28 سپتامبر 2022 - 15:43

تخریب خانه ترابی خمینی شهر

14 سپتامبر 2022 - 11:30 dsfr.ir/cu87v

تخریب خانه ترابی خمینی شهر
ایرنا
تخریب بافت تاریخی خمینی شهر

با تخریب خانه ترابی در محدوده بافت تاریخی خمینی شهر، شاید این موضوع مطرح شود که فقط یک خانه تخریب شده و مهم نیست!

به گزارش «دنیای سفر» با تخریب خانه ترابی در محدوده بافت تاریخی خمینی شهر، شاید این موضوع مطرح شود که فقط یک خانه تخریب شده و مهم نیست! اما در مورد دو خیابان مرکزی و شهدای خوزان نیز به همین شکل عمل شد؛ یعنی تدریجاً تعدادی از ابینه، تخریب و عقب نشینی کردند و بعد یک دفعه گفتند دیگر چیزی نمانده و بهتر است این باقی مانده را هم خراب کنیم و برویم! بنابراین تخریب خانه تاریخی ترابی باید یک هشداری برای جلوگیری از تخریب سایر خانه ها تلقی شود.

موضوعی که مطرح شد دیدگاه دوستداران میراث فرهنگی خمینی شهر است که با تخریب خانه تاریخی ترابی و در نامه ای به قائم مقام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ضمن این هشدار، خواستار پیشگیری از تخریب بافت تاریخی خمینی شهر شده اند.

اما تخریب خانه تاریخی ترابی و دیوارکشی در محل آن درحالی انجام شد که در جلسه مورخ ۲۹ تیرماه ۱۴۰۱ شورای عالی شهرسازی و معماری، توقفِ اجرا و بازنگری طرح جامع در محدوده بافت تاریخی خمینی شهر توسط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب و ۲۶ مرداد ۱۴۰۱ به استاندار این شهرستان ابلاغ شد. این مصوبه به این دلیل صادرشد که نتیجه اقدامات اجراییِ توسعه و تعریض معابر بر اساس مصوبات پیشین و طرح جامع در بافت خمینی شهر منجر به ایجاد زمینه تخریب بافت تاریخی بلافصل جدید و گسترش آن به درون بافت، تهدید ساختار اصلیِ شهر و تعرض به عرصه و حرایم بناهای تاریخی و تغییرات اساسی در انسجام کالبدی و ساختار زندگی اجتماعی در محلات و بافت های تاریخی خمینی شهر شده است.

در بخشی از این مصوبه که از سوی فرزانه صادق مالواجرد، معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به سیدرضا مرتضوی، استاندار و رئیس شورای برنامه ریزی و توسعه استان اصفهان ابلاغ شده، آمده است که «وضعیت کالبدی شبکه معابر و ضوابط و مقررات بافت تاریخی خمینی شهر با رویکرد حفاظت و احیا، در طرح تفصیلیِ در دست تهیه، مورد بازنگری قرار گیرد؛ لذا هرگونه اقدام اجرایی درخصوص اصلاح شبکه معابر و طرح جامع در محدوده بافت تاریخی مصوب منوط به تصویب طرح تفصیلی با رویکرد مذکور خواهدبود.»

خانه تاریخی ترابی در حالی به طور کامل تخریب شد که در این مصوبه اشاره شده است که «تا زمان تصویب طرح تفصیلی محدوده بافت تاریخی، ضروری است کلیه مراجع و نهادهای ذیربطِ محلی از هرگونه توافق، صدور مجوز و ایجاد تعهد، تملک و تخریب و اقدام اجرایی در راستای تعریض و بازگشایی معابر در محدوده بافت تاریخی خودداری کنند.» همچنین در بخش دیگری از آن تأکیدشده است: «به منظور پیشگیری از ادامه تخریب های ثانویه ی حاصل از احداث خیابان مرکزی و شهدای خوزان و ضرورت بهبود وضعیت محیط زندگی ساکنین، لازم است ساماندهی و مرمت بدنه معابر و بافت پیرامون آن ها توسط شهرداری و با همکاری اداره کل راه و شهرسازی و اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان و بر مبنای ضوابط حفاظتی و راهکارهای فنی مرمتی و احیاء در قالب طرح موضعی انجام شود.»

دراین باره علی قربانی، از دوستداران میراث فرهنگی شهرستان خمینی شهر به ایسنا گفت: متأسفانه به رغم مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری که در آن آمده است تا زمان تصویب طرح تفصیلی محدوده بافت تاریخی، ضروری است کلیه مراجع و نهادهای ذی ربط محلی از هرگونه توافق، صدور مجوز و ایجاد تعهد، تملک و تخریب و اقدام اجرایی در راستای تعریض و بازگشایی معابر در محدوده بافت تاریخی خودداری کنند؛ اما چندروزی می شود یکی از خانه های این محدوده که به نام خانه ترابی شناخته می شد تخریب شده است.

او ادامه داد: اگرچه این خانه توسط شهرداری تخریب نشده است اما شهرداری، قبل از این مصوبه با مالک بر سر تخریب و گویا تجاری سازی توافق کرده بود و در حال حاضر برخلاف مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری، مجوز عقب نشینی با همان عرض ۲۰ متر را هم صادر کرده است؛ درحالی که با توجه به این مصوبه تا زمان تصویب طرح تفصیلی محدوده بافت تاریخی نباید هیچ مجوزی صادر می کرد، چراکه هنوز این موضوع تصویب نشده که آیا عرض خیابان ۲۰ متر است یا کمتر و یا اینکه اصلاً می خواهند خیابان بیندازند یا خیر؛ بنابراین اقدام شهرداری مبنی بر مجوز عقب نشینی به مالک خانه ترابی نوعی تخلف است و حتی اگر مالک خودش خانه را تخریب کرده باشد شهرداری نباید عقب نشینی صادر می کرد.

قربانی گفت: آن طور که گفته می شود تعداد دیگری از مالکان ابنیه واقع در محدوده خیابان بخشداری نیز به انحائی با شهرداری توافق کرده ­اند و در این صورت اگر شهرداری بخواهد بر اساس توافقات قبلی پیش برود و به مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری توجهی نکند یکی یکی سایر خانه­ ها و بناها هم تخریب می شوند.

او تأکید کرد: شاید الآن این موضوع را مطرح کنند که یک خانه تخریب شده و مهم نیست، اما مسئله این است که در مورد دو خیابان مرکزی و شهدای خوزان هم به همین شکل عمل شد. یعنی تعدادی از ابینه تدریجاً خراب شده و عقب نشینی کردند و بعد هم یک دفعه گفتند دیگر چیزی نمانده و بهتر است این باقیمانده را هم خراب کنیم و برویم؛ بنابراین تخریب خانه ترابی باید یک هشدار باشد.

همچنین پیرو این تخریب، فرزانه صادق مالواجرد، معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران یک بار دیگر در نامه مورخ ۱۶ شهریورماه خطاب به سیدرضا مرتضوی، استاندار اصفهان درخصوص اقدامات اجرائی صورت گرفته در بافت تاریخی خمینی شهر بار دیگر تأکید کرد که «تا زمان تصویب طرح تفصیلی محدوده بافت تاریخی، ضروری است کلیه مراجع و نهادهای ذیربط محلی از هرگونه توافق، صدور مجوز و ایجاد تعهد، تملک و تخریب و اقدام اجرایی در راستای تعرض و بازگشایی معابر در محدوده بافت تاریخی خودداری کنند.»

ضمن اینکه سیدهادی احمدی روئینی، مدیرکل حفظ و احیاء بناها، محوطه ها و بافت های تاریخی در نامه ای به علیرضا ایزدی، مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان به تاریخ ۱۹ شهریورماه ۱۴۰۱ موضوع تخریب دو بنا در خیابان بخشداری خمینی شهر را یادآور شده و آن را نقض آشکار مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری از سوی نهادهای محلی شهر برشمرده و خواستار پیگیری حقوقی در این خصوص شده است.

اما منصور جعفری پور، رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان خمینی شهر درباره تلاش این اداره برای حفظ خانه های تاریخی محدوده خیابان بخشداری باتوجه به توافق شهرداری با مالکانِ تعدادی از خانه های تاریخی این محدوده برای تجاری سازی و یا دریافت معوض، به ایسنا گفت: این خانه ها ثبتی نیستند و این طور نیست که خانه ها در فهرست میراث فرهنگی قرارگرفته باشند و تخریب شوند. آنجا هیچ خانه ای در فهرست میراث فرهنگی ثبت نشده و اکثر خانه ها نوساز هستند. ما به شهرداری اعلام کردیم و مشاور طرح تفصیلی نیز خط بدنه را لحاظ کردند و هنوزهم دستور اکید میراث فرهنگی برای احداث خیابان به آن ها داده نشده و ما بنا بر وظیفه، درخصوص تخریب خانه ترابی اخطار داده و آن را از طریق مراجع قضایی دنبال می کنیم.

او درباره تلاش اداره میراث فرهنگی شهرستان خمینی شهر برای ثبت خانه های واجد ارزش محدوده خیابان بخشداری مانند خانه ترابی، توضیح داد: ثبت شدن یک بنای تاریخی به رعایت یکسری موارد قانونی نیاز دارد و صرفاً نمی شود خانه ی یک نفر را بدون رضایت مالک ثبت کنیم، سلسله مراتبی در بحث میراث دارد که باید رعایت شود. البته این کار در خمینی شهر انجام شده و خانه های واجد ارزش شناسایی و به شهرداری اعلام شده و مراتب ثبت خانه های تاریخی یکی یکی درحال انجام است؛ اما آن چیزی که الآن توسط شهرداری درحال انجام است بنا بر اقداماتی است که خودش یا مالکان انجام می دهند و به این برمی گردد که ما موضوع را در مراجع قضایی بررسی کنیم.

جعفری پور افزود: موضوع تخریب خانه ترابی توسط این اداره در مراجع قضایی در حال پیگیری است که به چه عنوان و با چه مجوزی تخریب شده و آیا این تخریب توسط مالک انجام شده است یا شهرداری؟ فعلاً در حال پیگیری این موضوع هستیم.

جعفری پور درخصوص احداث خیابان بخشداری و امکان آسیب به مسجد آخوند و حمام درب سید گفت: الآن بسیاری از بناهای تاریخی کنار خیابان هستند، آیا برای آن ها مشکلی پیش آمده یا مشکلی برای آن ها پیش می آید؟ وقتی که حریم آن ها رعایت شود حتی اگر خیابان هم از کنار آن عبور کند مشکلی برای بنا ایجاد نمی کند. بنابراین اگر قرار باشد خیابانی هم احداث شود حریم بناهای تاریخیِ ثبتی در این محدوده رعایت شده و آن ها که ثبت میراث هستند حفظ شده و کسی با آن ها کاری ندارد. مطمئناً شهرداری هیچ وقت کاری نمی کند که یک بنای تاریخی ثبتیِ میراث فرهنگی دچار مشکل شود! بحث ما روی گذر و توافقات شهرداری با مالکان است که این کاری به ما ندارد، ما ازطریق وزارتخانه و واحد حقوقی بعضی از مواردی که باید رعایت شود را دنبال می کنیم.

رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان خمینی شهر تأکید کرد: هنوز توافقی از طرف میراث فرهنگی برای شهرداری درخصوص احداث خیابان بخشداری و تخریب خانه ها انجام نشده و باید حریم خانه هایی که ما درنظر گرفتیم حفظ شوند، اما در مورد خانه هایی که نوساز هستند و قدمت چندانی ندارد به شهرداری برمی گردد که می خواهد با آن ها چه کار کند، ولی حریم حمام و مسجد تاریخی که در فهرست میراث ملی ثبت شده اند حفظ می شود و شهرداری اجازه ندارد کوچک ترین تعرضی به آن ها بکند؛ همچنین تعدادی خانه تاریخی هم شناسایی شده و به آن ها اعلام کرده ایم که شهرداری در این موارد هم حق تخریب ندارد؛ ضمن اینکه هیچ گونه مجوز و یا توافقی از سوی میراث فرهنگی به شهرداری برای تخریب صادر نشده است، یعنی هیچ تأییدیه ای از هیچ جایی وجود نداشته و اگر تخریبی هم انجام شده توسط مالک صورت گرفته که البته نمی دانیم آیا شهرداری هم با آن ها بوده یا نبوده است.

با این وجود، دوستداران میراث فرهنگی شهرستان خمینی شهر تخریب خانه تاریخی ترابی را هشداری برای جلوگیری از تخریب های تدریجیِ دیگری می دانند که در پیش از این در خیابان های مرکزی و شهدای خوزان خمینی شهر نیز صورت گرفته است.

آن ها در نامه ای به قائم مقام و معاون محترم وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با موضوع پیشگیری از تخریب بافت فرهنگی و تاریخی خمینی­ شهر در گذر تاریخی بخشداری و با اشاره به تخریب خانه ترابی آورده اند که: «متأسفانه علیرغم تأکیدِ مصوبۀ اخیر شورای عالی شهرسازی و معماری به تاریخ ۲۶ مردادماه ۱۴۰۱ مبنی بر خودداری از هرگونه تخریب و اقدام اجرائی در راستای تعریض و بازگشایی معابر در محدوده بافت تاریخی تا زمان تصویب طرح تفصیلی، اما یکی از خانه ­های تاریخی کوچه بخشداری در مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۱ بر اساس توافق با شهرداری تخریب شد که این تخریب به گفته مالک توسط وی و در ازای کسب پروانه تجاری صورت گرفته است.»

در بخش دیگری از این نامه اشاره شده است که «برای بخش باقی مانده دقیقاً در سر حدّ عرض ۲۰ متری دیوارکشی شده، درحالی که مجوز احداث خیابان بخشداری، آن هم با عرض ۲۰ متر مورد تأیید شورای عالی شهرسازی قرار نگرفته است و اگرچه شهرداری خمینی ­شهر مجری تخریب این خانه نبوده ولی در آن سهیم بوده است، چراکه تا همان عرض تأیید نشدۀ ۲۰ متری دستور عقب­ نشینی صادر کرده و عملاً باعث تعریض معبر شده و این تخلف از مصوبه اخیر شورای عالی است.»

در این نامه همچنین آمده است که «اگر تخریب ابنیه گذر بخشداری به دست خود مالکین، یکی از این سیاست های پنهان باشد تا نهادهای ذی ربط محلی را در تخلف از مصوبه مذکور مبرّا کرده و از هر نوع تعقیب قانونی مصون بدارد، شکی نکنید که تا رسیدن به آن هدفِ خطرناک تداوم خواهد یافت. بازیگریِ همیشگی نهادهای ذینفع در پشت پردۀ تخریب بافت ها و بناهای تاریخی به ­خصوص در مواردی که با موانع قانونی روبه رو می شوند، یک امر غیرقابل انکار و در این شهرستان نیز مسبوق به سابقه است. این سیاست از جهتی قوانین و مصوبات حفاظتی را خنثی کرده و از طرفی با جلو انداختن مردم، مانع برخورد قانونی با ادارات و مدیران متخلف می شود. بنابراین لازم است تا دراین باره همه نهادهای بالادستی خصوصا وزارت میراث فرهنگی و شورای عالی شهرسازی با هوشمندی به مسائل ورود کرده و پیش از آنکه بافت تاریخی و فرهنگی کوچه بخشداری، دانه به دانه و گام به گام تخریب شود، در همین نقطه آغازین با متخلفین برخورد جدی کنند.»

« دنیای سفر » این نوشته را از « خبرگزاری ایسنا » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.
1