9 ژوئن 2024 - 20:19

«علوسِرسِره در روستای اندُقان چگونه برپا می شود؟

29 ژانویه 2024 - 18:30 dsfr.ir/pa7hu

«علوسِرسِره در روستای اندُقان چگونه برپا می شود؟
مراسم «علوسِرسِره» در روستای اندُقان شهرستان سنخواست
برگزاری آئین «علوسِرسِره» در روستای اندُقان شهرستان سنخواست

مردم خراسان شمالی در فاصله ۵٠ روز مانده به عید نوروز، در مراسمی به نام «علوسرسره» آتش به پا می کنند و در کنار یکدیگر این روز را جشن می گیرند؛ مراسمی که به عنوان «جشن سده» شناخته می شود.

به گزارش «دنیای سفر»، علی حسین پناه کارشناس و مسئول ثبت میراث ناملموس خراسان شمالی درباره این آیین به ایسنا گفت: «علوسِرسِره (سَرسَره)» یکی از آیین های مربوط به جشن سده است که دهم بهمن هر سال (۵۰ روز مانده به نوروز) در روستای اندُقان شهرستان سنخواست برگزار می شود. «علو» به معنای آتش است و وقتی زبانه های آتش به سمت بالا می رود، اصطلاحا به آن «علوسرسره» می گویند. همچنین این آیین به چله کوچک نیز معروف است.

آیین «علوسِرسِره (سَرسَره)» در روستای اندُقان شهرستان سنخواست

این کارشناس ثبت میراث فرهنگی ادامه داد: ظهر روز دهم بهمن، مردم روستا به صورت مشارکتی هیزم جمع می کنند و در یک ساعت مشخص نزدیک غروب خورشید، این هیزم ها را در حیاط خانه ها، دامنه کوه یا کنار کشتزار و چراگاه آتش می زنند و بعد از روی آن می پرند. همچنین مرسوم است دور هم جمع می شوند و آش و فتیری را که برای این جشن آماده کرده اند، میل می کنند.

«علوسِرسِره (سَرسَره)» یکی از آیین های مربوط به جشن سده است که دهم بهمن هر سال (۵۰ روز مانده به نوروز) در روستای اندُقان شهرستان سنخواست برگزار می شود

حسین پناه درباره قدمت این مراسم گفت: از بزرگان روستا با میانگین سنی ٧٠-٨٠ سال سن، که درباره آیین پرسیدیم، می گفتند در کودکیِ آن ها نیز این آیین توسط پدربزرگ هایشان اجرا می شده، از سویی مردم این روستا تات هستند و از نظر موقعیت مکانی، این روستا منطقه قدیمی محسوب می شود.

این کارشناس ثبت به باورهایی که درباره این آیین وجود دارد، اشاره کرد و افزود: مادربزرگ ها از خاکستر آتشی که در این مراسم برپا شده، مقداری برمی دارند و در اجاق خانه هایشان می ریزند و بر این باورند که این خاکستر موجب برکت می شود و اجاق خانه همیشه روشن می ماند. همچنین رسم است دختری که ازدواج نکرده است از روی آتش نپرد و خانواده هایی که عزادار هستند در این مراسم شرکت نکنند.

آیین «علوسِرسِره (سَرسَره)

او اضافه کرد: در پایان جشن افراد حاضر برای یکدیگر آرزوی سلامتی و سالی پربرکت می کنند. همچنین در کنار آتش، مراسم آشتی کنان و رفع کدورت برگزار می شود. افرادی هم که متمول هستند آتش بزرگ تری برپا می کنند.

مسئول ثبت میراث ناملموس خراسان شمالی اظهار کرد: در ۵۰ سال اخیر رسمی دیگر به این مراسم افزوده شده است، به این شکل که پارچه های نخی را به صورت گلوله درست می کنند و یکی دو روز در نفت می گذارند و روز جشن، آن ها را آتش زده و به آسمان پرت می کنند و بر این باورند با این آتش افروزی قدرت خورشید را زیاد می کنند تا زمستان تمام شود.

حسین پناه با بیان اینکه این آیین در برخی نقاط همچون سبزوار هم اجرا می شود، افزود: با این وجود، در روستای اندقان بارزتر و پررنگ تر برگزار می شود و از زمانی هم که این آیین در فهرست میراث ناملموس ثبت شده است، جدی تر دنبال می شود. «علو سرسره» در آبان ماه سال ١٣٩٧ با شماره ١۶٨٧ ثبت ملی شده است.

آیین «علوسِرسِره (سَرسَره)» در روستای اندُقان شهرستان سنخواست

تاکنون ۷۴۳ اثر خراسان شمالی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است که از این تعداد، ۵۲۳ اثر تاریخی، ۵۴ اثر طبیعی، ۱۰۹ اثر ناملموس، ۲۵ اثر منقول تاریخی و ۳۲ پرونده میراث ناملموس نیز با به صورت مشترک در حیطه خراسان ثبت شده است.

استان خراسان شمالی با داشتن هزار و ۲۰۰ اثر تاریخی شناسایی شده در شمال شرق کشور قرار دارد.

1