ظرفیت های ژئوتوریسم در ایران

24 بهمن 1395 - 14:00 dsfr.ir/ue0di

ظرفیت های ژئوتوریسم در ایران
کارناوال
دره ستارگان قشم تنها ژئو پارک خاورمیانه

ژئوتوریسم رسما در سال 2002 پس از طرح #ژئوپارک ها مورد توجه یونسکو قرار گرفت، با این وصف، #ژئوتوریسم یک صنعت جوان تلقی می شود.

ژئوتوریسم یا همان گردشگری زمین شناسی که به آن زمین گردشگری نیز می گویند، شاخه ای از صنعت گردشگری است که به استفاده از پدیده ها وجذابیت های زمین شناختی، ژئومورفولوژیک و میراث معدن کاری در گردشگری می پردازد. به این ترتیب مخاطبان زمین گردشگری، نه تنها متخصصان و کارشناسان زمین شناسی و ژئومورفولوژی، بلکه گردشگران عادی و تمام علاقه مندان به طبیعت هستند که در جریان فعالیت های زمین گردشگری، ضمن بازدید از پدیده های جذاب زمین شناسی، با مبانی پیدایش و اهمیت وجودی آن ها آشنا می شوند. ژئوتوریسم رسما در سال 2002 پس از طرح ژئوپارک ها مورد توجه سازمان جهانی یونسکو قرارگرفت که با این وصف، ژئوتوریسم یک صنعت جوان تلقی می شود.

سرزمین ایران در زمره مهم ترین کشورهای جهان از لحاظ تنوع زمین شناختی و ژئومورفولوژی و گوناگونی سازندها از پره کامبرین تا عهد حاضر است. یکی از ویژگی های مهم زمین شناسی ایران تنوع ایالت های زمین شناختی شامل زون های زاگرس چین خورده، زاگرس مرتفع، سنندج-سیرجان، البرز، مکران، ایران مرکزی، لوت، نهبندان-خاش، خوی-مهاباد، هزارمسجد-کپه داغ (گولیل) و آمیزه رنگین است. از سوی دیگر، مختصات جفرافیایی و فلاتی بودن ایران موجب تنوع اقلیمی و پیدایش محیط های گوناگون جغرافیایی شده که این موضوع به نوبه خود بر نحوه عملکرد فرآیندهای بیرونی تاثیر گذاشته و تنوع پیکرشناختی این سرزمین را در پی داشته است.

متخصصان امر عقیده دارند که ژئوتوریسم در ایران با تاسیس ژئوپارک جهانی قشم رسمیت یافته است. اما به جز آن، مخروط های آتشفشانی دماوند، تفتان، سهند، سبلان و بزمان همراه با ژئوترمال ها و چشمه های آب گرم و گوگرددار، توده های نفوذی و باتولیت های کوه کرکس کاشان، علم کوه البرز، موته و زریگان، شاه کوه خراسان جنوبی، لوچان زاهدان، خواجه مراد مشهد، توده های تراورتن دشت قروه، آذر شهر، کوه تخت زاهدان، تکاب، کبودرآهنگ و شمال اراک، ستون های بازالتی سربیشه و ماکو، غارهای آذرین میمند درشهر بابک و کندوان در دامنه سهند و منطقه فسیلی مراغه به عنوان بهشت فسیلی ایران، گنبدهای نمکی و گل فشان های سواحل عمان و جلگه گرگان از مهم ترین جذابیت های گردشگری زمین شناسی در ایران به شمار می روند. علاوه بر اینها، دریاچه ها و چاله های داخلی، یخچال ها و سیرک های یخچالی نیز از اهمیت بسزایی برخوردارند.

از اهم پدیده های فرسایشی و رسوب شناسی ایران نیز می توان به حرکات دامنه ای و زمین لغزش های تالش، سیمره، دریاچه ولشت، رودبار، دره طالقان و زمین لغزش های منطقه بدرانلوی خراسان شمالی، نهشته های لسی شمال شرق ایران در گلستان و شمال خراسان و نیز اشکال انحلالی و کارستی مانند چشمه های متعدد کارستی در زاگرس و کپه داغ، دولین کوه پراو کرمانشاه، غارهای آهکی قوری قلعه پاوه، علی صدر همدان، شاپور کازرون و کتله خور زنجان، پولیه های دشت ارژن و دشت گولیل در خراسان شمالی و بدلندهای ناحیه مکران اشاره کرد. انواع آبشارها مانند پیران سرپل ذهاب، سمیرم اصفهان و کلات نادری و اشکال فرسایش آبی و تنگ ها چون تنگ چوگان، پل دختر و تنگ های مناطق سیستان و دره شمخال باجگیران در شمال خراسان و کانیون های زاگرس مانند ریجاب و گلین درسرپل ذهاب نیز از دیگر پدیده های زمین گردشگری این سرزمین هستند که عموما حاصل فرآیندهای مشترک زمین ساخت و فرسایش آبی هستند.

همچنین مخروط افکنه های گرمسار، دامنه های کوه شاه جهان در خراسان شمالی و حاشیه غربی لوت از مهم ترین اشکال تراکم رسوبات تلقی می شوند. کویرهای داخلی ایران با وجود اشکال فرسایش بادی شامل برخان ها و انواع تپه های شنی، نبکاها، کلوت ها و پهنه های نمکی مانندکویر لوت به عنوان میراث طبیعی جهانی و کویرهای مسیله، حوض سلطان، کبوترخان و سیرجان نیز حاصل مشترک عوامل اقلیمی و فرسایش های آبی و بادی هستند که دیگر جاذبه های زمین گردشگری کشور را شکل داده اند. تپه ها و سدهای ماسه ای ساحل خزر، جزایر چین خورده و مرجانی خلیج فارس و جزایر نمکی مانند هرمز، فرور، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک ولارک، آبفشان های واقع در سواحل چاه بهار، سواحل بالاآمده و پرتگاه های ساحلی عمان و مکران توام با پادگانه های ساحلی نیز از مهم ترین اشکال پیکرشناختی ایران محسوب می شوند که تحت تاثیر مشترک تکتونیک، انرژی امواج، بیولوژی و شیمی دریا و فرآیند های رسوب گذاری تشکیل شده اند.

اما در نهایت باید از معادن باستانی ایران از جمله معدن نمک چهرآباد زنجان و معادن باستانی نخلک و انارک، جنوب شاهرود و دامغان، معادن قلعه زری بیرجند و عباس آباد شاهرود نام برد. علاوه بر گستردگی و گوناگونی، از دیگر ویژگی های مهم زمین گردشگری ایران وقوع عوارض و پدیده های ژئوتوریستی در کنار مجموعه ای از جذابیت های اکوتوریستی، باستانی، فرهنگی و عشایری است. به عنوان نمونه گردشگران می توانند در حوالی کوه سبلان ضمن بررسی علمی و آشنایی با مناطق آتشفشانی و انواع سنگ های آذرین، از چشمه های آب گرم منطقه نیز بهره مند شوند و توامان با فرهنگ، آداب و رسوم و نحوه زندگی ایلات و مشاغلی چون دامداری و رمه گردانی سنتی، صنایع دستی و زنبورداری آشنا شده، ضمن خرید صنایع دستی از فرآورده های لبنی و عسل منحصر به فرد سبلان استفاده کنند. در اکثر مناطق گردشگری ایران این گوناگونی در پتانسیل های گردشگری قابل مشاهده است. بنابراین با برنامه ریزی و ایجاد زیرساخت ها می توان از این ویژگی مهم و وجود مجموعه ای از جذابیت های گردشگری به نحو مطلوب در راستای جذب گردشگر و ایجاد اشتغال، درآمد و ارزآوری و در نهایت توسعه پایدار مناطق استفاده کرد. همچنین لازم است توسعه پایدار بر سه اصل پایداری بوم شناختی، اجتماعی-فرهنگی و پایداری اقتصادی استوار باشد؛ چراکه زمین گردشگری زیرمجموعه گردشگری پایدار بوده و هدف آن حفظ منابع گردشگری در مقاصد به منظور امکان استفاده برای نسل های آینده است.

جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 1 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1