کشف آثار دوره مفرغ، عصر آهن و دوره اشکانی در گورستان پارتی تاق بستان

29 تیر 1394 - 18:30 dsfr.ir/6264f

گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطۀ موسوم به گورستان پارتی تاق بستان کرمانشاه با هدف جلوگیری از تخریب محوطه به کشف آثاری از دورۀ مفرغ میانی و جدید، عصر آهن سه و دورۀ اشکانی انجامید.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، سجاد علی بیگی، سرپرست هیأت گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطۀ موسوم به گورستان پارتی تاق بستان امروز "دوشنبه" با اعلام این خبر تصریح کرد: هدف اصلی این برنامه تعیین عرصه، تدوین ضوابطی برای حفاظت از محوطه و جلوگیری از تخریب بیشتر محوطۀ گورستان به واسطۀ فعالیت های شهری، توسعۀ فضای سبز و به ویژه فعالیت های شهرداری کرمانشاه است. شهرداری کرمانشاه در بخش غربی و جنوبی گورستان پارتی تاق بستان کرمانشاه اقدام به ساخت و ساز، ایجاد فضای سبز و خاکبرداری هایی کرده است. ضرورت این موضوع با توجه به تکمیل پروندۀ ثبت جهانی مجموعه تاریخی گورستان پارتی تاق بستان کرمانشاه دو چندان است.

عضو هیات علمی گروه باستان شناسی دانشگاه رازی کرمانشاه خاطرنشان ساخت که کار گمانه زنی با هدف تعیین حریم محوطه از تاریخ 15/3/ 94 آغاز شده و در این مدت مجموعا 25 گمانه حفر شده و عرصۀ حقیقی محوطه مورد شناسائی قرار گرفته است. بر اساس نتایج گمانه زنی محوطه 200 متر طول و 100 متر عرض و مساحتی به اندازۀ دو هکتار دارد. یافته های این گمانه زنی دربرگیرنده آثاری از دورۀ مفرغ میانی و جدید، عصر آهن سه و دورۀ اشکانی است.

این باستان شناس اظهار داشت: کشف چند نمونه تیغۀ سنگی و سنگ مادرهای فشنگی شکل ممکن است حاکی از این باشد که این محدوده دارای آثاری از دورۀ نوسنگی نیز هست. با اینکه هدف اصلی این فعالیت حفظ محوطه در مقابل خطرات و تهدیدهای رایج در خصوص محوطه های واقع در بافت شهری یا حاشیۀ شهرها و روستاها است، اما در کنار این فعالیت اجرائی نباید از اهداف علمی نیز غافل ماند.

علی بیگی اظهار امیدواری کرد که در صورت موافقت پژوهشکدۀ باستان شناسی با انجام گمانه زنی و کاوش محدود در بخش هایی از محوطه که بیشتر آسیب دیده و در معرض خطر هستند گروه باستان شناسی بتواند پیش از هر گونه خطر دیگری اطلاعات با ارزشی از این مجموعه به دست آورد. در استان کرمانشاه تنها از کاوش های کنگاور بقایای گورستان هایی کاوش شده و اطلاعات ما در خصوص این جنبه از تاریخ گذشتۀ منطقه بسیار محدود است. با وجود کاوش های گورستان ها یا گورهای تک افتاده ای در محدودۀ سد شیان اسلام آباد غرب، سد چله گیلانغرب و غیره نیز هنوز اطلاعاتی در این باره منتشر نشده و در واقع چیزی دربارۀ آنها نمی دانیم.

این باستان شناس با اشاره به اینکه از گورستان تاق بستان با وجود اهمیتش اطلاعاتی در دست نیست تصریح کرد که گورستانِ پارتیِ محوطۀ موسوم به معبد آناهیتا نیز به طور کاملا سنتی و به شیوۀ نه چندان دقیقی و به فراخور زمان خود بدون در نظر گرفتن مطالعات میان رشته ای مورد مطالعه و کاوش قرار گرفته است. از این رو اطلاعات جدید می تواند با استفاده از دانش جدید و مطالعات میان رشته ای پرتوی نو به دانش محدود ما در زمینۀ تدفین دورۀ اشکانی محوطه و غرب ایران بیفکند.

سرپرست هیأت گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطۀ موسوم به گورستان پارتی تاق بستان تصریح کرد که بر این اساس قادر خواهیم بود با کاوش بسیار محدود در محوطه و بهره گیری از آزمایش ها و سن سنجی های دقیق اطلاعات فراوان و ارزشمندی با هدف تکمیل پروندۀ ثبت جهانی محوطه کسب کنیم. این اطلاعات حداقل می تواند دربرگیرندۀ آزمایش های انگل باستان شناسی، اندازه گیری استرانسیوم، سلامت جسمانی، مطالعات رژیم غذائی و ... باشد و در کنار این ها می توان با نمونه برداری های سفال، استخوان و اخذ تاریخ های دقیق کربن 14 به عمر نمونه ها و سپس گورستان دست یافت. این اطلاعات علاوه بر اعتبار بخشی افزون بر مجموعه برای تکیمل پروندۀ ثبت جهانی محوطه، می تواند دانش ما را از آداب تدفین دورۀ اشکانی منطقه تا حد زیادی افزایش دهد.

گفتنی است، در زمستان سال 1348، هنگامی که کارگران شهرداری کرمانشاه مشغول ساخت پارک جنگی در تپه ها و ارتفاعات مشرف بر غرب مجموعۀ نقوش برجستۀ سلطنتی تاق بستان بودند، در جریان حفر چاله هایی برای کاشت نهال؛ به شماری ظرف سفالی برخوردند. به همین علت کار آنها متوقف و زنده یاد سیف الله کامبخش فرد که مشغول کاوش در محوطۀ موسوم به معبد آناهیتا کنگاور بود مامور بررسی و ارزیابی محوطه شد. کامبخش فرد دو گمانه را در فاصلۀ 50 متری از یکدیگر حفر کرد که در نتیجه بیش از 40 گور خمره از دوره های اشکانی و بقایایی از معماری دورۀ پیش از تاریخ (عصر مفرغ/ فرهنگ گودین III و دورۀ تاریخی) آشکار شد.

این محدوده تا اوایل دورۀ انقلاب در معرض بازدید قرار داشت تا اینکه رفته رفته به دست فراموشی سپرده شد و بخش های کاوش شده به ویژه در ایام جنگ تحمیلی توسط افراد ناآگاه تا حدود زیادی تخریب شد. پس از آن نیز در اوایل دهه 80 شمسی شهرداری کرمانشاه با هدف ایجاد پارکینگ محدودۀ کاوش شده را تسطیح، خاکبرداری و به طور کلی ویران کرد. با این حال به رغم وارد آمدن صدمات فراوان بر پیکرۀ محوطه هنوز هم بخش هایی از محوطه باقی مانده که می تواند به عنوان بخشی از گسترۀ مجموعۀ تاق بستان مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. از این رو گام نخست در حفظ این محوطه تاریخی تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه است که به همت پایگاه میراث فرهنگی تاق بستان آغاز و در حال انجام است.

گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه موسوم به گورستان پارتی تاق بستان کرمانشاه در تاریخ 3/15 توسط رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری صادر شد.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1