ارزش اقتصادی خلاقیت در صنایع دستی ایران

26 بهمن 1395 - 11:00 dsfr.ir/m36ae

ارزش اقتصادی خلاقیت در صنایع دستی ایران
میثم رودکی / دنیای سفر
بیست و ششمین نمایشگاه ملی و پنجمین نمایشگاه بین المللی صنایع دستی در مصلی تهران

صنایع دستی #ایران به مثابه یک صنعت خلاق، #هنر - صنعتی اصیل تجلی #خلاقیت بومی در بطن جغرافیای متنوع ایران است.

در طول حیات بشر یکی از مولفه های مهمی که موجب تغییر و آفرینش آثار جدید شده و اغلب نتایج موثری را پدید آورده، خلاقیت است. این مفهوم از اساسی ترین قابلیت های ذهنی انسان است که موجب می شود تا ایده ها و کنش های فردی یا جمعی وی واجد ارزش شود.در واقع به واسطه همین خلاقیت است که این ارزش به همه عرصه های فعالیت انسان مانند علوم مختلف، صنایع، هنرها و دیگر تولیدات بشر تسری پیدا می کند. با اندکی تامل می توان دریافت که آنچه از ابتدا تاکنون موجب حرکت، تحول و توسعه در تمدن های مختلف شده، خلاقیت و ایده های خلاقانه بوده است.

در دنیای هنر این مولفه از جایگاه و موقعیت خاص تری برخوردار است و زمینه مناسبی برای خلق آثار هنری ماندگاری را فراهم آورده است. برای نمونه در کشور ما در کنار پدیده های متعدد هنری و فرهنگی موجود، یکی از بهترین حوزه هایی که نشان دهنده خلاقیت بومی مردم این مرز و بوم است، صنایع دستی و هنرهای سنتی است. عرصه ای متنوع که حضور پررنگ خلاقیت در آن، هم باعث تنوع فرم و زیبایی آثار شده و هم تنوع تحسین برانگیزی در کاربرد آنها به وجود آورده است.

هرچند در گذشته کارکرد خلاقیت صرفا در روندهای خلق یک اثر اهمیت داشته، اما در سال های آغازین هزاره سوم، تغییرات نوینی نسبت به کاربرد و موقعیت آن به ویژه در عرصه اقتصادی پدید آمد. بر اثر این تحولات، دیگر ارزش خلاقیت صرفا به تاثیراث زیبایی شناسانه یا کیفی در تولید محصولات نبوده و خود خلاقیت فی نفسه دارای ارزش اقتصادی شد، تا جایی که به یکی از مولفه های مهم در شکل گیری و توسعه اقتصاد خلاق در سطح دنیا مبدل شد. این تغییر نگرش ها نسبت به این مفهوم، زمینه ساز رشد و توسعه روزافزون برخی تولیدات و صنایع که در ارتباط تنگاتنگ با خلاقیت بودند، شد و عرصه های نوینی را پیش روی بشر قرار داد. تردیدی نیست که تجلی محسوس این ارزش اقتصادی خلاقیت را می توان در صنایع دستی و هنرهای سنتی مشاهده کرد.

تولیداتی که بدیع بودن و جذابیت آنها برآمده از خلاقیت تولیدکنندگان آنها بوده و در نتیجه این خلاقیت است که هنرمندان می توانند با استفاده از مواد اولیه نسبتا ارزان قیمت، محصولاتی با ارزش افزوده بالا خلق کنند. بر همین اساس است که امروزه در عرصه اقتصاد خلاق، سهم قابل توجهی برای حوزه هایی مانند صنایع دستی قائل هستند؛ چراکه در کنار ارزش اقتصادی خلاقیت، این تولیدات منطبق با برنامه های توسعه پایدار نیز حرکت می کنند.

اقتصاد خلاق، صنایع دستی و توسعه فرهنگی

اقتصاد خلاق از آنجا که مبتنی بر خلاقیت شکل می گیرد و بر زمینه هایی چون صنایع خلاق، شهر خلاق و نیروی کار خلاق بنا نهاده شده، بسیار پویا است و با دیگر عرصه هایی مانند صنایع دستی که خلاقیت در آنها نقش تعیین کننده ای دارد، ارتباط برقرار می کند، از این رو در کنار گردش های اقتصادی و مالی سازنده ای که در بطن جوامع ایجاد می کند، خود بستری ارزنده برای توسعه فرهنگی و رشد شاخص های اجتماعی در کشورهای مختلف خواهد بود. بی تردید اگر علاقه مندی افراد جامعه به ویژه نسل جوان به صنایع خلاق و اقتصاد خلاق بیشتر و بهتر شود، می توان انتظار داشت که این خلاقیت در بلندمدت تبدیل به باور و رویه عمومی در میان شهروندان شود. در چنین شرایطی است که رسیدن به توسعه پایدار در مسیر درست و واقعی خود قرار خواهد گرفت.

صنایع دستی ایران نیز به مثابه یک صنعت خلاق، واجد این خصوصیات و ویژگی ها است. هنر صنعتی اصیل تجلی خلاقیت بومی در بطن جغرافیای متنوع ایران است. از حیث اشتغال زایی و ارزش اقتصادی، خلاقیت موجود در تولیدات صنایع دستی چون منجر به تولیدی از جنس آثار هنری می شود، در کنار ارزش های مختلف، با گذر زمان با ارزش افزوده مضاعفی نیز همراه است. همین مقوله خود موقعیتی خاص و ممتاز به آن می بخشد و می تواند سهم بسزایی در بهبود تولید داخلی ایفا کند. آمارهای رسمی نهادهای بین المللی هم بیانگر و موید این رشد هم در صنایع دستی و هم در صنایع خلاق هستند.

آمارهای مراجع بین المللی مانند بانک جهانی، بیانگر رشد فزاینده اقتصاد خلاق در دنیا است به طوری که در بررسی های صورت گرفته در سال 2008 میلادی، مشخص شد که در سال های نخست قرن 21 یعنی از سال 2000 تا سال 2005، اقتصاد خلاق حدود 9 درصد رشد داشته است. طبق آمارهای اعلام شده از سوی بانک جهانی، در سال 2011 به طور کلی گردش مالی صنایع خلاق در سطح دنیا رقمی بالغ بر 8500 میلیارد دلار را به خود اختصاص داده است. با توجه به سرمایه گذاری های فراگیر و برنامه های میان مدت و بلندمدت کشورهای مختلف دنیا، انتظار می رود این روند رو به رشد در آینده با شیب بیشتری ادامه پیدا کند.با وجود این خصوصیات بارز در صنایع خلاق به ویژه عرصه بزرگ صنایع دستی و هنرهای سنتی، چنانچه در برنامه ریزی های توسعه محور کشور نسبت به آن اهتمام جدی صورت گیرد، می توان انتظار داشت تا نتایج سازنده و متعدد آن در کوتاه مدت و بلند مدت نصیب کشور شود، چرا که نباید فراموش کرد سرانجام نفت و درآمدهای نفتی روزی به انتها خواهد رسید، اما خلاقیت و پویایی ذهنی به عنوان یک ویژگی و مزیت مهم فرهنگ و تمدن ایران همواره زایا و پیشرو خواهد ماند.

جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
3 + 5 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1