان یافت.

این مقام مسئول در وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: پس از پذیرش ارزش بالای راه آهن ایران از سوی یونسکو در گام بعدی راه آهن جمهوری اسلامی ایران باید برنامه مدونی ارایه کند که حالا که راه آهن ایران ارزشمند است چگونه این ارزش ها حفظ می شوند؟ و چگونگی حفظ ارزش های راه آهن همان طرح مدیریتی است که آقای طالبیان نیز در این باره مفصل توضیح می دهد.

حناچی گفت: ثبت جهانی راه آهن ایران که باید به رای 21 کشور عضو کمیته میراث جهانی برسد که این بخش، سخت ترین بخش خواهد بود. در حال حاضر، ما در مورد ثبت ابینه خاص تاریخی مشکلی نداریم اما در مورد میراث صنعتی تجربه ای نداریم.

خط آهن شمال تا جنوب ملقب به پل پیروزی پیشنهاد راه اهن برای قرار گرفتن در لیست ثبت جهانی

پورسیدآقایی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران در ادامه گفت: خط آهن ایران قدیمی ترین خط آهن جهان نیست که بگوییم قدیمی ترین خط آهن است. بعضی از سازه ها و مسیرها بویژه در شمال کشور دارای مهندسی خاص، اصولی و البته زیبایی است (پل ورسک و سه خط طلا) یا در مسیر جنوب، این خط، خط پل پیروزی راه آهن ایران بود؛ از جنوب تا شمال متفقین از این خط استفاده کردند و آمریکایی ها در همان زمان؛ جنگ جهانی دوم، بیش از 80 لوکوموتیو به ایران آورند. زیرا ایران توانایی خط را داشت یعنی خط راه آهن موجود بود اما توان حمل و نقلی را نداشت و جنگ که تمام شد همه را بردند.

مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران افزود: طبیعتا راه آهن شمال تا جنوب ماهیت تاریخی دارد. همچنین در شهرهایی مثل تبریز ایستگاه های راه آهن دارای ارزش فراوانی هستند که ضرورت دارد تا در صورت امکان و در صورتیکه مراحل ثبت ملی آنها به اتمام رسیده در لیست ثبت جهانی قرار گیرند.

تجربه های جهانی ثبت مسیرهای راه آهن وجود دارد

در این جلسه همچنین محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به اهمیت راه آهن قدیمی ایران از جنوب تا شمال کشور و نقشی که ارسال پرونده آن به یونسکو برای ثبت در میراث جهانی دارد اشاره کرد و گفت: به جهت نقشی که میراث راه آهن قدیمی ایران به لحاظ اقتصادی، فرهنگی، تکنولوژیکی و صنعتی در گذشته برای کشور داشته و همچنین به دلیل ویژگی ها و ارزش هایی مکانی ثبت تاریخی مسیر راه آهن برای ما در اولویت قرار دارد.

معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی با اشاره به اینکه نخستین بار، وزیر راه و شهرسازی با ارائه گزارشی بر ثبت راه آهن قدیمی ایران از جنوب تا شمال کشور تاکید کرد، افزود: میراث راه آهن فقط کریدور راه آهن نبوده و تمامی جزئیاتی که آن را شکل داده اند یعنی پل ها، ایستگاه ها، مهندسی، ابزارها و لوکوموتیوهای تاریخی و حتی اتفاقاتی که از زمان ایجاد تا به امروز رخ داده اند در میراث راه آهن مورد توجه ما هستند.

طالبیان با یادآوری اینکه سه مسیر ریلی باارزش همچون راه آهن سوئیس و هندوستان به عنوان تجربه جهانی وجود دارد که می توان از آنها بهره گرفت گفت: خوشبختانه تجربیات جهانی در این مورد وجود دارد که حتما از آنها استفاده می کنیم. همچنین زمانیکه در شورای عالی بحث ثبت جهانی میراث راه آهن مطرح شد آقای دکتر آخوندی تاکید داشت تا راه آهن توسط دستگاه های مختلف بیشتر شناخته شود. وقتی این پیشنهاد مطرح شد بسیار مورد استقبال قرار گرفت. در جلساتی که بین ما و دکتر آخوندی تشکیل شد نظر ما این بود که پرونده بخشی از تهران تا بندر ترکمن برای ثبت در میراث جهانی آماده شود اما نظر آقای آخوندی این بود که از خرمشهر تا بندر ترکمن باشد و گزارشی را نیز بر همین اساس ارائه کردند.

وی با اشاره به اینکه ثبت راه آهن ایران در میراث جهانی یونسکو به چند سال زمان و مطالعات و جمع آوری فراوانی نیازمند است افزود: اگر راه آهن ایران به عنوان میراث جهانی به ثبت برسد حتما به یک مقصد گردشگری تبدیل خواهد شد. بدین معنا که گردشگران بخشی از برنامه شان این خواهد بود تا با راه آهن سفر کنند. این نکته هم به توسعه شهرها و هم به توسعه راه آهن کمک می کند و راه آهن با این اقدام خود به یک مقصد گردشگری برای گردشگران داخلی و بویژه بین المللی تبدیل می شود.

طالبیان گفت: در هندوستان یکی از جاذبه های گردشگری، راه آهن است. شما به هرکشور دنیا که بروید میراث راه آهن آن کشور را در موزه می توانید مشاهده کنید. به عنوان نمونه در آلمان یک موزه ای به نام موزه راه آهن وجود دارد که فصل های مختلف راه آهن را به تصویر می کشد. اگر ما نیز می خواهیم اینکار را انجام دهیم باید کلیه کسانیکه در این امر دخیل هستند همکاری کنند تا این کار بزرگ اتفاق بیفتند. این اقدام مستلزم این است تا شهرهایی که راه آهن آنها را به هم متصل کرده است در فهرست آثار جهانی قرار بگیرد.

ترجمه نقشه ها و اطلاعات راه آهن ایران به 35 زبان ملی و محلی دنیا در صورت ثبت جهانی

این مقام مسئول در سازمان میراث فرهنگی کشور ادامه داد: این مجموعه وقتی در آثار جهانی یونسکو قرار گیرد نقشه ها و اطلاعاتش حداقل به 35 زبان مختلف ملی و محلی در کشورها و همچنین یونسکو ترجمه خواهد شد و به نقاط مختلف فرستاده می شود و همچنین این اقدام خود به خود این مسیر ریلی ایران را به مقصد گردشگری برای گردشگران بین المللی تبدیل خواهد کرد.

طالبیان با اشاره به اینکه 191 کشور عضو کنوانسیون میراث طبیعی و فرهنگی هستند یکی از مواد این حقوق بین المللی را مبنی بر اینکه نباید به آثار میراثی که ثبت جهانی شده اند در زمان جنگ آسیب وارد شود تاکید کرد و گفت: یکی از نکاتی که در این کنوانسیون وجود دارد این است که نباید به آثار میراث فرهنگی و ثبتی جهان در زمان جنگ آسیبی وارد آید و این مساله از جهت امنیتی هم برای ما مهم است.

وی تاکید کرد: بر اساس مصوبه ای که شورای عالی معماری و شهرسازی مصوب کرد ما در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فهرست موقت را آماده کردیم و فرستادیم و در این رابطه نیز یونسکو اعلام رسید کرد.

امکان ثبت آثار در یونسکو هر 10 سال یکبار

در ادامه این نشست، پیروز حناچی نیز به فرصتی که هم اکنون در اختیار ایران برای ثبت راه آهن در یونسکو وجود دارد تاکید کرد و گفت: هر 10 سال یکبار لیست ثبت آثار جهانی در یونسکو مصوب می شود و این فرصت مغتنمی است که ما می توانیم از آن بهره ببریم.

طالبیان در ادامه این نشست گفت: از آنجاییکه ما فرصت زیادی نداشتیم 30 اثر را فرستادیم. در حال حاضر، راه آهن در میراث موقت است و احتمالا تا تابستان سال آتی در سایت یونسکو خواهد آمد. همچنین ارزش هایی را که راه آهن به لحاظ تکنولوژیکی، فرهنگی، خلاقیت های مهندسی دارد اعلام کردیم و ضروری است اقدامات اجرایی را در مورد آن به سرانجام برسانیم.

معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری درباره انتظار سازمان میراث فرهنگی از شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران برای تسریع در به جریان انداختن جمع آوری اطلاعات راه آهن گفت: درخواست ما هماهنگی تنگاتنگ با شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران است. در حال حاضر تیمی برای ثبت میراث ایران در میراث جهانی یونسکو فعال است که همکاری تنگاتنگ با آنها موثر و راهگشا است. همچنین ضرورت دارد این گروه با دفتر فنی و مهندسی راه آهن ارتباط مستقیم داشته باشند. در واقع اگر مستنداتی راجع به راه آهن وجود دارد از جمله برنامه های فرهنگی، نقشه ایستگاه ها، نقشه های خطوط، تصاویر در حال ساخت، در حال بهره برداری و سیر تحول راه آهن به لحاظ فنی و مدیریتی در اختیار تیم ثبت میراث راه آهن قرار گیرد.

تاکید بر داشتن برنامه مدیریتی و نقشه راه برای جمع آوری اطلاعات مربوط به راه آهن قدیمی ایران

وی تاکید کرد: داشتن برنامه مدیریتی، تکلیف میراث دارای ارزش را مشخص می کند. اینکه چه کارهایی برای پایش باید انجام داد و طرحی که وجود دارد نیز برای ما بسیار مهم خواهد بود. بخش ریل قدیمی راه آهن که دارای سابقه تاریخی است برای ما مهم است و روی همان بخش ها نیز سرمایه گذاری ها انجام گرفته است.

طالبیان با اشاره به اینکه سه کارگاه در یونسکو داشته اند گفت: از چند نفر از کارشناسان بین المللی برای جلسات دعوت کرده ایم. به این دلیل که، پرونده ایستگاه های راه آهن پرونده پیچیده ای است و ما در این پرونده نه با یک بنا که با تاریخی بیش از نیم قرن مواجهیم.

پورسیدآقایی: پل ورسک و سه خط طلا نمادهای قابل توجه راه آهن قدیمی کشور

محسن پورسیدآقایی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران نیز در این نشست حاضر شد و گفت: ما موضوعات خاصی در راه آهن داریم که مورد توجه هستند. بطور موردی ایستگاه راه آهن تبریز یکی از ایستگاه هایی است که دارای معماری با ارزش مدرن است. همچنین در خط آهن سازه هایی داریم که بسیار باارزش هستند که این سازه ها در راه آهن شمال کشور همچون پل ورسک و سه خط طلایی نمود فراوانی دارند.

معاون وزیر راه و شهرسازی گفت: ابرای ینکه بخواهیم پرونده ثبت راه جهانی راه آهن ایران را دنبال کنیم می توانیم از راه آهن اولیه شروع کنیم که طرحی فراتر، بزرگتر و زمانبرتر خواهد بود.

طالبیان: دنیا در ثبت جهانی آثار از تک بنا فاصله گرفته و بر مناظر طبیعی و فرهنگ تمرکز دارد

طالبیان در ادامه نشست گفت: اخیرا دیدگاه دنیا در ثبت جهانی به این نتیجه رسیده که از تک بناها فاصله گرفته و روی مناظر فرهنگی و طبیعی متمرکز شده است. عناوینی همچون کریدورهای فرهنگی در ادبیات جهانی بدین معناست که هرچیزی که در کریدور ساخته دست انسان است دارای ارزش هستند و نمونه ای از میراث فرهنگی به شمار می روند. اتفاقا همین که گفته می شود مسیر راه آهن جنوب به شمال در تاریخ ایران و در مجامع بین المللی تحت عنوان پل پیروزی شناخته و معرفی می شود محوری می شود برای اینکه بتوان در پرونده ای که قرار است برای ثبت میراث راه آهن به یونسکو ارسال شود گنجانده خواهد شد. چون داستان و سناریوی شکل گیری و ایجاد و ادامه حیات راه آهن ایران برای کسی که می خواهد به این کشور سفر کند مهم است تا بتواند بحث گردشگری آن نیز فعال شود.

معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی گفت: به عنوان نمونه سه پل طلا در راه آهن شمال کشور اگر به تنهایی بخواهد در لیست آثار ثبتی جهان قرار گیرد ممکن است نتواند رای بیاورد چون با طرح این موضوع، بلافاصله پل های ارزشمند سوئیس که فراوان هم هستند مطرح خواهند شد و سه پل طلای ایران شانس جهانی شدن را از دست خواهد داد. به همین خاطر نیز نمی توان موردی مطرح کرد. اما اگر بگویم در یک مسیر راه آهن، سه پل ارزشمند (سه پل طلا)، ایستگاه، خط، موزه و طبیعت را دارم این مجموعه در کنار یکدیگر شانس بیشتری خواهد داشت.

فرزانه صادق مالواجرد مدیرکل دفتر معماری، طراحی و بافت های واجد ارزش نیز در این نشست با یادآوری تک بناها و ایستگاه های راه آهن که دارای ارزش های فراوانی برای ثبت در آثار ملی و حتی جهانی هستند به راه آهن تبریز اشاره کرد و گفت: ایستگاه راه آهن تبریز یکی از آثار باارزشی است که هم سایت و هم خود ایستگاه از نظر معماری بی نظیر است. به همین خاطر نیز اگر نمی توان برای ثبت جهانی آن قدمی برداشت پیشنهاد می دهیم که در لیست آثار ملی قرار بگیرد.

پورسید آقایی در پایان این نشست گفت: آقای قارداشی مدیر بخش مهندسی و فنی راه آهن به عنوان نماینده ما به سازمان میراث فرهنگی معرفی می شود تا کلیه اطلاعاتی را که لازم است در اختیار تیمی که پرونده ثبت جهانی راه آهن قدیمی ایران را دنبال می کنند قرار دهد.

گفتنی است نتایج بررسی ها به صورت مصوبه ای از سوی شورای عالی به اطلاع عموم خواهد رسید.

« دنیای سفر » این نوشته را از « پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
3 + 4 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1