29 ژانویه 2023 - 15:43

دستاوردهای دولت سیزدهم در حوزه گردشگری

25 اوت 2022 - 17:10 dsfr.ir/od8en

دستاوردهای دولت سیزدهم در حوزه گردشگری
میثم رودکی
نقاشی های روی دیوار شمس العماره در کاخ گلستان

رونق گردشگری داخلی و توسعه گردشگری با کشورهای همسایه از رئوس برنامه تحول دولت سیزدهم است، روندی که موجب رشد ۴۰درصدی سفر در داخل و کسب درآمد ۲.۵میلیارد دلاری از سفر خارجی ها به ایران در یکسال گذشته است.

به گزارش «دنیای سفر» به نقل از خبرگزاری ایرنا، یک سال از سپردن سکان اداره کشور به دولت سیزدهم می گذرد، دولتی که به ریاست آیت الله سیدابراهیم رئیسی و با شعار دولت مردمی، ایران قوی کار خود را آغاز کرد و به اذعان بسیاری از کارشناسان و ناظران، در تاریخ دولت های پس از انقلاب، هیچ دولتی به اندازه دولت سیزدهم و آیت الله رئیسی میراث دار مشکلات، ضعف ها و کاستی های برجای مانده از دولت پیش از خود نبوده است.

وضعیت بد شاخص های کلان اقتصادی، کسری بودجه، کاهش ارزش پول ملی، تورم بالا و بسیاری دیگر از چالش ها که ماحصل سیاست گذاری ها و اقدامات نادرست سال های پیش از ۱۴۰۰ بود شرایطی را رقم زد که به گفته آیت الله رئیسی در اولین حضور وی در جلسه هیات دولت که با وزرای دولت قبل برگزار شد، نخستین چالش پرداخت حقوق مردادماه بود!

با این حال گرچه چالش ها بسیار زیاد بوده و هست، اما با همت مسئولان دولت سیزدهم اعم از رئیس جمهوری، وزیران و سایر ارکان دستگاه اجرایی، طی یکسال گذشته علاوه بر رفع بسیاری از چالش های گذشته و تلاش برای ریل گذاری صحیح برای حرکت به سوی شرایط بهتر، اقدامات ارزشمندی نیز در حوزه های مختلف عملکردی صورت گرفته است که به نظر می رسد با گذشت یک سال از استقرار دولت اکنون نوبت به بازخوانی آن رسیده است.

در این گزارش به اقدامات و دستاوردهای دولت سیزدهم در حوزه گردشگری خواهیم پرداخت.

۱. ورود حدود ۳میلیون گردشگر خارجی و کسب درآمد ۲.۵ میلیارد دلاری

با آغاز فعالیت دولت سیزدهم و گسترش واکسیناسیون عمومی چرخ های صنعت گردشگری بعد از توقف دو ساله دوباره به حرکت درآمد؛ اولین اقدامی که تقاضای جامعه گردشگری ایران بود واکسیناسیون کارکنان هتلداری و صنعت گردشگری بود. این روند با اولویت بندی مراکز اقامتی و پذیرایی در گروه اول مشاغل و اجرای سیاست گردشگری در حین کرونا و رعایت دستورالعمل های بهداشتی، باعث شد گردشگری ایران از کما خارج شود.

با مهار پیک ششم کرونا و سویه اُمیکرون، سه ماه آخر سال ۱۴۰۰ چرخ های صنعت گردشگری بالاخره به حرکت درآمد. اما نقطه عطف احیای صنعت لغو محدودیت در صدور روادید برای گردشگران خارجی بود. ابتدای آبان ۱۴۰۰ با توافق وزارت میراث فرهنگی و وزارت امور خارجه، سفر در محورهای گردشگری ورودی به جریان افتاد، آرام آرام تاسیسات گردشگری برای نوروزی پرسفر در ۱۴۰۱ آماده میشدند. موجی که سفر صفر را به سونامی سفر تبدیل کرد.

اگر چه سال ۱۳۹۹ و اوایل سال ۱۴۰۰ برای صنعت گردشگری ایران رکود بی سابقه ای بود، اما طبق گزارش شورای جهانی سفر و گردشگری World Travel & Tourism Council صنعت گردشگری ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ رشد ۴۰ درصدی داشته است و گردشگران خارجی در این مدت ۲.۵ میلیارد دلار در ایران طی این سال هزینه کردند. در حالی که جهان در این سال ها رشد ۲۱.۷ درصدی داشت.

۲. احیای ستاد مرکزی هماهنگی خدمات سفر و افزایش ۴۰ درصدی سفرهای داخلی

نوروز ۱۴۰۱ را آغازی بر عبور از کرونا بود، بعد از دو سال کرونایی سفر بی دغدغه امن و ایمن آغاز شد، همه کشور بسیج شدند تا استقبال و اقامت گردشگران هماهنگ تر از همیشه صورت گیرد. با حضور ۲۳ دستگاه اجرایی، ستاد هماهنگی خدمات سفر تشکیل شد. ثبت بیش از ۵۲ میلیون نفر شب اقامت در مراکز اقامتی رسمی کشور بارقه امیدی برای فعالان صنعت گردشگری شد روندی که رشد ۴۰ درصدی اقامت نسبت به دو سال قبل را تایید کرد.

موج سفر در نوروز همه گونه های گردشگری را در بر می گرفت، در حوزه دریایی در ۲۰ روز، حدود ۶ میلیون مسافر دریایی جابه جا شدند که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۳۰۰ درصد رشد را نشان می دهد. بیش از ۸۰ درصد سفرها در سطح راه های اصلی اتفاق می افتد. و در نوروز بیش از ۹۰درصد حمل و نقل از طریق جاده ها بود که یا از طریق وسایل نقلیه عمومی و یا از طریق وسایل نقلیه شخصی صورت گرفت. امسال ۴۱۴ اتوبوس، ٣٠٠ هزار مینی بوس و و ۳۰هزار سواری در اختیار مسافران بود.

در مجموع از ۲۵ اسفند ۱۴۰۰ تا ۱۳ فروردین ۱۴۰۱ حدود ۵۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تردد بین استان ها ثبت شد، به طور متوسط در سفرهای بین استانی، تردد ۲.۲ میلیون وسیله نقلیه ثبت شد که طبق آمار استان خوزستان با ۱۶۷ درصد، استان بوشهر با ۱۰۹درصد، استان اصفهان با ۷۸ درصد، استان خراسان رضوی با ۷۳درصد و استان هرمزگان با ۷۱ درصد بیشترین رشد ترددهای بین استانی را به ثبت رساندند.

در نوروز ۱۴۰۱ حدود ۸۹ هزار و ۵۰۰ نفر از مرز بازرگان، ۷۸ هزار نفر از مرز رازی و ۷۲ هزار و ۳۰۰ نفر از مرز دوغارون وارد و خارج شدند. در مجموع ۵.۵ میلیون نفر نوروز امسال از تهران خارج شدند که بیش از ۵۰ درصد به صورت میانگین رشد تردد ثبت شد. روندی که در تعطیلات فصل بهار ادامه داشت و آمار حجم سفر و تداوم موج های سفر در تعطیلات عید سعید فطر و نیمه خرداد نشان داد صنعت گردشگری از کما خارج شده و در ریکاوری است و برای فصل تابستان - اوج سفرهای داخلی در ایران- آماده می شود.

۳. صدور حدود ۳هزار موافقت اصولی با ظرفیت ایجاد ۸۲ هزار شغل

گردشگری ار جمله صنایع خدماتی است که ظرفیت اشتغالزایی بالایی دارد، مشاغل مستقیم و غیرمستقیم از صنعت هتلداری، حمل و نقل، پذیرایی، سوغات تا ساخت وساز و ارتباطات که هر کدام صدها مشاغل را در زیر مجموعه خود را پوشش می دهد، در کمتر از یک سال گذشته، ۲ هزار و ۹۷۷ مجوز موافقت اصولی در حوزه گردشگری صادر شده است که در مجموع ظرفیت تولید بیش از ۸۲ هزار شغل را در خود نهفته دارد.

۴. دیپلماسی گردشگری در منطقه؛ امضاء ۱۱ تفاهم نامه همکاری

در دولت سیزدهم سیاست خارجی بر محور توسعه و تقویت روابط با کشورهای همسایه در اولویت قرار گرفت و به تبع آن توسعه گردشگری با این کشورها و شریکان راهبردی دستور کار وزارت میراث فرهنگی قرار گرفت. در یک سال گذشته چه در سفرهای خارجی رئیس جمهوری و وزیر میراث فرهنگی ۱۱ تفاهم نامه همکاری به امضا رسید.

توجه به اشتراکات فرهنگی، لغو روادیدهای فردی و گروهی، توسعه بازارهای مشترک، افزایش دسترس پذیری به جاذبه ها و خدمات گردشگری، توسعه گردشگری ارزان و توسعه سفرهای زمینی و دریایی، برگزاری رویدادهای مشترک فرهنگی و هنری با هدف جذب گردشگر، میان ایران و کشورهای طرف امضاء از جمله (نیجریه، عراق، پاکستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ارمنستان و...) مورد تاکید قرار گرفته است.

۵. برگزاری ۳۵۶ رویداد گردشگری

آنچه در ذات گردشگری نهفته است تقویت روحیه شادی در جامعه است، وزارت میراث فرهنگی در یک سال گذشته نشاط اجتماعی با احیای جاذبه های مکمل مانند موسیقی و نمایش را مورد توجه قرار داد. برگزاری کنسرت سالار عقیلی در ارگ تاریخی بم (با بازدید ۲۵ هزار نفر) و اجرای کنسرت - نمایش سیصد در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد (با حداقل ۳هزار تماشاچی در هر شب) نمونه های روشن از این رویدادها و میزان استقبال مردم و گردشگران است.

برگزاری نمایشگاه بین المللی گردشگری و صنایع دستی تهران در بهمن ماه، آیین های نوروز همزمان با سفرهای نوروزی نقطه اوج رویدادهای مناسبتی گردشگری در ایران است در مجموع در ۱۱ ماه گذشته ۳۵۶ رویداد گردشگری محور در سراسر کشور برگزار شد.

۶. اعطای سوخت یارانه ای به کشتی های گردشگری و کاهش تعرفه ها

بیش از ۸۰درصد بدنه صنعت گردشگری را بخش خصوصی تشکیل می دهد، با این حال دولت و حاکمیت نقش به سزایی در ریل گذاری، تسهیل امور، قانونگذاری، حمایت و نظارت در این حوزه دارد. اهتمام جدی دولت به حمایت از بخش خصوصی با ایجاد معافیت ها و مشوق های گردشگری از قبیل مصوبه آئین نامه ماده ۱۰۰، تصویب سوخت یارانه ای برای توسعه گردشگری دریایی، محاسبه مصرف گاز، آب و فاضلاب، برق تأسیسات گردشگری و کارگاه های صنایع دستی مطابق با تعرفه های بخش خدمات و صندوق توسعه ی ملی از مهمترین اقدامات وزارت میراث فرهنگی در ۱۱ ماه گذشته است.

۷. ثبت سطح اشغال ۹۰ درصدی هتل ها

صنعت گردشگری در دوران کرونا در مسیر دشوار، شرایط سختی را تجربه کرد. اما با فروکش کرونا و اجرای گردشگری حین کرونا و رعایت دستورالعمل های بهداشتی سفر آرام آرام خروج از رکود را در پیش گرفت، آنچه در نوروز ۱۴۰۱ بعد از انباشت تقاضای سفر در حدود سه سال نمایان شد، رشد کم سابقه مراجعه به هتل ها و مراکز اقامتی با سطح اشتغال متوسط بالای ۹۰ درصد و بازدید از پایگاه ها، موزه ها و مراکز تاریخی به طور متوسط بالای ۸۰ درصد نسبت به دوره مشابه است.

امید به روزهای پر رونق سفر

سهم گردشگری از کل اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۰ بالغ بر ۳.۱ درصد بود، این رقم در سال ۲۰۲۱ به ۴.۱ درصد افزایش یافته است. در حالی که طی سال ۲۰۲۰ صنعت گردشگری ایران با رشد منفی ۴۵ درصدی مواجه شده بود و ارزش آن به ۱۴۴ هزار میلیارد تومان کاهش یافته بود در سال ۲۰۲۱ این صنعت در ایران رشد مثبت ۴۰ درصدی را تجربه کرد و ارزش آن به ۲۰۲ هزار میلیارد تومان افزایش یافت.

گردشگری صنعت پیشران و سودآورد اشتغال زا است، ایران با جاذبه های طبیعی تاریخی و فرهنگی که دارد بی تردید جذاب ترین و ارزان ترین و متنوع ترین مقصد برای گردشگران از کشورهای همسایه است، طبق آمار از کل گردشگران خارجی ورودی به ایران در سال ۲۰۲۱ بالغ بر ۱۵ درصد آنها ترکیه ای بوده اند که البته پس از عراق با حدود ۳۵ درصد در رتبه دوم گردشگران خارجی ورودی به ایران قرار دارند.

در سال پیش از آن سهم گردشگران ترکیه ای از کل گردشگران ورودی به ایران ۹ درصد بود. همچنین گردشگران پاکستانی با ۱۰ درصد، جمهوری آذربایجان با ۹ درصد، و کویت با ۲ درصد به ترتیب در رتبه های سوم تا پنجم از این نظر قرار داشته اند. سایر کشورها سهم ۲۹ درصدی از کل گردشگران ورودی به ایران در سال ۲۰۲۱ داشته اند.

این آمار نشان می دهد سهم عمده از جذب گردشگر خارجی مختص به کشورهای همسایه است و رفت وآمدهای دیپلماتیک رهبران و مقامات ارشد کشورهای همسایه و همسو به تهران در سه ماه اخیر امضای تفاهم نامه مشترک همکاری در حوزه گردشگری می تواند این روند را در پساکرونا تقویت کند، روندی که خسارت های کرونا بر صنعت گردشگری می تواند جبران کند.

1