دشواری های توریسم داخلی در سرزمین روسیه

25 مهر 1395 - 13:00 dsfr.ir/ub2vm

دشواری های توریسم داخلی در سرزمین روسیه
مهدی اسفندیاری
موزه ملی میدان سرخ

چالش ها و مشکلات پیش روی صنعت اقامتی روسیه و بازار گردشگری این کشور چه چیزهایی هستند؟

امروزه گمان می رود بازارهای نوظهور مانند برزیل، روسیه، هند، چین و برخی کشورهای دیگر تبدیل به کاتالیزورهایی شده اند که رشد اقتصادی و کسب و کارهای محلی و بین المللی را شتاب می بخشند و نیاز به توسعه مفاهیم مدیریتی جدید و روش هایی دارند که در این بازارها به گونه ای موفق عمل کنند. این موضوع تمرکز زیادی نسبت به مشکلات صنایع اقامتی و گردشگری در این کشورها را در پی داشته است.

همچنین اثرات مثبت مربوط به گردشگری در این کشورها مورد توجه قرار گرفته اند؛ از جمله افزایش اشتغال، سرمایه گذاری و درآمدهای مالیاتی، نیاز به استانداردهای بالا برای جاده ها و سایر تسهیلات عمومی و توسعه فعالیت های فرهنگی متنوع به وسیله ساکنان محلی با هدف ایجاد تاثیرات مثبت بر هویت فرهنگی آن جامعه. بهره مندی از این اثرات مثبت، منابع مختلف و رقابت های گوناگون نیازمند تجربه در زمینه مدیریت گردشگران و ایجاد یک مقصد جذاب است. به همین دلایل برخی از کشورهای نوظهور نظیر روسیه نسبت به رفع مشکلات موجود در صنعت اقامت خود اقدام کرده اند. به رغم اینکه در حجم گردشگران ورودی به روسیه و در مخارج صورت گرفته از سوی این مسافران رشد ثابتی مشاهده می شود، مسافران برون مرزی روسیه مخارج بسیار بیشتری در خارج صرف می کنند. این به آن معنا است که گردشگری داخلی روسیه در مراحل ابتدایی خود قرار دارد بنابراین هنوز جا برای بهبود آن وجود دارد. پرسش کلیدی این است که چالش ها و مشکلات پیش روی صنعت اقامتی روسیه و بازار گردشگری این کشور چه چیزهایی هستند؟

تراز منفی گردشگری روسیه

صنعت گردشگری روسیه رشد گسترده ای را در دهه نخست قرن بیست و یکم تجربه کرده است. در آغاز این قرن، مرزهای روسیه شروع به باز شدن کرد و این امر فرصت های سفر جهانی را برای شهروندان روسیه تغییر داد و منجر به افزایش گردشگری بین المللی شد. پس از سقوط پرده آهنین (بخش بندی مرزی اروپا پس از جنگ جهانی دوم که در جنگ سرد به دو بخش اروپای غربی و کشورهای عضو پیمان ورشو یا همان بلوک شرق تقسیم و در سال 1991 پس از فروپاشی شوروی برچیده شد)، بسیاری از گردشگران روسی برای سفر به خارج از این کشور مشتاق بودند و تجربه های جدیدی را جست وجو می کردند. رشد ثابتی در تعداد مسافران به روسیه و بازدیدکنندگان از آن دیده می شد، به ویژه رشد گردشگری برون مرزی بسیار چشمگیر بود و ترکیه و مصر در صدر برترین مقاصد تعطیلات برون مرزی این کشور قرار داشتند.

در نتیجه، گردشگری بین المللی عمدتا به سوی مقاصد خارجی جذب شد و اختلاف میان مخارج برون مرزی و درون مرزی زیاد شد. برای مثال ترکیه در سال 2015 حدود 4 میلیون و 400 هزار نفر از گردشگران روسی را جذب کرد و درآمد این کشور از محل این گردشگران تقریبا به 10 میلیارد دلار رسید. تعداد گردشگران جذب شده از سوی آژانس های مسافرتی نیز از 2.8 میلیون نفر در سال 2002 به 7.7 میلیون نفر در سال 2010 رسید و تعداد آژانس های مسافرتی این کشور از 3300 واحد در سال 2002 به بیش از 4500 واحد در سال 2010 افزایش یافت.

علاوه بر موارد فوق، رفتار مصرفی این کشور نیز در هزاره جدید تغییر یافته و همین موضوع باعث شده بسیاری از خانوارها به بهبود کیفیت زندگی خود فکر کنند و مردم این کشور وقت بیشتری را به فراغت و گردشگری اختصاص دهند. این امر به ویژه برای مصرف کنندگان با درآمد متوسط در شهرهای بزرگ صادق است. منابع طبیعی و فرهنگی روسیه به رغم این حقیقت که روسیه میزبان جاذبه های فرهنگی و طبیعی فراوانی است، جایگاه مناسب خود را هنوز به دست نیاورده است. این کشور 2هزار و368 موزه، 477 شهر تاریخی، 590 سالن تئاتر و 140 پارک ملی و جنگلی در مناطق مختلف آب و هوایی دارد. با بررسی تمام این موارد می توان نتیجه گرفت پتانسیل صنعت اقامت روسیه و بازار گردشگری این کشور بسیار گسترده است و در حال حاضر تنها بخشی از نیازهای موجود را پاسخ می دهد؛ اما در مقایسه با استانداردهای بین المللی این صنعت توسعه نیافته باقی مانده است.

وجهه سیاسی؛ عاملی برای دفع یا جذب توریست ها؟

علاوه بر مواردی که گفته شد، اکنون این بازار به دلایل زیادی در معرض تغییرات مهمی قرار دارد. تصویر روسیه از سوی رسانه های غربی با تمرکز بر اطلاعات منفی در مورد این کشور پس از انقلاب و جنگ داخلی اوکراین و به خصوص پس از الحاق کریمه به خاک روسیه تخریب شده است. برای مثال در سال 2014 حجم گردشگران ورودی به روسیه بین 30 تا 50 درصد کاهش یافت. با این حال، حجم گردشگران آسیایی دیدارکننده از روسیه به شدت افزایش یافته است که با روند جهانی رشد بی سابقه مسافرت برون مرزی از آسیا نیز سازگار است. در کنار این امر، می توان گفت ترجیح اتباع روس و سیاست دولت پس از سقوط یک هواپیما در شبه جزیره سینا و کشته شدن 224 نفر و ساقط کردن هواپیمای روسی از سوی ترکیه و ناامنی این کشور تغییر کرد. با این حال برخی کارشناسان معتقدند این وقایع به رشد گردشگری داخلی این کشور کمک کرده است و این امر نیاز به هتل ها و مراکز اقامتی را در روسیه افزایش می دهد.

گرانی و ضعف زیرساخت های اقامتی

بازار گردشگری روسیه نیز مانند ایران از توسعه اندک زیرساخت های گردشگری، از جمله کمبود مراکز اقامت و مراکز سرگرمی و تفریحات رنج می برد. علاوه بر این بسیاری از جاذبه های محلی در وضعیت نامناسبی قرار دارند و شبکه جاده ای نیز از این امر مستثنی نیست. زیرساخت برای افرادی که ناتوانی هایی دارند ضعیف است و برای گردشگران خارجی نیز اطلاعات کافی به زبان انگلیسی وجود ندارد. اختلاف بین مخارج داخلی و خارجی گویای این مطلب است که کارهای بیشتری می تواند برای جلب مسافران بازدید کننده از روسیه انجام گیرد.

با این حال یکی از مشکلات دیگری که برای مراکز اقامتی روسیه دردسرساز شده این است که گردشگری داخلی در این کشور بسیار گران است؛ موضوعی که در ایران نیز به صورت مشابه وجود دارد. هزینه های حمل ونقل داخلی نیز بسیار گزاف هستند. هزینه های محل اقامت و گردش نیز در این کشور با همین وضعیت رو به رو است و تکراری و کسل کننده به حساب می آیند. زیرساخت ها هزینه بر هستند و با توجه به مسافتشان، زمان نیز عاملی مهم در این میان به حساب می آید. از سال 2011 به این سو، مقامات روسی برنامه خاصی را به اجرا درآورده اند؛ توسعه گردشگری درون مرزی و برون مرزی در فدراسیون روسیه. این برنامه باید منجر به تغییراتی در حوزه های مختلف شود که از آن جمله می توان به زیرساخت های شهری، جاذبه های گردشگری، حمل و نقل و برخی موارد دیگر اشاره کرد.

با این وجود، مشکل این برنامه این است که ایده اصلی القا و تحریک گردشگری در روسیه است؛ اما نه در سراسر این کشور بلکه تنها در نواحی معروفی که تا حدودی شناخته شده باشند. علاوه بر موارد فوق، به نظر می رسد در طول دو دهه اخیر به رغم اینکه ارز فراوانی صرف گردشگری شده است؛ اما روس ها تمایل دارند تعطیلات شان را خارج از این کشور بگذرانند؛ چراکه تا نیمه دوم سال 2016، ارزان تر بود که آنان 700 دلار بپردازند و تعطیلات دو هفته ای در مصر یا ترکیه بگذرانند تا اینکه در روسیه به سفر بپردازند؛ مقاصدی که زیرساخت ها و خدمات بهتری دارند. اکنون کریمه گزینه بهتری برای سفر است؛ اما شهروندان روس در انتخاب های داخلی محدود هستند و رفتن به کریمه نیز گران خواهد بود.

راه حل ها

به اعتقاد کارشناسان، سرمایه گذاری بلندمدت در هتل های 50 تا 100 تخته، نیاز به تامین مالی دارد تا سفر داخلی راحت تر شود و انتخاب مقاصد منطقه ای بهتر شوند. ارائه نوعی یارانه یا کمک مالی 10 تا 15 ساله برای این تامین مالی در راستای توسعه هتل ها موجب رشد این بخش در کشور روسیه خواهد شد و علاوه بر آن اشتغال در سطح منطقه را بالا برده و تنوع بیشتری به انتخاب ها و دیدگاه های مختلف نسبت به کشور و فرهنگ روسیه ایجاد می کند. حتی با وجود برابری نرخ ارز، هزینه ها بالا هستند و این موضوع برای خارجی ها نیز مصداق دارد. این امر نخست به آن دلیل است که به نظر می رسد هیچ همکاری یا کمکی برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری انجام نمی شود. منابع دولتی به مراکز قدیمی تعلق می گیرد که در واقع فرسوده شده اند و دیگر به این کمک ها نیازی ندارند. تغییر روند تخصیص منابع می تواند به بهبود وضعیت گردشگری داخلی و مراکز اقامتی در روسیه کمک کند.

« دنیای سفر » این نوشته را از « روزنامه دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.
جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
7 + 13 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1