قصور دوجانبه برای فعالیت گردشگری در بورس

29 آذر 1395 - 09:30 dsfr.ir/l23sy

قصور دوجانبه برای فعالیت گردشگری در بورس
sena.ir
تامین مالی خرید هواپیماهای ایرباس از طرق فرابورس

گردشگری یکی از این بخشهای #اقتصادی است که بیش از سایر حوزه ها از عدم ایفای نقش مطلوب و سازنده #بورس در اقتصاد ایران متضرر شده است.

یک اقتصاددان بر این باور است که ضعف مدیریتی در بازار سرمایه و همچنین شکل نگرفتن واحدهای اقتصادی بزرگ و متمرکز در صنایع ایران از جمله صنعت گردشگری، عمده دلایل عدم ورود کسب و کارهای گردشگری به بازار سرمایه را تشکیل می دهند. بهمن آرمان با تاکید بر اینکه مشکل تامین سرمایه در حوزه گردشگری تا حد زیادی با ورود این صنایع به بازار سهام و فرابورس برطرف خواهد شد، از فراهم نشدن این امکان تا به امروز ابراز تاسف کرد و گفت: «شناخت صحیحی از بازار سرمایه و بورس وجود ندارد و قرار گرفتن ایران در قعر فهرست مربوط به میزان جذب سرمایه که کشورهای منطقه را در این شاخص با یکدیگر مقایسه می کند، سندی متقن بر این ادعا است.»

رئیس اسبق دفتر مطالعات و بررسی بورس تهران با تاکید بر اینکه بورس ایران نتوانسته نقش خود را در تجهیز منابع و فراهم کردن زمینه فعالیت های بخش های مختلف اقتصادی در بازار سرمایه ایفا کند، افزود: «صنعت گردشگری یکی از این بخش های اقتصادی است که بیش از سایر حوزه ها از عدم ایفای نقش مطلوب و سازنده بورس در اقتصاد ایران متضرر شده است؛ صنعتی که شکوفایی و رشد آن در گرو توسعه زیرساخت هایی همچون مراکز اقامتی، تاسیسات رفاهی بین راهی و ناوگان حمل و نقل است.»

او در ادامه ضمن اشاره به محدودیت های تامین سرمایه در کشور و سرمایه بر بودن توسعه این زیرساخت ها تصریح کرد: «ازاین رو بورس بهترین منبع برای تامین سرمایه است؛ آن هم در حوزه هایی چون ساخت آزادراه ها که توسعه آنها نیازمند منابع ارزی نیست.» اما به گفته او، پیشرو نبودن بورس ایران در جذب سرمایه و کوچک بودن اندازه اثر این بازار بر اقتصاد کشور، امکان بالقوه ورود صنایع موجود کشور به بورس، خرید و فروش سهام و افزایش حجم سرمایه امکان فعالیت های اقتصادی را از فعالان اقتصادی کشور سلب کرده است. همچنین این استاد دانشگاه عدم امکان ایجاد بازار اولیه برای ساخت تاسیسات زیربنایی را از دیگر ناتوانی های بازار سرمایه در حمایت از فعالیت های تولیدی و خدماتی بزرگ در کشور عنوان کرد و از تونل کانال مانش به عنوان یک نمونه موفق خارجی در این زمینه نام برد. آرمان در این باره گفت: «سرمایه ساخت این تونل که بندر ادوکاله در فرانسه را به فولکستون در انگلستان متصل می کند، بدون کوچک ترین مشارکت مالی دو دولت و تنها از طریق یک شرکت سهامی عام تامین شد.»

مساله ساختار کسب و کار گردشگری نیست

او مستقل نبودن سازمان بورس و به معنای دیگر، مدیریت سیاسی و متاثر بودن جریانات گرداننده این سازمان از جناح بندی های سیاسی را یکی از دلایل اصلی فاصله گرفتن این نهاد از وظایف سازمانی اش عنوان و در ادامه اضافه کرد: «اینکه برخی ساختار کسب و کارهای گردشگری را برای ورود به بورس نامناسب و مانع اصلی را این نکته می دانند، مبنای علمی ندارد و در صورت فراهم بودن زمینه برای خرید و فروش سهام شرکت های گردشگری در بازار سرمایه، کاستی هایی که متوجه شکل کنونی فعالیت های اقتصادی این صنعت است نیز برطرف خواهد شد.»

این در حالی است که کوچک بودن شرکت های فعال در گردشگری و به تبع آن حجم پایین سرمایه در گردش این کسب و کارها، در کنار عدم شفافیت مالی برخی ازاین واحدهای اقتصادی، به عنوان دو مساله عمده از سوی کارشناسان در پاسخ به دلایل عدم ورود صنایع گردشگری به بازار سرمایه مطرح می شود؛ دلایلی که اگرچه از سوی رئیس اسبق دفتر مطالعات و بررسی بورس تهران بر آنها تاکید می شود اما در عین حال، او معتقد است تغییر در شیوه نگرش مدیران بورس کشور در یک رابطه طولی، به شکل گیری شرکت های بزرگ گردشگری خواهد انجامید.

آرمان یک بار دیگر با بیان اینکه شناخت مسوولان امر از مکانیزم بازار سرمایه از صحت کافی برخوردار نیست، ادامه داد: «یکی از ساده ترین اقداماتی که نسبت به انجام آن کوتاهی می شود، برگزاری همایش ها و معرفی روش های تامین سرمایه از طریق ورود به بازار بورس و فرابورس است؛ روشی ابتدایی که حجم جذب سرمایه بورس را افزایش می دهد و به این بازار رونق می بخشد.»

گردشگری هم مقصر است

این استاد دانشگاه همچنین صنایع گردشگری را در توفیق نیافتن برای حضور در بازار سرمایه مقصر دانست و به خبرنگار ما گفت: «واقعیت دیگر آن است که نهادهای مرتبط با موضوع گردشگری هم با داشتن نگاه مقطعی و انفعالی، در شکل گیری وضعیت کنونی نقش داشته اند.» آرمان اضافه کرد: «شرکت های کوچک و پراکنده گردشگری می توانند با داشتن نگاهی ژرف تر و به دنبال ترسیم چشم اندازهای بلندمدت تر، در یکدیگر ادغام شده و حجم سرمایه و حوزه فعالیت خود را گسترش دهند و به این ترتیب، خلأ منابع مالی را از طریق حضور در بازارهای سرمایه برطرف کنند.»

به گفته این اقتصاددان، وجود نهادهای کوچک اقتصادی متعدد و عدم تشکیل واحدهای بزرگ، یکی از معضلات اقتصاد کشور است. او تعدد بنگاه های کوچک را که عملا سهمی در رشد اقتصادی ندارند، عاملی دانست که تعریف برند برای صنایع گوناگون را دشوار کرده است.

آرمان همچنین در سطحی کلان تر از نبود اندیشه ای پویا که به گردشگری کشور انسجام ببخشد و در قالب یک برنامه مشخص به رشد و شکوفایی آن منجر شود، انتقاد کرد. رئیس اسبق دفتر مطالعات و بررسی بورس تهران افزود: «متولیان گردشگری کشور برای تامین منابع مالی مورد نیاز ایجاد زیرساخت های گردشگری، بانک گردشگری را تاسیس کردند و به دنبال آن شرکت سرمایه گذاری گردشگری نیز راه اندازی شد؛ دو مجموعه ای که در عمل هیچ گونه نقش سازنده ای در ایجاد زیرساخت ها نداشته اند. تا آنجا که امروز، منابع آگاه در استان اصفهان به عنوان دومین استان گردشگرپذیر کشور رسما اعلام می کنند که اگر تعداد گردشگران ورودی به اصفهان 10 درصد افزایش یابد امکان تامین تخت وجود ندارد!»

آرمان در ادامه ضعف در سیستم های حمل و نقل از جمله خطوط ریلی و هوایی و عدم اتصال مراکز استانی کشور به غیر از سه استان آذربایجان شرقی، قم و اصفهان به شبکه آزادراهی کشور را نشانه هایی محرز از بی توجهی نسبت به توسعه این صنعت در کشور دانست و یادآور شد: «در چنین شرایطی نمی توان از گردشگری به عنوان یکی از صنایع پیشران که می تواند جایگزین منابع درآمدی نفتی شود، یاد کرد چرا که تحقق این شعار نیازمند باور حقیقی نسبت به این موضوع و حرکت هدفمند و علمی در این مسیر است.»

راه حل چیست؟

با وجود این، این اقتصاددان راه امیدواری نسبت به شکل گیری اتفاقات مثبت در این حوزه را همچنان باز دانست و در مقام ارائه راه حل اظهار کرد: «چنانچه یک شرکت سهامی عام نظیر یروتانل که سهام آن در بورس لندن مورد داد و ستد قرار می گیرد با کسب امتیازهایی همانند آنچه به این شرکت سهامی عام داده شد راه اندازی شود، سرمایه کافی برای تامین منابع مالی زیرساخت های گردشگری از جمله آزادراه ها مهیا خواهد شد و به این ترتیب در بسیاری از هزینه ها در نتیجه کاهش مسافت، کاهش مصرف سوخت، کاهش استهلاک قطعات یدکی خودروها و پایین آمدن آمار تصادفات رانندگی صرفه جویی می شود.»

به گفته او، در این چرخه، درآمد حاصل از حذف هزینه های پیشین تحمیل شده به سیستم، به عنوان سوبسید در اختیار این شرکت سهامی عام قرار می گیرد و به این ترتیب در طول کمتر از 5سال می توان تمامی مراکز استانی را به مراکز آزادراهی متصل کرد.

به باور کارشناسان، عدم موفقیت در جذب سرمایه های خارجی از یکسو و تنگناهای مالی دولت از سوی دیگر، سرعت رشد سرمایه گذاری ها و به دنبال آن توسعه صنایع گوناگون در کشور را با کندی مواجه کرده است. در این میان اما بورس و فرابورس می توانند به عنوان بهترین ابزارهای تامین سرمایه فعالیت های اقتصادی در کشور، کمبود منابع مالی را جبران کنند. همچنین عرضه سهام صنایع گوناگون در بورس و فرابورس، مشارکت عمومی در پروژه های اقتصادی را گسترش داده و از این طریق، با افزایش حساسیت عمومی نسبت به فعالیت های اقتصادی، انحصارگرایی و فساد در اقتصاد نیز تا حدی کنترل می شود.

اما نکته دیگری که توسعه بازارهای سرمایه به دنبال خواهد داشت، توقف جریان انحصاری حرکت سرمایه به سوی تعداد مشخص و محدودی از صنایع و در نتیجه مهجور ماندن دیگر صنعت ها است؛ چرا که در واقع، اساس شکل گیری بازارهای سرمایه، فراهم کردن شرایطی برابر برای ورود صنایع گوناگون و امکان تامین مالی و رشد سرمایه از طریق فروش سهامشان در این بازار است. با این همه، به دلیل حاکم نبودن سازوکارهای مذکور بر بازار سرمایه ایران، اهداف فوق آن گونه که باید محقق نشده و جذب صنایع کمتر توسعه یافته شده و امکان رشد برای آنها از این طریق، حاصل نشده است که گردشگری به عنوان یکی از فعالیت های اقتصادی نوپا در کشور، ازجمله آنها است؛ صنعتی که به رغم برخورداری از ظرفیت های بسیار در کشور، با جایگاه حقیقی خود فاصله بسیار دارد.

از این رو، کارشناسان معتقدند در صورت فراهم بودن تمامی زمینه های قانونی تسهیلگر و حمایت کننده از این صنعت، آنچه منجر به بالندگی گردشگری می شود، ورود سرمایه های کافی برای ایجاد و توسعه زیرساخت های لازم برای پذیرش گردشگر در کشور است. اما در شرایطی که سرمایه گذاران خارجی به دلیل عدم اطمینان از وجود ضمانت های کافی و همچنین نگرانی از ثبات روند رو به رشد گردشگری کشور، با تردیدهای زیادی برای سرمایه گذاری در ایران مواجهند، تامین سرمایه از منابع ریالی از طریق فروش سهام در بازار سرمایه، بهترین راه برای تامین مالی توسعه زیرساخت های مورد نظر است؛ همچنین در این صورت، با ورود صنایع گردشگری به چرخه اقتصادی، نگاه سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی نسبت به آن با جدیت بیشتری همراه و به این ترتیب مسیر تبدیل گردشگری به یک صنعت هموارتر می شود؛ اتفاقی که به وقوع پیوستن آن در نتیجه ضعف مدیریتی و ساختاری مدیریت بورس کشور و همچنین عدم حرکت فعالان گردشگری در مسیر شکل دهی شرکت های بزرگ، با اما و اگرهای بسیار همراه است.

« دنیای سفر » این نوشته را از « روزنامه دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.
جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
15 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1