شگفت انگیزترین جانمایی دنیا برای احداث یک سد

18 فروردین 1395 - 18:00 dsfr.ir/rh8jc

شگفت انگیزترین جانمایی دنیا برای احداث یک سد
خبرآنلاین
محل دفن زباله در بالادست سد باباغدیر فارسان!

سدی که قرار است آب شرب جمعیتی چند هزار نفری را تأمین کند جایی آبگیری می شود که 20 سال محل رهاسازی زباله بوده است. محیط زیست می گوید به این سد مجوز نداده و مسئولیتی نیز در قبال آن نمی پذیرد.

رودهای خروشان که از میان کوه های بلند می گذرند و تالاب های فیروزه ای رنگ که زیستگاه پرندگان مهاجر و بومی است زمانی تصویر غالب استان چهارمحال و بختیاری بود که اکنون به کلکسیونی از پروژه های انتقال آب و سدها بدل شده است. حالا یکی از این سدها که قرار است آب شرب ساکنان شهرستان فارسان را تأمین کند در محل دفع زباله آبگیری خواهد شد. زباله هایی که از خانه های شهر، کارگاه های صنعتی و بیمارستان ها به اینجا آمده اند.

سدها همواره مورد مناقشه بوده اند. اغلب به عوارض مخرب زیست محیطی این پروژه های بزرگ ساختمانی اشاره شده است اما کمتر گفته شده که اغلب سدهایی که با هزینه گزاف و تخریب گسترده محیط زیست با اهدافی همچون تامین آب کشاوری ساخته می شوند، به دلیل عدم مدیریت پایین دست و احداث کانال های یک تا پنج آبرسانی اصلا آب را به دست مصرف کننده نهایی (کشاورز و ...) نیز نمی رسانند! اما حالا در یک جانمایی شگفت انگیز برای تامین آب شرب، سدی ساخته شده است که محل آبگیری آن جایی است که بیش از 20 سال زباله های شهری، صنعتی و بیمارستانی دفع شده است. هرچند که «دفن زباله» اصطلاح درست تری است اما در این محل از دفن زباله ها خبری نیست و بیش از 2 دهه است که زباله ها تنها «رهاسازی» شده اند.

سد غدیر شهرستان فارسان که با توجیه تامین آب کشاورزی، آب شرب و صنعت روستاهای شهرستان فارسان و شهر فارسان ساخته شده است یک سد خاکی رسی است که طول تاج آن 624 متر و ارتفاع آن از سنگ بستر 68 متر است و عملیات آن از سال 1387 آغاز شده است. این سد روی رودخانه سراب واقع شده که از چشمه سراب سرچشمه می گیرد و بالادست آن هم یک منطقه گردشگری با آثار تاریخی که به ثبت میراث فرهنگی رسیده واقع شده است.

محیط زیست مسئول است

یک فعال محیط زیست درباره این سد می گوید: مشکل از آنجاست که مشاوری که مطالعات مکان یابی سد را انجام داده اطلاعات جامعی نسبت به منطقه نداشته و متأسفانه مسئولان و کارشناسان بخش آب استان هم در آن زمان دقت کافی نکرده اند و محلی را انتخاب کرده اند که بیش از 2 دهه محل دفع و رهاسازی زباله های شهرستان باباحیدر بوده است. یعنی دپوی زباله ها دقیقا در داخل دریاچه این سد قرار گرفته و زمانی که مطالعات انجام شده این موضوع را اصلا مد نظر قرار نداده اند.

هومان خاکپور تصریح می کند: متأسفانه در این محل تنها بحث زباله های خانگی مطرح نیست و زباله های صنایع کوچک و بدتر از همه زباله های بیمارستانی هم در همین محل رهاسازی می شود و این می تواند خطرات این محل دفع زباله را چند برابر کند. به گفته وی شیرابه هایی که وارد منابع آب زیرزمینی می شود، به مراتب بیشتر از زباله های خانگی در منابع آب و خاک منطقه آلودگی ایجاد می کند.

خاکپور می گوید: این پروژه به عنوان یکی از اختلاف های جدی بین سازمان محیط زیست و آب منطقه ای مطرح بوده و به همین دلیل این پروژه تاییدیه ارزیابی زیست محیطی هم ندارد. به گفته وی مکاتبات زیادی بین محیط زیست استان و آب منطقه ای درباره محل احداث سد و محل دفع زباله صورت گرفته است.

عضو شبکه تشکل های زیست محیطی استان چهارمحال و بختیاری می گوید: مطالعات این پروژه پیش از سال 1387 شروع شده و از همان زمان که مطالعات برای ارزیابی به سازمان محیط زیست رفته است آنجا همین ایرادها گرفته شده و قرار بوده این ایرادها برطرف شود و بعد فعالیت شروع شود. اما متأسفانه این طور نشده و بر اساس اطلاعاتی که من دارم حالا پروژه از دستورکار سازمان خارج شده است و سازمان محیط زیست هیچ مسئولیتی را در این حوزه قبول نکرده است. یعنی اعلام کرده نه مجوزی صادر می کند و نه مسئولیتی قبول می کند. اما نکته مهم آنجاست که این مردم هستند که از این دعواهای بین دستگاه ها آسیب می بینند و این که سازمان محیط زیست بگوید من مجوز صادر نمی کنم و مسئولیتی هم قبول نمی کنم پذیرفتنی نیست. به هر حال محیط زیست به عنوان یکی از دستگاه های متولی در حوزه سلامت عمومی جامعه نسبت به این پروژه مسئول است زیرا این محل دفع زباله می تواند سلامت و بهداشت مردم منطقه را چه در بخش شرب و چه در بخش کشاورزی با تهدید مواجه کند.

محیط زیست مسئولیت ندارد

مدیرکل محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری در این باره توضیح می دهد: زمانی که ما بر سر کار آمدیم این سد 70 درصد پیشرفت فیزیکی داشت و از 10 سال پیش که این پروژه شروع به کار کرد ما سریعا اقدام قضایی کردیم.

شهرام احمدی توضیح می دهد: چندین بار اداره کل محیط زیست استان شکایت کرده است و بارها هم با دستگاه های نظارتی، دستگاه های امنیتی و دستگاه قضایی مکاتبات لازم را داشته ایم. وی تأکید می کند: نهایتا چون این سد ارزیابی زیست محیطی ندارد، سازمان محیط زیست آن را از دستور کار خود خارج کرد. سد در شورای دستگاه های نظارتی مطرح شد و یک سری تعهدات برای پروژه گذاشته شد از جمله اینکه کف اینجا زباله شهر باباحیدر دفع می شده و تازمانی که مجری تدابیر لازم را برای تخلیه زباله ها لحاظ نکند و تدابیر زیست محیطی لازم را در نظر نگیرد حق بهره برداری ندارد.

احمدی در پاسخ به اینکه آیا این بدان معنی خواهد بود که تا رفع مشکل، سد آبگیری خواهد شد یا نه؟ می گوید: گفته اند به هیچ عنوان آبگیری نشود و ما هم این را به سازمان اعلام کرده ایم. معاونت محیط زیست انسانی سازمان محیط زیست آقای دکتر متصدی و رئیس دفتر ارزیابی سازمان آقای مهندس جلالوندی از پروژه بازدید کرده اند و کاملاً به موضوع اشراف دارند. مصوبه شورا هم این است که تا زمانی که تمام تعهدات محیط زیستی را انجام ندهند آبگیری نمی شود.

مدیرکل محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری در پایان تأکید می کند که اصلا سد غدیر یک سد بتنی قابل توجه نیست و درواقع یک بند یا یک سد خاکی است. احمدی با بیان اینکه دستگاه های نظارتی این تصمیم را برای پروژه گرفته اند تأکید می کند که سازمان محیط زیست پروژه را از دستور کار خارج کرده و در این مورد مسئولیتی ندارد.

ابتکار: سازمان محیط زیست را نیز در جریان قرار دهید

معصومه ابتکار در نامه ای که بهمن ماه سال گذشته برای وزیر نیرو ارسال کرده است به مشکلات این سد اشاره کرده است. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان نامه خطاب به چیت چیان نوشته است: خواهشمند است دستور فرمایید اقدام های لازم نسبت به حل اصولی معضل به عمل آمده و این سازمان نیز در جریان پیشرفت اقدامات قرار گیرد.

با این حال عضو شبکه تشکل های زیست محیطی استان چهارمحال و بختیاری تأکید می کند که اصلاح پروژه با شرایط موجود ممکن نیست. خاکپور می گوید: به نظر من باید پروژه را متوقف کنند. وقتی یک پروژه ارزیابی زیست محیطی ندارد به لحاظ قانونی باید سازمان محیط زیست ورود کند و پروژه را متوقف کند و اینکه بگوید چون ارزیابی ندارد، من مسئولیتی قبول نمی کنم و … پذیرفتنی نیست.

وی با بیان اینکه تفاهم نامه ای میان شهرداری باباحیدر و آب منطقه ای درباره محل دفع زباله امضا شده که دیگر آنجا زباله ریخته نشود می گوید: در بازدیدهایی که خودم از محل داشتم دیدم که زباله ها همچنان همانجا رها می شود.

گتوند تکرار نشود / دولت سلامت مردم را فدای منافع مافیای آب نکند

تعهدات زیست محیطی که پروژه به آن متعهد شده بیش از آنکه راه حلی جدی باشد یادآور سد گتوند و پتوی رسی است که قرار بود آب این سد را با هزینه های سنگینی از گنبد نمکی محافظت کند و نکرد. خاکپور در این باره توضیح می دهد: آب منطقه ای و شهرداری بعد مدعی شدند که ما با خاکریزها یا پتوهای رسی که ایجاد می کنیم مانع نفوذ شیرابه ها و زباله ها به داخل آب دریاچه سد می شویم. همچنین مدعی شده اند که ما تمام زباله هایی که در این دو دهه در منطقه رها شده را از منطقه خارج می کنیم که خب با توجه به بضاعتی که در استان از دستگاه های دولتی می بینیم بعید است اصلا بتوانند چنین کاری بکنند و با فرض محال که بتوانند زباله ها را هم خارج کنند شیرابه هایی که وارد زمین شده و معلوم نیست تا چه عمقی پایین رفته را امکان ندارد بتوانند از منطقه خارج کنند.

خاکپور تأکید می کند که می شد این سازه با جانمایی بهتر در یک مکان مناسب، آب شرب سالم برای منطقه تأمین کند اما در پروژه های سدسازی اغلب تجربه های تلخی همچون گتوند را داریم که در زمان جانمایی دقت لازم اتفاق نمی افتد و سازمان محیط زیست هم عموما با توجه به بضاعتش به چند مکاتبه اکتفا می کند. نهایتا آن چیزی که برای مردم می ماند آن است که پروژه به همان شکلی که نباید اجرا شود در حال اجراست و تبعاتش همین سد گتوند یا سد غدیر باباحیدر می شود.

این فعال محیط زیست با تأکید بر اینکه پای سلامت آب شرب مردم درمیان است، تأکید می کند: علاوه بر دستگاه هایی مثل محیط زیست، علوم پزشکی هم باید در این جریان ورود پیدا کند چرا که موضوع مستقیماً با سلامت مردم در ارتباط است و دستگاه علوم پزشکی نباید با سکوت و بی تفاوت عبور کند.

اخبار غیرمستقیم حاکی از آن است که وزارت نیرو نیز معتقد است که جانمایی این سد غلط است و آب منطقه ای هم از شرکت مشاور شکایت کرده است اما همان توجیه همیشگی که پروژه پیشرفت فیزیکی داشته و از بیت المال هزینه شده و امکان بازگشت به عقب نیست منجر به ادامه پروژه شده است که درآینده می تواند خسارت هایی به مراتب بیشتر از هزینه ای که تا کنون انجام شده به دنبال داشته باشد.

اکنون باید دید دولت حسن روحانی که با شعارهای زیست محیطی پشتیبانی بخشی از فعالان محیط زیست را جلب کرد و بر سر کار آمد اینک که پای جان و سلامت ساکنان منطقه در میان است، از حقوق مردم در مقابل منافع مافیای آب دفاع می کند یا پرونده آبگیری سد آب شربی که بر محل دفع زباله احداث شده است را نیز به اقدامات ضد محیط زیست خود خواهد افزود.

« دنیای سفر » این نوشته را از « خبرگزاری مهر » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
11 + 4 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1