2 مارس 2024 - 08:10

«سردر باغ ملی» بسته شد

10 اکتبر 2023 - 12:10 dsfr.ir/we7en

«سردر باغ ملی» بسته شد
سردر باغ ملی در تهران | Sardar é Bagh Melli
سردر باغ ملی | Sardar é Bagh Melli

سردر باغ ملی حدود یک ماه است که بسته شده و راه دسترسی به میدان مشق تهران، موزه ها و ساختمان های خیابان «ملل متحد» نیز محدود شده است.

به گزارش «دنیای سفر»، در روزهای گذشته برخی فعالان میراث فرهنگی، تصاویری را از سردر باغ ملی در خیابان امام خمینی (ره) منتشر کرده و از بسته بودن آن خبر داده اند. بررسی ها و پیگیری های ایسنا نیز حاکی از این است که سردر باغ ملی حدودا از نیمه های شهریورماه امسال بسته شده و دسترسی به خیابان تاریخی «ملل متحد» و «میدان مشق» محدود شده است. در این خیابان موزه ملک، موزه پست، عمارت قزاق خانه، دانشکده هنر و ساختمان های وزارت خارجه از جمله کاخ شهربانی واقع شده اند. ظاهرا برای جبران این محدودیت دسترسی، درهای کوچکی از خیابان های منتهی به میدان مشق و خیابان ملل متحد در ساعت های اداری باز می شود. 

سردر باغ ملی و ساختمان های مجاور آن که از دوره قاجار و رضاشاه به جا مانده است، پیش از برج آزادی، نماد شهر تهران بود. این دروازه تاریخی، اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۶ در فهرست میراث ملی ثبت شده است. درحال حاضر مسئولیت باز و بسته نگه داشتن این دروازه با وزارت امور خارجه است، هرچند متولی نگهداری و حفاظت از این اثر تاریخی ملی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران است. با این حال، تا کنون هیچ یک درباره دلیل بسته شدن این دروازه تاریخی، واکنش و یا توضیحی نداشته اند.

برخی اظهارات حاکی از این است که دروازه فلزی سردرباغ ملی خراب شده است و به تعمیر نیاز دارد. پرسش این است اگر حفاظت از سردر باغ ملی دلیل بسته نگه داشتن آن بوده، چرا تاکنون برای تعمیر و مرمت آن اقدامی نشده و فقط دروازه بسته نگه داشته شده است؟

سردر باغ ملی درحالی بسته شده که در سال ۱۳۹۷ شورای شهر تهران وعده کرده بود درهای باغ ملی به صورت ۲۴ ساعته باز بماند تا مردم از این فضای تاریخی و عمومی بهره ببرند.

در همان سال ۹۷، احمد مسجدجامعی به عنوان عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر، گفته بود: «شهرداری تهران برای بازسازی این فضاها بیش از ۲۰ میلیارد تومان هزینه کرده و این فضاها عمومی و برای همه مردم است و فضای خاص برای دستگاه خاصی نیست و باز شدن درهای مجموعه باغ ملی می تواند گام مؤثری در راستای احیای حیات شبانه تهران باشد.»

با این حال، از آن تاریخ تا کنون نه تنها سردر باغ ملی ۲۴ ساعته باز نمانده که در بسیاری از روزها و به دلایل مختلف به روی مردم بسته شده است. این درحالی است که در سال ۱۳۸۴ هیأت دولت، تبدیل مجموعه میدان مشق به مجموعه موزه های ملی در تهران و در این محور فرهنگی تاریخی را تصویب کرد و سیدابراهیم رئیسی، رییس جمهوری نیز در بازدیدی که سال گذشته از میدان مشق داشت بر اجرای این مصوبه و تحویل دو ساختمان مهم میدان مشق به موزه ملی تاکید کرد.

میراث فرهنگی را از بازیِ میدان مشق بیرون انداختند؟

سردر باغ ملی و پس از آن ساختمان های مجاور آن به دستور رضا شاه و توسط جعفر خان کاشانی و به کمک آلمانی ها (پیش از برافروخته شدن آتش جنگ جهانی دوم) در تهران که پایتخت بود، ساخته شد. این سردر در جانب شرقی سردر قبلی و با همان ابعاد و شکل ظاهری ساخته شد و پس از آن سردر قبلی ویران شد.

سردر دارای یک گذرگاه بزرگ از میان و دو پیاده رو در طرفین است. در نمای خارجی اشعاری از ندیم الملک، نقوش کاشی کاری شده با نقش دو شیر که تاجی را در میان گرفته اند، پلنگ، شیر و خورشید، تیربار و گلوله های توپ به چشم می خورد.

نمای داخلی دارای نقوشِ صحنه تسخیر تهران در کودتای ۱۲۹۹ در نزدیکی دروازه و برج و باروهای تهران (احتمالاً دروازه قزوین)، نگاره تمام قد سربازان لژیون قزاق، مسلسل و نقوش فرشته پیروزی است که کم و بیش از حجاری های طاق بستان اقتباس شده است.

هر سه در دارای دروازه های چدنی است که در قورخانه تهران توسط استاد محمدعلی کرمانی درسال ۱۳۴۱ قمری ساخته شده است.

در زمان ساخت سردر درمیدان مشق، تنها عمارت قزاقخانه وجود داشت، اما در دوره پهلوی اول، در این میدان که با نام «باغ ملی» خوانده می شد، ساختمان هایی از جمله شهربانی که اکنون وزارت امور خارجه در آن مستقر است، ساختمان موزه ملی و شرکت نفت ایران و انگلیس ساخته شد.

با ساختن ساختمان های مجاور، بخش جانبی ساختمان و کتیبه پوشانده شد. همچنین نشان شیر و خورشید از دو طرف بالای سردر (نمای درونی و بیرونی) و نیز درون هلالی ها پاک شد.

1