ثبت اثر ایرانی در یونسکو با واژه غیر ایرانی!

7 مرداد 1395 - 13:30 dsfr.ir/hx0h4

ثبت اثر ایرانی در یونسکو با واژه غیر ایرانی!
atreyas.ir
قنات ابراهیم آباد

«قنات»، «کاریز»، «فوگارا»، «کهریز»، «عین» یا «ممبو» نام هایی هستند که در نقاط مختلف جهان به پدیده ای منحصربفرد و پیچیده می گویند که منبعی برای دسترسی همیشگی آب مردمان ساکن مناطق خود هستند، اما نکته ی مهم این است که هر کشور به زبان خود به این پدیده چه می گوید؟

به گزارش خبرگزاری ایسنا، به دنبال انتشار خبر ثبت جهانی «قنات ایرانی» در یونسکو، برخی مخاطبان ایسنا نسبت به انتخاب نام «قنات» برای این پرونده جهانی اعتراض داشتند. در بخشی از پیام یکی از کاربران آمده است: «حالا چرا به نام قنات؟ اثری کاملا اندمیک (بومی) و دانشی کاملا منحصر به ایرانی ها رو با نام جعلی عربی "قنات" به ثبت رساندند! نام واقعی این آثار کاریز است.»

محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و مسئول تدوین پرونده های ثبت جهانی در این زمینه به خبرنگار ایسنا توضیح می دهد: کلمه «قنات» نسبت به کاریز فراگیری بیشتری در کشور دارد. مانند «چغازنبیل» که نام اصلی آن «دورانتاش» است، اما چون از ابتدا بیشتر با این نام فراگیر شد، در پرونده ی آن با نام چغازنبیل مطرح شد. از سوی دیگر برای قنات نیز چون این کلمه در یونسکو بیشتر شناخته شده و بیشتر مردم با این نام این اثر معماری و جهانی را می شناسند، پرونده آن به همین نام به یونسکو ارائه شد.

او با بیان اینکه "اگر بخواهیم چنین اقدامی را انجام دهیم باید آن را در همه بناهای جهانی به کار ببریم، افزود: «تخت جمشید» یا میدان «امام (ره)» در اصفهان نیز از این اصل مستثنی نیستند، بنابراین بر اساس آن چیزی که بیشتر در همه جا مشهور است، نام اثر جهانی را انتخاب و استفاده می کنیم.

معاون میراث فرهنگی تأکید کرد: با این وجود در داخل پرونده و حتی در اولین جمله ی توضیحات پرونده ی «قنات ایرانی» که به یونسکو ارائه شد، از کلمه «کاریز» استفاده کردیم، در واقع شروع پرونده با این نام است.

ریشه ی عربی «قنات» هنوز تائید نشده

دکتر علی اصغر سمساریزدی، یکی از تهیه کنندگان پرونده ی جهانی «قنات ایرانی» نیز در این زمینه به خبرنگار ایسنا گفت: هنوز بطور کامل مشخص نشده که کلمه «قنات» ریشه عربی داشته باشد، چون برخی از دانشمندان و زبان شناسان معتقدند که ریشه ی «قنات» از «کَن» یعنی «کندن» می آید که به تدریج به یک لغت خوانا تبدیل شده است.

مشاور ارشد مرکز بین المللی قنات های یزد افزود: در شرقِ ایران مانند استان های خراسان جنوبی و رضوی از کلمه «کاریز» به جای قنات استفاده می شود، اما در بخش عمده ی کشور این بنای پیچیده و ارزشمند را با نام «قنات» می شناسند. البته کشورهای پاکستان و افغانستان نیز به این مکان «کاریز» می گویند.

او در ادامه با اشاره به ایجاد مرکز بین المللی قنات سازه های آبی که توسط یونسکو در یزد ایجاد شده است، افزود: این نام برای یونسکو شناخته شده بود، این یکی دیگر از دلایلی است که نام پرونده جهانی این بنا «قنات ایرانی» انتخاب شد، همچنین در متون و کتاب های علمی بیشتر این سازه به قنات شهرت دارد تا کاریز.

سمسار یزدی با تأکید بر اینکه در پرونده ارائه شده به یونسکو به دفعات از نام «کاریز» استفاده شده است، تأکید کرد: در این پرونده به ریشه های دیگر کلمه قنات نیز اشاره شده است. در کشور چین به این مکان «کُنارچین»، ژاپن «ممبو»، عراق و آذربایجان «کهریز»، شمال آفریقا و الجزایر «فوگارا» یا «فوجارا»، مراکش «خطارا» و عمان «عین» (چشمه) گفته می شود.

وی اظهار کرد: خوشبختانه در پرونده «قنات ایرانی» با موافقت یونسکو این پرونده باز گذاشته شده تا در صورت امکان بخشی از قنات های دیگر ایران که دارای معیارهای مشخص یونسکو هستند نیز به مرور به آن افزوده شوند.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
2 + 4 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1