قدم های دولت یازدهم برای میراث فرهنگی

از بازگشت آثار تاریخی تا ثبت جهانی در یونسکو

24 اردیبهشت 1396 - 09:00 dsfr.ir/ip6ec

از بازگشت آثار تاریخی تا ثبت جهانی در یونسکو
حمید فروتن
آثار مسترد شده خوروین از بلژیک

از زمان آغاز به کار دولت یازدهم تا امروز قدم هایی که برای میراث فرهنگی در این سازمان عریض و طویل برداشته شده، شاید آن قدر که باید در سطح بالایی نبودند، اما با توجه به وضعیت نابسامان این سازمان در دولت دهم، می توان همین قدم ها را راهی به سوی روشنایی دانست.

به گزارش ایسنا، استرداد چهار محموله تاریخی ایران از کشورهای دیگر، جهانی شدن هفت اثر تاریخی، طبیعی و ناملموس در چهار سال گذشته تا امروز؛ برگزاری نمایشگاهی بزرگ از ۴۴۶ شیء تاریخی ایران در شهر بُن آلمان و پیگیری ها برای تهیه فهرست قرمز آثار تاریخی ایران را می توان مهمترین اقدامات سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در طول چهار سال گذشته دانست.

اواخر سال ۹۳ اتفاقی جدید در دولت و در بخش فرهنگی رخ داد، و آن آغاز استرداد یک سری از آثار تاریخی ایران از کشورهای مختلف بود. در قدم نخست دی ۱۳۹۳ آثار «خوروین» از بلژیک به ایران برگردانده شدند، این آثار شامل ۳۶۹ شیء فلزی و سفالی از دوره ی آهن بودند.

چهار ماه بعد در اردیبهشت ۹۴ اعلام شد؛ ۱۰۸ اثر تاریخی منحصربه فرد از محوطه ی چغامیش در استان خوزستان که ۵۱ سال پیش با هدف انجام مطالعات علمی توسط موسسه ی شرق شناسی شیکاگو از کشور خارج شده بودند، به کشور استرداد و از فرودگاه امام خمینی (ره) به موزه ی ملی ایران منتقل شدند. آثار تاریخی از جنس گِل و متعلق به شش هزار سال قبل.

۱۹ اردیبهشت سال گذشته نیز تعداد ۷۳ قطعه مُهر تاریخی باقی مانده از دوره ساسانی توسط دولت آمریکا به ایران عودت داده شده بود که این محموله ی باارزش باستانی عصر یک شنبه (۱۹ اردیبهشت) ۹۵ در مراسمی از طرف نماینده وزارت امور خارجه به رییس موزه ملی ایران تحویل شد. این مجموعه در سال ۲۰۰۲ میلادی و زمانی که به صورت غیرقانونی در حال وارد شدن به کشور آمریکا بود، شناسایی بشد.

بازگشت آثار تاریخی چغامیش

در چهارمین استرداد آثار تاریخی؛ ۱۰ مرداد ۹۴ خبر رسید که در ادامه توافقات یونسکو با کشورهای عضو و به پیوستِ این توافق در کنوانسیون «یونیدروا»، ۲۸ قطعه از اشیاء و آثار فرهنگی متعلق به دوران قبل و پس از اسلام که به صورت غیرقانونی در سال های گذشته از کشور خارج شده بودند، به ایران برگردانده می شود، تا این که ۱۷ آبان ۹۵ تحویل موزه ملی ایران شد و از ۱۴ دی تا ۲۳ بهمن ماه ۹۵ در موزه ملی ایران به نمایش درآمدند.

این آثار مربوط به هزاره سوم و هزاره اول پیش از میلاد و شامل ۳۰ قلم شیء شامل ظروف سفالی بی لعاب و لعابدار، مهر استامپی، پیکرک، النگو و انگشتری بودند.

و البته پیگیری های سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هنوز برای بازپس گیری باقی مانده های الواح هخامنشی به عنوان تنها پرونده ی ایران از آثار تاریخی در کشورهای دیگر در دستور کار است.

در طول چهار سال گذشته کدام آثار از کدام شهرها جهانی شدند؟

صعود ایران در فهرست ثبت آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی در یونسکو به عنوان یازدهمین کشور پیشرو در ثبت آثار تاریخی از دیگر افتخارات ایران می تواند قلمداد شود. قرار گرفتن ۲۱ اثر فرهنگی و ۱۱ اثر ناملموس و معنوی در فهرست میراث جهانی یونسکو که جمعا ۳۲ اثر تاریخی، فرهنگی و طبیعی و معنوی ایران را جهانی کرده، حائز اهمیت است.

تیر ۱۳۹۳ محوطه تاریخی و ارزشمند «شهرسوخته» در سیستان و بلوچستان به فهرست آثار جهانی اضافه شد. تیر سال بعد یعنی ۱۳۹۴ محوطه ی جهانی «شوش» از استان خوزستان و «منظر فرهنگی هنری میبد» در استان کرمان در فهرست میراث جهانی یونسکو نامدار شدند.

آذرماه ۱۳۹۵ پرونده چندملیتی نوروز در فهرست میراث ناملموس جهانی در یونسکو ثبت شد، پرونده ای که با افزوده شدن نام پنج کشور به هفت کشوری که در نخستین پرونده ی ثبت جهانی نوروز حضور داشتند نیاز به تائید مجدد یونسکو داشت و این تائید در ان زمان انجام شد.

در همین روز و تاریخ نیز، در یازدهمین اجلاس بین الدول میراث ناملموس، پرونده "فرهنگ پخت نان لواش" مطرح و پس از بحث و بررسی طولانی به ثبت رسید که با ثبت این پرونده، میراث ناملموس جهانی ایران به یازده عنوان رسید، این پرونده به طور مشترک بین کشورهای ایران، آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، و ترکیه ثبت شد.

تا تیر سال گذشته که دو پرونده ی جدید «پرونده زنجیره ای قنات ها» شامل ۱۱ قنات ایرانی با معیارهای شاخص از شهرهای مختلف کشور و «بیابان لوت» که میان سه استان خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان محصور شده اند با تائید یونسکو درفهرست اثار جهانی به ثبت رسیدند.

آثار مسترد شده خوروین از بلژیک

از سوی دیگر و در ادامه تلاش های مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در تیرماه امسال نیز پرونده ی «شهر تاریخی یزد» به عنوان نخستین شهر تاریخی ایران به یونسکو معرفی شده و قرار است بررسی شود. همچنین آبان ماه نیز دو پرونده ی «چوگان ایرانی» و «کمانچه» برای ثبت در فهرست میراث ناملموس در یونسکو بررسی می شوند.

به گزارش ایسنا، اما اگر از ایرادات وارد شده به برگزاری نمایشگاه «ایران، فرهنگ کهن بین آب و بیابان» در ۲۳ فروردین امسال که ۴۴۶ شیء تاریخی و ارزشمند ایرانی در تالار و موزه هنر و نمایش جمهوری فدرال آلمان به نمایش درآمدند بگذریم، برگزاری فی نفسه این نمایشگاه به مدت چهار ماه را می توان از دیگر اقدامات این معاونت ریاست جمهوری در دولت یازدهم دانست.

از سوی دیگر برگزاری نخستین شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری در این دولت و در دستور کار قرار گرفتن تهیه «لیست قرمز» توسط «ایکوم ایران» و معاونت میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، از دیگر اقداماتی است که باید به ثمر نشستن آن ها را به مرور دید.

دیدگاه ها

  • سپهر از خرم آباد شهر ترانه و مفرغ و بلوط 26 اردیبهشت 1396 - 15:51

    ثبت جهانی دژ شکوهمند "شاپورخواست" یادگار روزگار ساسانیان مطالبه دیرینه و آرزوی همیشگی مردم لرستان به ویژه خرم آبادیهاست.شکوه معماری و مهندسی و اهمیت تاریخی و فرهنگی این اثر منحصر به فرد حیرت تمام گردشگرانی که به خرم آباد می آیند را برانگیخته.بیشتر از ده سال از ثبت موقت این اثر در میراث جهانی یونسکو می گذرد اما تا کنون شرایط برای ثبت دائمی و رسمی این قلعه بی نظیر فراهم نشده!آیا اگر همین قلعه در تهران،اصفهان،شیراز،یزد،کرمان یا تبریز قرار داشت تا الآن ثبت جهانی نشده بود؟؟؟!!!چرا سهم لرستان پایتخت طبیعت و ژئوتوریسم ایرانزمین از میراث جهانی یونسکو صفر است اما استان هایی که از نظر جاذبه های طبیعی و تاریخی نسبت به لرستان از ظرفیت بسیار کمتری برخوردار هستند چندین اثر ثبت جهانی شده دارند؟؟؟!!!مجموعه پل های تاریخی لرستان در انتظار ثبت جهانی هستند،دره شیرز کوهدشت و تالاب های یازده گانه پلدختر و دریاچه گهر دورود در انتظار ثبت جهانی هستند،بافت تاریخی شهر بروجرد با محوریت مسجد جامع بروجرد ظرفیت ثبت جهانی دارد...

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
14 + 5 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1