زندگی به سبک 400 پیش در تنها کاروانسرای مدور ایران

20 دسامبر 2018 - 16:00 dsfr.ir/j68b8

زندگی به سبک 400 پیش در تنها کاروانسرای مدور ایران
isna.ir
کاروانسرای مدور

تنها کاروانسرای مدور ایران به نام «زین الدین» بنایی خوش طرح و مستحکم است که در 60 کیلومتری جاده یزد به طرف کرمان واقع شده است.

این بنا از شاهکارهای معماری دوره صفویه محسوب می شود و تنها بنای مدور ایرانی است که توسط «زین الدین گنجعلی خان ریگ» حاکم کرمان به دستور شاه عباس صفوی در قرن 10 هـ.ق ساخته شده است. یکی از کاربردهای این کاروانسرا در گذشته محلی جهت استقرار تفنگچیان و مستحفظان بوده و در حال حاضر با کاربری اقامتی پذیرایی مورد استفاده گردشگران قرار می گیرد.

در بخش شمالی رباط اتاق هایی که شاه نشین عمارت بوده قرار دارد که دارای سقفی بلند با کاربندی گچی است و در دو طرف کاروانسرا پله هایی وجود دارد که به پشت بام کاروانسرا راه دارد و می توان برای تماشای آسمان فوق العاده زیبای کویر از طریق این پله ها به پشت بام رفت.

این رباط از کاروانسراهای بین شهری است و دارای پلان مدور و پنج برج نیم دایره است که به دیواره هشت متری آن متصل هستند؛ ساختمان آن آجری است و پس از در نسبتا وسیع ضلع جنوبی، هشتی و صحن دوازده ضلعی قرار دارد. در اطراف صحن، رواق های سکوداری وجود دارد که در انتهای هر رواق، اتاق های مشابه به چشم می خورد.

از بارزترین مشخصه این بنا می توان به قرینه بودن شرق و غرب آن اشاره کرد که کنگره ها و تیراندازهای لبه بام، ترکیب برج و دیوارها و نمای تمام آجر آن، چهره خاصی به این کاروانسرا داده است. کاروانسرای زین الدین به شماره ثبتی 926 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است و در سال 2006 دیپلم افتخار یونسکو به دلیل «احیا و ساماندهی با بهره گیری از مصالح سنتی» را دریافت کرده است.

این کاروانسرا در 60 کیلومتری جاده یزد به کرمان و در فاصله 500 متری از جاده قرار دارد. نقشه این کاروانسرا به شکل دایره است. 

پیش از این و در سال 95 مدیر این کاروانسرا به خبرنگار ایسنا از مشکلات تنها کاروانسرای مدور ایران گفته و تصریح کرده، مهمترین مشکلات این کاروانسرا، نداشتن آب اشامیدنی، سوخت و تلفن است. این مشکلات در حالی وجود دارد که تنها در این سال بیش از 4000 مسافر خارجی از این کاروان سرا بازدید کرده اند.

کاروانسرای زین الدین یا همان رباط زین الدین در شهرستان مهریز استان یزد واقع شده و هر ساله میزبان مسافران و توریستان بسیاری از خارج و داخل کشور است. این کاروانسرای 400 ساله به همراه معماری و مصالح بوم آورد با شباهت بسیار به قلعه نظامی باعث شده توجه بسیاری از گردشگران به این منطقه جلب شود، چرا که یکی از زیباترین کاروانسراها در دل کویر است و می توان از پشت بام این کاروانسرا و با تاریک شدن نم نم هوا به تماشای وسعت آسمان کویر در شب نشست.

کاروانسرای زین الدین دارای نقشه دایره ای و پنج پلان نیم دایره چسبیده به دیوار هشتی است، صحنی دوازده ضلعی دارد که در اطراف آن رواق های سکو داری قرار دارد. در بخش شمالی رباط اتاق هایی که شاه نشین عمارت بوده وجود دارد که در حال حاضر بخشی از آن به اتاق غذاخوری و بخش دیگر با فرش دست بافت و پشتی های زیبا برای نشستن و استراحت طراحی شده است. در دو طرف کاروانسرا پله هایی وجود دارد که به پشت بام کاروانسرا راه دارد و می توان برای تماشای آسمان کویر از آن ها استفاده کرد و به پشت بام رفت.

کاروانسرای زین الدین مهریز، تنها کاروانسرای مدور ایرانی است که پنج برج پیوسته آن را حفاظت می کند. از درب چوبی و اصلی کاروانسرا که وارد هشتی شویم، در دو سمت چپ و راست درب های چوبی وجود دارد که در صورت گشوده شدن، سالنی بزرگ در مقابل چشمان پدیدار می گردد که از دو سو تا انتها به پرده های ترمه منقش شده است.

سکوهای آجری و گلی که روزی به مسافران میان راه اجاره داده می شد، امروز ملبس به پرده های ترمه، فرش دست باف و گلیم و رخت خوابی پهن بر روی زمین و پشتی هایی دور تا دور شده، تا مامنی برای مسافران کویرنشین این کاروانسرا باشد.

« دنیای سفر » این نوشته را از « ایسنا » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 11 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1