یک کارشناس برنامه ریزی گردشگری بررسی کرد:

ایران قطب گردشگری خاورمیانه می شود؟

3 فروردین 1395 - 09:40 dsfr.ir/s29i8

ایران قطب گردشگری خاورمیانه می شود؟
میثم رودکی
گردشگران در میدان نقش جهان اصفهان

اردشیر اروجی معتقد است اگر سازمان گردشگری با تدبیر اقدام کند، سال 95 می تواند برای گردشگری ایران سال پایه برای شتاب بخشیدن به رشد و توسعه گردشگری در سال های آینده باشد.

اردشیر اروجی، کارشناس برنامه ریزی گردشگری و میراث فرهنگی، عنوان می کند: سازمان جهانی گردشگری تعداد گردشگران جهان را در سال 2015 میلادی حدود یک میلیارد و 200 میلیون نفر و درآمد حاصل از گردشگری را در جهان حدود یک هزار و 300 میلیارد دلار اعلام کرد. اگر با اغماض دو و نیم ماه از سال 1394، عملکرد سال 1394 گردشگری کشورمان را با عملکرد گردشگری جهانی در سال 2015 مقایسه کنیم، می بینیم هرچند ما در حال حاضر پایگاه آماری دقیق و بهنگامی از وضعیت گردشگری کشورمان نداریم.

او افزود: طبق آمار بیان شده توسط مسوولان گردشگری کشورمان که از نظر کارشناسی بسیار خوش بینانه بیان شده است، تعداد گردشگران ورودی به کشور ایران حدود پنج میلیون نفر و درآمد حاصل از آن بسیارخوش بینانه تر، حدود 7.5 میلیارد دلار اعلام شده است، هرچند طبق سند چشم انداز گردشگری باید تعداد گردشگران ورودی کشورمان در پایان سال 1394 به 6.5 میلیون نفر می رسید.

او در ادامه تحلیلی که در سالنامه تجارت فردا منتشر شده، عنوان می کند: در صورتی که همین عملکرد خوش بینانه را با آمار گردشگری جهانی مقایسه کنیم، می بینیم که توانسته ایم حدود 0.42 درصد تعداد گردشگران جهانی و 0.57 درصد از درآمد گردشگری جهانی را به خود اختصاص بدهیم که با توجه به وسعت و جمعیت کشور که حدود یک درصد وسعت و جمعیت جهان را شامل می شود و با توجه به سابقه تاریخی کشور و همچنین از آنجا که به لحاظ جاذبه های تاریخی فرهنگی در رده دهم و به لحاظ صنایع دستی و مزیت های اکوتوریستی در رده پنجم جهان قرار داریم، توانسته ایم سهم بسیار اندکی از گردشگری جهانی را به خود اختصاص دهیم.

اروجی همچنین یادآوری می کند: نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که همین درصدها نیز ناصحیح بودن آمار اعلامی گردشگری کشورمان را نشان می دهند چرا که بر اساس این آمار، ما با جذب تعداد کمتر گردشگر درصد بالاتری از درآمد را جذب کرده ایم و این یعنی جذب گردشگران پر خرج. این در حالی است که طبق آمار بیان شده از سوی مسوولان ذی ربط حدود نیمی از گردشگران ورودی به کشور ما از گردشگران زیارتی بوده اند که در هزینه کردن بسیار مقتصد هستند. همچنین طبق آمار فوق الذکر متوسط هزینه کرد گردشگری جهانی حدود 1083 دلار و متوسط هزینه کرد گردشگران ورودی به ایران حدود 1500 دلار است که بنا به دلیل فوق لازم است بر نادرست بودن آمار اعلامی از سوی مسوولان ذی ربط تاکید مجدد داشته باشیم.

او می افزاید: تازه این آمار مربوط به سومین سال پیاپی است که به گفته مسوولان از سال 1392 تا 1394 هر سال سه برابر متوسط رشد گردشگری جهانییعنی حدود 12 درصد رشد داشته ایم، ولی متاسفانه هنوز نتوانسته ایم به رغم استعدادهای سرشار سرزمینی، سهم خودمان را از گردشگری جهانی به دست آوریم.

این کارشناس برنامه ریزی گردشگری در تحلیلی که در شماره 170 مجله تجارت فردا منتشر شده، این پرسش را طرح می کند که چرا تاکنون نتوانسته ایم سهم خود را از این صنعت ارزآور و اشتغال زا به دست آوریم و علت در کجاست؟

او در پاسخ به این پرسش عنوان می کند: برای یافتن پاسخ باید در دو بخش عمده به جست وجو بپردازیم: بخش نخست امور فرابخشی و بخش دوم امور بخشی. در امور فرابخشی اولین مساله فضاسازی منفی بین المللی علیه ایران بوده است؛ موضوعی تحت عنوان ایران هراسی که کشورهای مغرض به آن دامن می زدند و افرادی هم زمینه سازی های آن را فراهم می کردند و از کشور زیبا و مهمان نواز ایران چهره ای عبوس برای جهانیان می ساختند. دولت های مغرض نیز در همین راستا کشورمان ایران را در منطقه قرمز گردشگری قرار داده بودند و راه هر گونه سرمایه گذاری خارجی را در صنعت پر درآمد گردشگری به کشورمان سد کرده بودند.

اروجی می افزاید: دومین مساله در امور فرابخشی بیشتر به درون کشور خودمان بازمی گشت و به مواردی معطوف بود که به عنوان نمونه هایی از این موارد، می توان به نبود یک میثاق ملی برای درک مشترک از مزایا و ضرورت توسعه گردشگری، جدی نگرفتن صنعت گردشگری، ضعف فرهنگی در توسعه گردشگری، عدم توجه به مزیت های نسبی توسعه گردشگری کشور، وجود محدودیت های زیاد برای جذب گردشگر، نگاه صرفاً فرهنگی و نبود نگاه اقتصادی به توسعه گردشگری، وابسته بودن اقتصاد کشور به نفت و بی توجهی به صنایع دیگر از جمله صنعت گردشگری، هزینه بالای خدمات گردشگری در کشور، ضعف ارتباطات بین المللی و عدم تعامل جهانی برای رونق گردشگری، موانع بر سر صدور روادید، امور گمرکی و کارت های اعتباری گردشگران اشاره کرد.

او در ادامه توجه به مسائل و ضعف ها در امور بخشی را ضروری توصیف می کند و این مسائل را به این شرح برمی شمرد: نبود برنامه جامع و راهبردی گردشگری - هرچند اولین برنامه جامع توسعه گردشگری ایران در سال 1351 انجام و پس از آن نیز چهار برنامه دیگر در جمهوری اسلامی تهیه شد، ولی متاسفانه هر کدام بنا به عللی اجرا نشدند -، ضعف ساختار و منابع انسانی بخش گردشگری، بی ثباتی مدیران دولتی و ورود و خروج گسترده نیروی انسانی غیرمتخصص در این بخش، سیاست زده شدن صنعت گردشگری ایران، نبود نگاه تخصصی در بخش گردشگری، نبود قانون جامع گردشگری، نبود پایگاه آماری دقیق و بهنگام، نبود زیرساخت های مناسب گردشگری از قبیل نظام هتلداری منسجم، نبود نظام حمل و نقل هوایی، ریلی، جاده ای و دریایی که کارآمد باشد، نداشتن نظام بهینه مراکز پذیرایی بین راهی و سرویس های بهداشتی مناسب، ضعف در استفاده از فناوری اطلاعات در بخش گردشگری، فرسوده شدن برخی هتل ها و مراکز اقامتی، فرسوده شدن ناوگان و تاسیسات حمل و نقل کشور، مشتری مدار نبودن صنعت گردشگری کشور به خصوص در بخش هتل ها و حمل و نقل، ضعف در نظام آموزشی و پژوهشی گردشگری، نبود بازاریابی بین المللی در صنعت گردشگری، ناهماهنگی میان بخش خصوصی و دولتی، عدم توانمندی بخش خصوصی، بی توجهی به استانداردهای جهانی صنعت گردشگری، نداشتن اولویت بندی صحیح کشورهای هدف گردشگری کشور، کمبود راهنمایان گردشگری مسلط به زبان های کشورهای هدف گردشگری کشور، نبود نظارت مناسب بر بخش خصوصی، ناهماهنگی میان سازمان های دولتی و نهادهای بخش خصوصی مرتبط با صنعت گردشگری.

اروجی سپس بیان می کند: از اواسط سال 94 بارقه های امید برای تعامل منطقی با جهان در کشور ایجاد شد و به تدریج اولین مانع بر سر رونق گردشگری کشور ما یعنی مساله فضاسازی منفی بین المللی علیه ایران تحت عنوان ایران هراسی، از سوی کشورهای مغرض و افراد بی بصیرت و نادانِ داخلی تحت الشعاع قرار گرفت و اندک اندک یخ های دوران روابط سرد آب شد و در نهایت، هدیه دیپلماسی کشور به بخش گردشگری تقدیم شد و شور و هیجان گردشگران سایر کشورها برای دیدن کشوری که دیپلمات های آن توانسته بودند در جلسات طولانی و طاقت فرسا با سرسخت ترین دیپلمات های شش کشور ارشد جهانی اقدامات منطقی خود را به کرسی بنشانند و تعامل را جایگزین تخاصم کنند، به عنوان کشوری که پیام «صلح و دوستی» به جهان می دهد اوج گرفت. انگیزه قوی «ایران شناسی» جای «ایران هراسی» را گرفت، اکثر کشورها تدریجاً گردشگری ایران را از لیست قرمز خود خارج کردند و تقاضا برای سفر به ایران افزایش یافت. به گونه ای که جناح مخالف توسعه گردشگری ایران در آمریکا در طرحی تجدید ویزای ورود به آمریکا را برای کسانی که به ایران سفر کنند به تصویب رساندند، هرچند وزیر امور خارجه آن کشور اعلام کرد که سعی می کنیم اجرای این مصوبه آسیبی به ایران نزند.

او سپس اقدامات بخش دولتی برای پاسخگویی به تقاضاهای پیش آمده برای ورود گردشگران به ایران را به این شرح بر می شمرد:

  1. وزارت امور خارجه برای پاسخگویی به تقاضاهای ایجاد شده و تسهیل ورود گردشگران، روادید 30 روزه فرودگاهی را با تمدید 15 روزه اضافه برای گردشگران ورودی از 190 کشور مصوب کرد.
  2. برای تشویق سرمایه گذاران در تاسیسات گردشگری، معافیت های مالیاتی در اصلاح قانون مالیات ها که از اول سال 1395 اجرایی خواهد شد پیش بینی شد که برای اشخاص حقوقی غیردولتی که اقدام به ساخت هتل می کنند درآمد آنها از زمان بهره برداری به مدت پنج سال معاف از مالیات خواهد بود و چنانچه در مناطق کمتر توسعه یافته باشد، از 10 سال معافیت مالیاتی برخوردار خواهند شد. همچنین دفاتر خدمات گردشگری از درآمد ناشی از جذب گردشگران خارجی به کشور معاف خواهند بود و کلیه تاسیسات ایرانگردی و جهانگردی که قبل از سال 1395 از مراجع قانونی پروانه یا مجوز بهره برداری دریافت کرده اند تا مدت شش سال از 50 درصد مالیات بر درآمد معاف خواهند بود.
  3. در 15 کشور دنیا به وسیله بخش خصوصی دفاتر گردشگری ایران برای معرفی جاذبه ها و راهنمایی گردشگران ورودی به ایران، راه اندازی شد. هرچند بهتر است در این زمینه اداره گردشگری در سفارتخانه های ایران به سرعت فعال شود.
  4. اقداماتی برای ارائه ویزای الکترونیکی و راه اندازی کارت های اعتباری بین المللی شروع شده که امید است اواسط سال 95 عملیاتی شود.
  5. با توجه به کمبود هتل های چهار ستاره و پنج ستاره که در حال حاضر تعداد آنها به حدود 140 باب می رسد تا سال 1404 برای 400 هتل از این نوع برنامه ریزی شده است. بر این اساس باید سالیانه حدود 25 هتل احداث شود. البته ضروری است به این نکته توجه شود که هرچند با توجه به حجم سرمایه گذاری مورد نیاز و حداقل مدت لازم برای احداث این تعداد هتل، تحقق آن بسیار بعید به نظر می رسد، ولی سرمایه گذاری هایی در این زمینه در حال انجام است، از جمله در زمینه هتل سازی تاکنون حدود پنج هزار و 800 میلیارد ریال اعتبار از محل صندوق توسعه ملی برای تکمیل 31 هتل چهارستاره و پنج ستاره اختصاص یافته است و همه مجریان نیز به بانک های عامل معرفی شده اند.

اروجی در ادامه علاوه بر اقداماتی که برشمرده شد، گام های دیگر ایران برای استقبال از گردشگران را شرح می دهد: در حال حاضر 950 پروژه گردشگری با اعتباری بالغ بر 30 هزار میلیارد تومان با پیشرفت فیزیکی 50 درصد در سطح کشور به وسیله بخش خصوصی در حال اجراست.

همچنین بسته پیشنهادی پساتحریم نیز با 1500 پروژه و اعتباری بالغ بر 30 میلیارد دلار در سه حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تهیه و آماده جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی شده است. علاوه بر این، شرکت های گردشگری از کشورهای مختلف اروپایی برای سرمایه گذاری در صنعت گردشگری ایران ابراز تمایل کرده اند از جمله شرکت بزرگ هتل سازی فرانسه (اکور). علاوه بر این موارد نیز در لایحه بودجه سال 95 کشور بودجه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری 47 درصد و بودجه عمرانی آن 53 درصد افزایش یافته است.

او سپس اظهار می کند: تمامی مواردی که ذکر شد، بیانگر آن است که چشم انداز گردشگری ایران در سال 95 رو به بهبود است به شرط آنکه سازمان متولی گردشگری از این فرصت های پیش آمده به خوبی بهره برداری کند و در جهت رفع موانع امور فرابخشی و امور بخشی پیش گفته با تهیه یک برنامه جامع راهبردی گردشگری اقدام کرده و در برنامه های کوتاه مدت پنج ساله و برنامه های اجرایی یک ساله به صورت هماهنگ و منسجم اقدام به رفع موانع کند. اگر سازمان گردشگری با تدبیر اقدام کند، سال 95 برای گردشگری ایران سال پایه برای شتاب بخشیدن به رشد و توسعه گردشگری در سال های آینده محسوب خواهد شد. به امید آنکه بتوانیم طبق سند چشم انداز تا سال 1404 به عنوان قطب نمونه گردشگری در منطقه خاورمیانه جایگاه واقعی خود را بیابیم.

« دنیای سفر » این نوشته را از « اقتصادنیوز » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1