در نشست روز جهانی گردشگری مطرح شد

انحراف از چشم انداز ۲۰ ساله گردشگری/ چقدر از ترکیه مثال بزنیم؟

3 مهر 1396 - 11:00 dsfr.ir/nk7qr

انحراف از چشم انداز ۲۰ ساله گردشگری/ چقدر از ترکیه مثال بزنیم؟
ایسنا
محمد محب خدایی معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی

معاون گردشگری کشور در حالی ایدئولوژیِ «شهر گردشگر» را در آستانه روز جهانی گردشگری با مثال های مکرر از کشور ترکیه و جزیره کیش تشریح کرد که با پرسش هایی به خاطر مبهم بودن این طرح و مقاصد مورد مثالش روبرو شد.

به گزارش ایسنا، محمد محب خدایی که روز یکشنبه (دوم مهرماه) در نخستین نشست خبری خود پس از انتصاب به عنوان معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به بهانه تشریح برنامه های روز جهانی جهانگردی و طرح «شهر گردشگر» حاضر شده بود، درباره ی طرحی که مورد تاکید رییس این سازمان نیز است، توضیح داد: «شهر گردشگر» قرار نیست یک شهر ایده آل باشد، بلکه برنامه ریزی ها و مدیریت را علاوه بر شهروندان بر جامعه گردشگر متمرکز می کند.

۴۰ برنامه برای گردشگری

وی با بیان اینکه سازمان ۴۰ برنامه برای گردشگری دارد، به مقایسه هزینه کرد در صنعت نفت و گردشگری پرداخت و افزود: هر گردشگری که به ایران سفر می کند، حدود ۱۲۰۰ دلار ارزآوری دارد که برای جذب چنین سرمایه ای باید هزینه کردی داشته باشیم. همانطور که در نفت به ازای هر بشکه ۱۰ دلار و برای استخراج آن ۲۵۰ دلار هزینه می شود. ما نمی گوییم این هزینه ها را مستقیم به گردشگر بدهند، بلکه پیشنهاد می کنیم آن ها را به بخش های زیرساختی که در گردشگری نقش دارند تخصیص دهند تا تشویق شوند.

«محب خدایی» سپس استان ها را همچون ذخیره های نفت دانست و افزود: مشکل اساسی ما در گردشگری این است که توزیع متوازن اتفاق نیفتاده و گردشگران در هر تعطیلی سراغ نقاط شمالی کشور می روند، در حالیکه در نزدیکی تهران، سمنان با ظرفیت قوی وجود دارد که حتی لکه هایی از آن از شمال ایران زیباتر است. شاید رویه ای که در سفرهای داخلی پیش گرفته شده به خاطر مدل برنامه ریزی ما بوده و شاید مدیریت شهری تمرکزش بر گردشگری نبوده است. اینجاست که طرح «شهر گردشگر» می تواند به کار آید.

او همچنین نوروز را بهترین بازه زمانی برای ظرفیت سنجی استان ها در گردشگری مصداق آورد و اظهار کرد: اگر ظرفیت پذیرش مسافر تعطیلات عید را تحلیل کنیم، می توانیم بگوییم چه زیرساختی در گردشگری داریم و چه سهمی را می توانیم به خارجی ها اختصاص دهیم. ما باید با زبان ریاضی و آمار در گردشگری سخن بگوییم. با آمارهای تخمینی و شائبه انگیز نمی توانیم کاری را پیش ببریم.

وی اضافه کرد: شاهدیم ۷۰ درصد کشور در مقطع زمانی نوروز تعطیل است و اگر خدماتی به مسافران داده می شود، توسط ۳۰ درصد بخش خدماتی کشور است. اما اگر برنامه ریزی ها مطابق با استانداردهای شهر گردشگر باشد، مشکلات نوروز حل خواهد شد.

به ترکیه و فرانسه نگاه کنید

معاون گردشگری یادآور شد: در بسیاری از شهرها مدیریت و برنامه ریزی متمرکز بر جامعه ساکن است. محور خیلی از کارها براساس نیاز و ضرورت پاسخ دادن به جامعه شهروند است. در حالی که «شهر گردشگر» علاوه بر جمعیت ساکن، روی گردشگران نیز متمرکز می شود. طبق آمارهای جهانی، ۱۶.۶ درصد جمعیت جهان گردشگر است، یعنی نزدیک به بیش از یک میلیارد نفر. برای همین کشورهای موفق در گردشگری روی این جمعیت برنامه ریزی و تمرکز کرده اند، از جمله ترکیه و یا فرانسه.

وی اضافه کرد: کشورهای پیش رو در گردشگری استاندارد خدمات رسانی در فرودگاه ها، بیمارستان ها، صداوسیما و فروشگاه ها را مطابق با نیاز گردشگران تعریف کرده اند. ماهیت برنامه تلویزیونی آن ها خیلی فراتر از آن چیزی است که ما امروز عمل می کنیم. مثلا مراکش با یک فیلم «کازابلانکا» در ۷۵ سال پیش مقصد گردشگری شد. ترکیه هم امروز با سریال هایش چنین رویکردی را در پیش گرفته است. تمام اتفاقاتی که در سریال های ترکیه رخ می دهد براساس سناریوهای از پیش نوشته شده است. حتی برنامه های آشپزی آن ها در یک لوکیشن گردشگری و با استفاده از ظروف صنایع دستی اتفاق می افتد. در تبلیغات رستوران ترکیه ۷۰ درصد رستوران ها سنتی و تنها ۳۰ درصد مدرن نشان داده می شود، چون گردشگر را محور قرار داده است.

شهرداران مشاوران مدیران میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می شوند

«محب خدایی» گفت: ما هم باید محوریت استان ها و شهرهایمان را که حکم ذخایر گردشگری دارند، به این سمت سوق دهیم و برنامه ریزی و مدیریت شهری را در راستای جذب گردشگر تغییر دهیم. یکی از برنامه های ما این است که کلیه شهرداران و شوراهای شهر مشاوران مدیران کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در استان ها باشند و فضای رقابتی ایجاد شود.

وی ادامه داد: همه ارکان دولت به این نتیجه رسیده که گردشگری تنها راه حل بیکاری و اشغال زایی است، پس ما موظفیم برنامه ریزی کنیم، راندمان و بهره وری را در این بخش بالا ببریم. آیا اکنون وقت آن نرسیده که ریشه ای وارد گردشگری شویم؟ چون تا به حال فقط شاخ و برگ گردشگری را هرس کرده ایم و خاکی که پای آن ریخته ایم این صنعت را تقویت نکرده است.

معاون گردشگری در پاسخ به انتقاد یکی از خبرنگاران درباره این که چنین صحبت هایی برای مدیران استان ها کاربرد دارد و نه رسانه ها و نه مردمی که مصرف کننده نتیجه محصول گردشگری هستند، گفت: رسانه ها می توانند انتقال دهنده ی طرحِ "شهر گردشگری" باشند. ما آماده ایم در مشارکت و همکاری با شهرداران و شوراهای شهر برنامه ریزی ها و مدیریت را براساس گردشگری انجام دهیم و با بازاریابی نوین فضای تولید گردشگری را ایجاد کنیم.

وی سپس تداخل زمان برگزاری همایش هایی چون نفت را با فصل ورود گردشگران خارجی را از جمله مهمترین چالش ها که ناشی از بی برنامگی بوده دانست و اظهار کرد: یکی از وظایف ما این است که از هر فرصتی برای تولید سفر استفاده کنیم. وقتی وزارتخانه ها همایش های متقارن با زمان ورود گردشگر دارند باید با آن ها مذاکره کنیم تا جابجایی مکانی اتفاق افتد و فرصت ارزآوری نه تنها از بین نرود بلکه مضاعف شود.

او همچنین تأکید کرد: بحث اصلی امروز گردشگری زیرساخت نیست، بلکه بالا بودن قیمت خدمات است.

راه اندازی شبکه سفر ایران با مشارکت سازمان هواپیمایی

«محب خدایی» سپس برای نشان دادن تأثیر مثبت «شهر گردشگر» به مذاکره با سازمان هواپیمایی اشاره کرد و افزود: قرار شده شبکه سفر ایران با همراهی سازمان هواپیمایی ترسیم شود تا به این ترتیب مدیریت زمانی پروازها با تمرکز بر گردشگران و نه صرفا شهروندان اتفاق افتد.

وی بدون اشاره به جزییاتی از این شبکه و توافق با سازمان هواپیمایی علی رغم پرسش خبرنگاران، ادامه داد: هدف «شهر گردشگر» بهره برداری اقتصادی از داشته های موجود است. باید سیستم واحدی چرخه های گردشگری را هُل دهد. اگر ترکیه و دبی از این برهه زمانی گذر کرده اند، یک عامل هلدینگ داشته اند. ما هم برای حرکت به استراتژی نیاز داریم.

او در پاسخ به این سوال که آیا اتاق فکری پشت ایده "شهر گردشگر" بوده گفت: حتما اتاق فکر داشته ایم و مدل های دنیا را که توانسته اند این دوره را پشت سر بگذارند بررسی کرده ایم و به یک نقطه تعادل رسیده ایم. ما باید به این پرسش پاسخ بدهیم که چرا فارغ از اتفاقات برجام، هنوز نتوانسته ایم از ظرفیت های گردشگری مثلا در بخش طبیعت گردی استفاده کنیم؟ در چشم انداز ۲۰ ساله باید پنج میلیون گردشگر طبیعت جذب کنیم. کدام استان چنین ظرفیتی دارد؟

انحراف از چشم انداز ۲۰ ساله

معاون گردشگری افزود: هشت سال تا پایان این چشم انداز ۲۰ ساله باقی مانده و ما از مسیر آن انحراف داریم. رسیدن به نقطه هدف مقداری جسارت می خواهد و نیاز دارد یک بار از زاویه جدید به آن نگاه کنیم.

وی که قبلا معاون گردشگریِ کیش بوده، در پاسخ به نقد دیگری درباره کلی گویی های مبهمی که از طرح «شهر گردشگر» در این نشست مطرح شده، بدون آن که به جزئیات، پایلوت و بازه زمانی آن برای به نتیجه رسیدن بپردازد - در حالیکه در این نشست اشاره شد این الگو قبلا در کیش به اجرا گذاشته شده و اکنون قصد اجرای آن در سطح کلان کشور وجود دارد، آن هم در شرایطی که هنوز نگاه سازمان ها و وزارتخانه ها به موضوع گردشگری فرابخشی نشده است - مدل هایی را از «شهر گردشگر» در ایران برای نقض این انتقاد مثال آورد و گفت: در حال حاضر تمرکز استان کرمان بر «شهر گردشگر» است. بسیاری از هتلداران نیز بر اساس چنین استانداری رویه شان را تغییر داده اند. در الگوی شهر گردشگر قرار نیست برنامه زمانی پروازها تغییر کند، اما شما در شهری مثل مشهد را می بینید که در برنامه پروازی علاوه بر جامعه ساکن به گردشگران نیز توجه داشته است. شاید این اتوماتیک وار بوده و به خواست چارترها تعیین شده، اما اکنون برنامه ریزی ها بهینه شده است.

محب خدایی اضافه کرد: قبلا این برنامه ها به صورت سنتی جریان داشت، ولی با تلنگری که طرح «شهر گردشگر» زد، برنامه ریزی ها و مدیریت ها جهت پیدا کرده است.

او در ادامه نمونه هایی که به زعم اش «شهر گردشگر» هستند را مطرح کرد و گفت: محوریت و برنامه ریزی جزیره کیش کاملا براساس استاندارد «شهر گردشگر» است. مشهد نیز یک نمونه کامل شهر گردشگر است که تمام اجزای شهر فقط جامعه ساکن را در نظر نگرفته است. ما حتی در بررسی ها به این نتیجه رسیده ایم که مشهد در حوزه زیارت امکان جذب هفت میلیون گردشگر را دارد. ابیانه و ماسوله نیز یک مدل اقتصادی گردشگری هستند. کرمان هم که کارهایش را در این راستا شروع کرده است. اما این الگو باید به تمام کشور تسری یابد، چون ظرفیت یک شهر پاسخگوی آمار چشم انداز ۲۰ ساله نیست.

معاون گردشگری درحالی که به خاطر ذکر نام برخی از این شهرها به عنوان مدل موفق گردشگری برخلاف نظریه های اثبات شده، مورد انتقاد قرار گرفت، در پاسخ به اینکه آیا مدل یا طرح «شهر گردشگر» به شهرداران داده شده گفت: بله، اما اصل داستان یک پیام و تلنگر بوده است. ما تا الان راهی را می رفتیم، ولی باید توجه کنیم راه دومی هم وجود دارد. خیلی از برنامه ها تا به حال لحظه ای بوده است، مثلا آخر هفته ها و تعطیلات کوتاه مدت موجی از سفر به سمت شمال ایران به راه می افتاد، ولی یک صاحب هتل که در طول هفته مسافر ندارد می تواند برق لابی خود را خاموش کند. باید توجیه اقتصادی باشد که بخش خصوصی و خدماتی قیمت تمام شده را پایین آورد. در «شهر گردشگر» به این مسائل می پردازیم.

تا کِی می خواهیم درباره ضعف های گردشگری صحبت کنیم؟

او در پاسخ به نقد خبرنگار دیگری درباره مثال های مکرر معاون گردشگری از کشور ترکیه، آن هم در حالیکه معاون وزیر گردشگریِ ترکیه قبلا برنامه ها و زیرساخت های گردشگری ایران را به چالش کشیده و همچنین نادیده گرفتن نقش زیرساخت در توسعه گردشگری و مثال زدن نوروز به عنوان دوره زمانی موفق برای ظرفیت سنجی در حالی که هر سال با بحران هایی چون تلفات جاده ای و زیست محیطی دست و پنجه نرم می کند، گفت: مشکل ما معرفی ظرفیت ها است و در کنار آن معرفی برنامه ها. متأسفانه در بیشتر صحبت ها و تبلیغات به مشکلات می پردازیم. ما تا کی می خواهیم درباره ضعف های گردشگری صحبت کنیم؟ یک جا باید از بارقه های امید بگوییم. ضمن آنکه گردشگری ایران اکنون در دوره گذار است.

محب خدایی درباره نقدی که به مثال هایش از ترکیه وارد شد، گفت: تعداد گردشگرانی که با شرکت های هواپیمایی خارجی وارد ایران می شوند، هم افزا هستند. اگر ظرفیت گردشگریِ کشور ما بیشتر شناسانده شود، این ایرلاین ها هم برای ما ظرفیت می گذارند. مشکل اساسی ما با ترکیه این است که چرا تُرک ها به ایران می آیند، اما طبق اظهارات نمایندگان هواپیمایی این کشور که بیشترین پروازهای خارجی را به ایران دارد، در حالیکه تور ۱۲ روزه ایران به نرخ ۱۸۰۰ دلار فروخته می شود، همین تور با خدمات مشابه در منطقه بالکان ۵۰۰ دلار قیمت دارد. خیلی از مواقع ما مثال می زنیم که هزینه سفر به یک جزیره ایرانی گران تر از سفر خارجی است. آنچه باعث شده ما از زیرساخت به کاهش نرخ خدمات گرایش پیدا کنیم، چنین شرایطی است.

وی همچنین از برنامه مشترک این سازمان با یکی از شرکت های هواپیمایی ترکیه برای معرفی ظرفیت های ایران خبر داد و گفت: این مدل قبلا برای کیش اجرا شده؛ صحبت کرده ایم که نمونه آن را برای شهرهای دیگر ایران پیاده کنند.

معاون گردشگری درباره مبهم بودن این طرح و شفاف نبودن جزئیات اجرایی آن تأکید کرد: ما قرار نیست چرخی را دوباره اختراع کنیم. این برنامه ها در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قبلا وجود داشته و ما با بررسی دوباره و اصلاح آن به جریان انداخته ایم.

یک اجلاس با حضور مقامات، سهم روز جهانی گردشگری

محب خدایی همچنین در این نشست که به بهانه روز جهانی گردشگری برگزار شده بود بدون اشاره به جزئیاتی از برنامه های این مناسبت گفت: اجلاسی به مناسبت روز جهانی گردشگری با سخنرانی مقامات کشور برگزار می شود که در حاشیه آن نمایشگاهی از صنایع دستی، گردشگری و میراث فرهنگی برپا خواهد شد.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1