گبه؛ هنری برگرفته از دل طبیعت

10 اسفند 1395 - 13:00 dsfr.ir/hx1p6

گبه؛ هنری برگرفته از دل طبیعت
تیشینه
گبه استان فارس

گبه در لغت به معنای ضخیم و زمخت و نوعی #فرش است که دارای خوابی بلند بوده و به صورت درشت بافت است.

به طور یقین نمی دانیم نام گبه از کجا آمده است. فرش شناسان امروز برای یافتن ریشه این کلمه مسیر پر پیچ و خمی را پیموده اند. در مواقعی آن را در کنار واژه قبیح گذاشته و گاه به کلمه گایر ربط داده اند که اولی به معنای زشت و معمولی و دومی به معنای حفاظ است. با این همه، امروز گبه در لغت به معنای ضخیم و زمخت و نوعی فرش است که دارای خوابی بلند بوده و به صورت درشت بافت است و در ابتدا نیز به عنوان زیراندازی بافته شده که مانع نفوذ سرمای زمین می شده است. در آن روزها، گبه ها ساده و بدون نقش بافته می شدند. بافندگان اغلب از محیط و طبیعت اطراف الهام می گرفتند و طرح های ذهنی خود را روی گبه ها به کار می گرفتند و چون بافنده آن را برای نیاز و مصرف شخصی خود تولید می کرده در بافت آن از ایده های ذهنی اش بهره می گرفته و گاهی آرزوهایش را روی گبه به نمایش می گذاشته است.

مانند نقش چادر که شاید به معنای داشتن سرپناهی ثابت بوده یا نقش انسان به عنوان خانواده و نقش های دیگری که هر یک معنای نمادین مشخصی داشته اند. گبه دست بافته ای با اصالت است و نقوشی که در بافت آن به کار رفته آن را از سایر دست بافته ها متمایز می کند. اغلب طرح های گبه که در قالب طرح شیر، طرح خشتی یا قابی شکل، طرح حوض گبه، طرح گل گبه، طرح ایلاتی، طرح درخت، طرح راه راه، طرح خانه درهم و طرح کف ساده نقش زده می شوند، ملهم از طبیعت اطراف بافندگان و بر اساس ذهنیت آنها بوده است.

بافت گبه ها اما به مرور دستخوش تغییراتی شده است؛ چنان که گبه هایی که در قدیم بافته می شدند خود رنگ بوده اند، یعنی پشم گوسفندان را بدون تغییر رنگ به کار می گرفتند؛ به این صورت که اگر بافنده روز خوبی را سپری می کرد رنگ سفید را به کار می برد و اگر روز ناخوشایندی داشت رنگ سیاه در دست بافت هاش نمودار می شد. به مرور زمان بافندگان از رنگ های گیاهی و طبیعی برای پشم هایشان استفاده کردند و نقوش ذهنی خود را با این پشم های رنگین ترکیب کردند. بعدها استقبال خوبی از این گبه ها به عمل آمد و برای سرعت بخشیدن به کار رنگ های شیمیایی جایگزین رنگ های طبیعی شد و همچنین ماشین ریسندگی جای پشم ریسی دستی را گرفت؛ همچنان که با از میان رفتن طرح های قدیمی و ذهنی، طرح های جدید به میان آمد.

جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
5 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1