کشف «دژ سفید کوه» شاهنامه فردوسی و «آتشکده کوه گبری» ایرج افشار در ابرکوه

1 ژانویه 2019 - 08:00 dsfr.ir/xt4l1

کشف «دژ سفید کوه» شاهنامه فردوسی و «آتشکده کوه گبری» ایرج افشار در ابرکوه
wikimedia.org
کشف دژ سفید کوه

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان یزد از کشف محوطه های باستانی دژ سپیدکوه، کاخ سودابه، آتشکده کوه گبری و شکارگاه شاه نشین در منطقه ابرکوه خبرداد.

با توجه به تشکیل کمیته داخلی بررسی و شناسایی آثار فرهنگی، تاریخی در معاونت میراث فرهنگی استان یزد از اواخر تابستان سال ۱۳۹۷ که به بررسی، مستندسازی و یافتن آثار، بناها و محوطه های شناخته نشده براساس متون تاریخی یا تاریخ شفاهی در گوشه و کنار استان یزد می پردازد.

در عملیات مکان یابی تاریخی در پاییز سال جاری چهار محوطه تاریخی مهم از دوران پیش از اسلام تا دوران ایلخانی با نام های کاخ شاهی سودابه، آتشکده کوه گبری، شکارگاه شاه نشین ساسانی و دژ کهن سپیدکوه با حضور مسئول باستان شناسی اداره کل میراث فرهنگی استان یزد، کارشناس حوزه ثبت آثار و دیگر اعضای واحد مطالعات معاونت میراث فرهنگی در شهرستان ابرکوه کشف شد.

ساشا ریاحی مقدم معاون میراث فرهنگی استان یزد گفت: محوطه تاریخی دژ سپید کوه در فاصله اندکی از شهر ابرکوه قرار دارد و قدمت آن به دوره تاریخی پیش از اسلام (اشکانی و هخامنشی) باز می گردد. در مورد محوطه دژ سفید کوه در شاهنامه فردوسی ضمن داستان فرود پسر سیاوش ابیاتی ذکر شده که کاملا با موقعیت این دژ و اطلاعات باستان شناسی آن هماهنگی دارد. لازم به ذکر است این محوطه دارای اهمیت تاریخی بوده و قابلیت ثبت را دارا است و پرونده پیشنهاد ثبت آن در حال تدوین و تکمیل است.

محوطه تاریخی کاخ سودابه با وسعت چند هکتار در منطقه بین شهر آباد و بداف و در منطقه ای که به نام کاخ سودوبه (سودابه) خوانده می شود، قرار دارد. این محوطه دارای تپه های باستانی است که از خشت های با اندازه ۶۵* ۴۵ تشکیل شده است. همچنین در این محوطه تاریخی انواعی از سفال های مختلف در گستره ای بسیار وسیع پراکنده بوده که همگی از نوع سفال های تاریخی با قدمت پیش از اسلام هستند.

این محوطه تاریخی نیاز به بررسی کامل باستان شناسی دارد تا قدمت و ارزش آن مشخص شود. نکته دیگر در مورد این محوطه تاریخی کاوش های غیرمجازی است که در جای جای این محوطه توسط غارتگران آثار تاریخی انجام شده است و در صورتی که از این سایت تاریخی حفاظت و حراست مداوم صورت نگیرد بی شک بدان آسیب فراوان خواهد رسید.

آتشکده کوه گبری در میان کوه های یزد و فارس قرار گرفته است و در بسیاری از منابع تاریخی مانند سفرنامه جکسن و حدود العالم و حتی کتاب یادگارهای یزد ایرج افشار از آن نام برده شده است. این آتشکده، آتشکده ای باستانی مربوط به ادوار پیش از اسلام در ایران است.

در بنای این آتشکده دو نوع خشت تاریخی بکار رفته است. خشت هایی که در سطح بالاتر قرار دارد دارای اندازه ۴۲*۴۲*۱۱ بوده و در لایه زیرین دارای خشت هایی با اندازه ۵۰*۵۰*۱۳ سانتیمتر است. این آتشکده روی یک تپه تاریخی با ارتفاع ۲۵۰ متر قرار دارد.

ریاحی مقدم در مورد محوطه تاریخی شکارگاه شاهن شین نیز گفت: شکارگاه شاه نشین مجموعه دو بنای تاریخی در ارتباط با هم است که در فاصله حدود ۵ کیلومتری از یکدیگر قرار دارد. بنای ابتدایی که بسیار شبیه به کاروانسرا است خود از دو بنا یکی در سمت جنوب غربی و دیگری در شمال شرقی تشکیل شده است. شگارگاه شاه نشین در مسیر جاده ابرکوه به جرقویه و در مجاورت رشته کوه های زاگرس مرکزی ایران در جنوب و کویر فلات مرکزی ایران در شمال و در کنار یک رود فصلی به نام شاه نشین قرار دارد.

این شکارگاه موقعیت بسیار مناسبی برای شکار حیوانات منطقه در گذشته داشته است لذا جهت شکار توسط پادشاهان در ادوار مختلف استفاده می شده است. این شکارگاه در منطقه مرزی بین سه استان یزد و فارس و اصفهان واقع شده است. بنای جنوب غربی شباهت بسیار به آثار تاریخی سروستان فارس که مربوط دوره ساسانی است دارد و بنای کاروانسرای شمالی شباهت بسیار به آثار دوره مغول دارد. بخش دوم آثار تاریخی شکارگاه به اتاق های شکار تعلق دارد و است دارای تیرکش هایی جهت شکار است.

« دنیای سفر » این نوشته را از « میراث آریا » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
10 + 1 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1