تلاش برای ثبت جهانی

رعایت حریم دیوار تاریخی گرگان الزامی شد

1 مهر 1395 - 15:30 dsfr.ir/i81zi

رعایت حریم دیوار تاریخی گرگان الزامی شد
میراث فرهنگی استان گلستان
دیوار تاریخی گرگان

مدیرکل دفتر فنی استانداری گلستان از الزامی شدن رعایت حریم دیوار تاریخی گرگان خبر داد و گفت: این الزام طی نامه ای به دستگاه های اجرایی استان ابلاغ شد.

دیوار گرگان یا مار سرخ، سومین دیوار بلند دنیا پس از دیوار بزرگ چین و آلمان است که حدود 200 کیلومتر طول دارد و 29 تیرماه سال 1378 با شماره 2345 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

در متون قدیمی و منابع جغرافیایی از این اثر تاریخی متعلق به دوران ساسانیان که از کنار دریای خزر در ناحیه گمیشان آغازشده و تا کوه های گلیداغ در شمال شرق کلاله ادامه یافته است، دیوار بزرگ اسکندر، دیوار سرخ، سد انوشیروان و دیوار دفاعی نام برده شده است.

این دیوار در طول مسیر خود دارای تأسیسات وابسته نظیر خندق، زنجیره ای از قلعه ها، کوره های آجرپزی، سد، کانال های هدایت آب و بیش از 38 قلعه به شکل چهارگوش بوده که به گفته مسئولان و محققان هم اکنون تقریبا تمام این دیوار ازمیان رفته است و تنها بخش های کوچکی از آن که در زیرخاک مدفون مانده، باقی است.

به گفته باستان شناسان، دیوار گرگان به لحاظ بهره گیری از مصالح بوم آورد و تولید خشت و پخت در کوره های آجرپزی حاشیه دیوار، نسبت به سایر دیوارهای ساخته شده در سال های دور، کم نظیر است به طوری که می توان گفت مستحکم ترین دیوار دفاعی بوده که به دست معماران ایرانی ساخته شده است.

طی سال های گذشته به دلیل بی توجهی ها خسارت های زیادی به این دیوار وارد شد به گونه ای که اکنون از بخش های عمده آن خبری نیست و قسمت باقی مانده نیز در معرض تخریب قرار دارند. روستاهای مسیر این دیوار از آجرهای بزرگ آن برای ساخت منازل خود استفاده کرده اند و زمین های کشاورزی هم مسیر دیوار را کاملا پوشاندند. عبور ریل راه آهن از روی دیوار هم حاشیه های زیادی همراه داشت. تا این که اقدامات اجرایی برای حفاظت از بزرگترین دیوار آجری آغاز شد و دولت جدید تصمیم گرفت با فراهم کردن شرایط، زمینه ثبت جهانی مار سرخ را ایجاد کند.

ابلاغ الزام رعایت حریم دیوار دفاعی گرگان از سوی استانداری گلستان بهانه ای شد تا با رسول حسام، مدیرکل دفتر فنی استانداری گلستان به گفتگو نشستیم و تأکید بر رعایت حریم این اثر تاریخی در اجرای پروژه های عمرانی و طرح های توسعه شهری و روستایی مهم ترین محور این گفتگو بود.

  • الزام در رعایت حریم دیوار تاریخی گرگان از طریق استانداری گلستان به دستگاه های اجرایی استان ابلاغ شده است، راجع به جزییات آن توضیح می دهید؟

دیوار تاریخی گرگان سال هاست که در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و هم اکنون در مسیر ثبت جهانی قرارگرفته است. با توجه به اهمیت این اثر تاریخی حفاظت و نگهداری و رعایت حریم آن توسط میراث فرهنگی کشور مورد تأکید قرارگرفته و طی مکاتبه ای با استانداری گلستان از سوی سلطانی فر، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور این موضوع مورد تأکید قرار گرفت.

رونوشت این نامه به کلیه دستگاه های اجرایی، شهرداری ها و فرمانداری هایی که در مسیر این دیوار تاریخی قرار دارند ابلاغ شد.

  • پس محور این مکاتبه الزام در رعایت حریم این اثر تاریخی است؟

بله. رعایت حریم دیوار تاریخی در اجرای فعالیت های عمرانی و موردتوجه قرار گرفتن حریم این اثر در تصویب طرح های توسعه شهری و روستایی در کارگروه های مختلف در این نامه مورد تأکید قرارگرفته است هرچند این الزام از ابتدا مدنظر ما بوده است.

  • اگر این الزام درگذشته مدنظر بوده چرا راه آهن گرگان - اینچه برون از روی این دیوار تاریخی عبور کرده و تاکنون شاهد بی توجهی به حریم این اثر تاریخی بوده ایم؟

اینکه می گویم از ابتدا، یعنی از زمانی که بنده در دفتر فنی استانداری حضور دارم رعایت حریم دیوار تاریخی گرگان از دغدغه ها و حساسیت ها بوده و تلاش کردیم با ساماندهی و رفع معارضات اجازه ندهیم اتفاقاتی ازاین دست تکرار شود.

  • شما می پذیرید درگذشته شاهد اجرای پروژه هایی بدون رعایت حریم این اثر تاریخی بوده ایم؟

راجع به گذشته های دور اظهارنظر نمی کنم هرچند مدعی نیستم که چنین اتفاقاتی درگذشته در استان رخ نداده است اما حفظ و حراست از وضع موجود دیوار تاریخی و جلوگیری از اجرای پروژه های عمرانی بدون رعایت حریم این اثر با جدیت در دولت تدبیر و امید دنبال شده و این در حالی است که میراث فرهنگی نیز با ضابطین خود با حساسیت بیشتر بر حفظ وضع موجود دیوار کنترل و نظارت دارند.

اعتقاددارم در کنار آنچه توسط دستگاه های اجرایی و میراث فرهنگی صورت می گیرد اهمیت این اثر تاریخی 200 کیلومتری باید به مردم اطلاع رسانی شده و شاهد همراهی مردم در این حوزه باشیم.

  • حفظ و حراست در کنار احیاء این اثر می تواند به حضور پررنگ گردشگران داخلی و خارجی در استان منجر شود، به نظر شما تاکنون توانسته ایم مردم را در حفاظت از این اثر تاریخی با دستگاه متولی (میراث) همراه کنیم؟

به اعتقاد بنده تاکنون برنامه های آموزشی در این حوزه کافی نبوده است اما به سمت رشد اطلاع رسانی در این حوزه در حال گام برداشتن هستیم که نقش مطبوعات و رسانه در تهیه اخبار و اطلاع رسانی و همچنین گفتگو با اهالی بومی غیر مجری و غیر وابسته به دستگاه های اجرایی در حفظ و حراست از این اثر و نقش اثرگذار مردم بسیار مؤثر است.

  • شما به نقش نظارتی و حفاظتی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان و مردم اشاره کردید، اما با توجه به قرار گرفتن این اثر تاریخی در لیست ثبت آثار جهانی، رعایت حریم دیوار دفاعی از سوی دستگاه های اجرایی الزامی است و تعیین حریم، حفظ و احیاء این اثر هم نیازمند اعتبارات لازم است که هم اکنون اعتبارات آن چشمگیر نیست، در چنین شرایطی چگونه این مهم مدیریت خواهد شد؟

ثبت جهانی، تعیین حریم، احیاء و حفظ و حراست این اثر تاریخی نیازمند ایجاد ردیف خاص اعتباری است و به قطعا دیوار تاریخی گرگان یک پروژه استانی نیست و باید اعتبارات ملی به آن اختصاص یابد اما تا دست یافتن به این مهم باید از ظرفیت های موجود در استان بهره ببریم. قطعاً برای اجرایی شدن احیاء و بهره برداری و همچنین حفاظت و حراست این اثر باید برنامه ریزی کرده و بخشی از اعتبارات شهرداری های واقع شده در مسیر دیوار تاریخی در جهت اجرایی شدن این هدف به کمک میراث بیاید.

« دنیای سفر » این نوشته را از « خبرگزاری مهر » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
6 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1