زون های هفت گانه گردشگری ایران

27 خرداد 1395 - 10:30 dsfr.ir/gn2j9

زون های هفت گانه گردشگری ایران
میثم رودکی - دنیای سفر
مجموعه تاریخی تخت سلیمان در آذربایجان غربی

مطالعه وضع موجود صنعت گردشگری در ایران و نیز تجربیات بین المللی، لزوم توسعه چند وجهی این صنعت در سطوح مختلف را نشان می دهد.

بنابر تغییرات بسیار در عرصه های دیپلماسی، اقتصادی و محیطی، خلأ برنامه جامع و کاربردی کلان گردشگری در ایران احساس می شود. لزوم تعریف این برنامه با توجه به اجرایی شدن برجام و روند روبه رشد سرمایه گذاری در حوزه گردشگری و افزایش گردشگران ورودی دوچندان می شود.

وقتی برنامه ریزی مقیاسی ملی به خود می گیرد، انجام تقسیم بندی و تعیین بخش های مختلف در سطوح و لایه های گوناگون اهمیت می یابد؛ زیرا نمی توان تمامی مناطق یک کشور آن هم کشوری وسیع مانند ایران را هم سطح و در یک مقیاس درنظر گرفت. شرایط متفاوت اقلیمی، جغرافیایی و فرهنگی تفاوت هایی را بین مناطق مختلف کشور به وجود آورده است که غفلت از آنها در فرآیند برنامه ریزی، منجر به شکست برنامه ها خواهد شد. برنامه ریزی گردشگری نیز از این امر مستثنی نیست. چه بسا در این حوزه، تفاوت ها بین مناطق مختلف کشور از جنبه های مختلف بیش از پیش رخ خواهد نمود. زیرا گردشگری به جاذبه ها و فعالیت های خاصی وابسته است و از این رو تفاوت این جاذبه ها در هر مکانی منجر به تفاوت سطح، میزان و نوع گردشگران خواهد شد.

بنابراین تقسیم بندی کشور به مناطق مختلف در ارتباط با گردشگری امری مرسوم در برنامه ریزی های گردشگری در مقیاس ملی است. از این تقسیم بندی تحت عنوان «زون بندی گردشگری» یاد می شود. جالب است بدانیم «زون» کلمه ای فارسی است که به زبان انگلیسی نیز راه یافته و به معنی «قسمت» یا «بخش» است. به این ترتیب زون بندی گردشگری به معنی بخش بندی کشور به مناطق مختلف از دیدگاه گردشگری است. بدیهی است این تقسیم بندی باید بر مبنای پارامترهای مشخص و روشی علمی انجام گیرد.

تعریف زون های ملی و بین المللی

به گزارش «دنیای اقتصاد»، در این راستا مهندسین مشاور امکو ایران در قالب مطالعات انجام شده تحت عنوان «برنامه جامع توسعه گردشگری ایران»، بر مبنای روشی علمی که برگرفته از مطالعات مشابه و تجربیات بین المللی است، اقدام به تهیه نقشه زون بندی گردشگری کشور کرده است. براساس پژوهش صورت گرفته و به منظور انجام زون بندی، گام اول تعیین قطب های گردشگری است. قطب ها در واقع همان زون ها و دارای محدوده مکانی مشخص هستند و هر قطب نیز مشتمل بر حداقل یک مرکز قطب است. برای تعیین قطب ها تمامی استان ها و همچنین تعدادی از شهرستان های پرجاذبه که به طور بالقوه می توانستند به عنوان قطب گردشگری محسوب شوند، از نظر نوع جاذبه ها و وضعیت زیرساخت ها بویژه در حوزه حمل و نقل مورد بررسی قرار گرفتند. برای این کار شاخص هایی تعریف و نسبت به وزن دهی شاخص ها اقدام تا سرانجام در یک جمع بندی و بر اساس محاسبات، وزن هر قطب به صورت کمی مشخص شد و امکان مقایسه قطب ها با هم فراهم آمد.

بنا به گفته محمدجواد رحمانی، یکی از پژوهشگران این پروژه، در این مطالعات زون های گردشگری بر مبنای گردشگران مخاطب، به دو نوع کلی قطب های بین المللی و ملی تقسیم بندی شد و هر کدام از این دو نوع نیز در قالب دو سطح درجه یک و دو مورد بررسی قرار گرفتند.

طبق نتایج این مطالعات، در رده بین المللی درجه یک، هفت قطب شامل تهران، خراسان رضوی، اصفهان، فارس، آذربایجان غربی، یزد و خوزستان قرار گرفتند. در رده بین المللی درجه دو نیز قطب هایی همچون کرمانشاه، کرمان و اردبیل واقع شدند. قطب هایی همچون قم، کاشان، آذربایجان غربی و سیستان و بلوچستان به عنوان قطب های ملی درجه یک و مناطقی همچون ایلام، کهکیلویه و بویراحمد و بوشهر در رده قطب های ملی درجه دو دسته بندی شدند.

واضح است انجام زون بندی به روشی منطقی و مبتنی بر فعالیت ها و ظرفیت های بالقوه و بالفعل هر منطقه می تواند زمینه مناسبی برای برنامه ریزی های منطقه ای و اقدامات مدیریتی فراهم آورد. به منظور ایجاد یک بستر مدیریتی در سطح منطقه ای و با توجه به زون بندی انجام شده، کشور به هفت منطقه مدیریتی تقسیم شده است. هر یک از این مناطق تحت مدیریت یکی از مراکز قطب بین المللی درجه یک فعالیت خواهند کرد. به عبارتی هر کدام از مراکز قطب های بین المللی درجه یک به عنوان یک پایگاه مدیریتی برای هدایت فعالیت ها در سطح منطقه حوزه نفوذ خود عمل خواهند کرد.

این پژوهشگر تاکید می کند با این روش برخورد، مدیریت گردشگری در سطح کشور بر مبنای یک ساختار منظم و سلسله مراتبی عمل خواهد کرد که تحت مدیریت کلی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اقدامات مربوط به توسعه گردشگری در حوزه های گردشگری داخلی و بین الملل را صورت خواهند داد.

نمونه خارجی

مشابه چنین رویکردی در کشورهای مطرح و گردشگرپذیر نیز مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال در برنامه عملیاتی گردشگری ترکیه که برای افق 2023 تهیه شده، زون های توسعه گردشگری بر مبنای نوع فعالیت های گردشگری صورت گرفته است و هر یک از این زون ها دارای یک مرکز قطب هستند که نقطه کانونی آن زون به شمار می رود. استفاده از چنین رویکردی در صورتی که متناسب با وضعیت موجود و شرایط خاص حاکم بر هر کشور صورت پذیرد می تواند به عنوان بستر برنامه ریزی، زمینه ارتقای صنعت گردشگری را بر مبنای توانایی ها و ظرفیت های بومی فراهم آورد.

« دنیای سفر » این نوشته را از « دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1