چالش های سرمایه گذاری در بناهای تاریخی

11 خرداد 1395 - 15:00 dsfr.ir/uw1qi

چالش های سرمایه گذاری در بناهای تاریخی
پیام بشرویه
خانه مستوفی بشرویه

چالش های بسیاری پیش روی سرمایه گذاران وجود دارد که حل آنها بیش از همه نیازمند فرهنگ سازی در جامعه و نهادینه کردن تفکر احیا در میان مسوولان دولتی و سازمان های شهری است.

به بیان احیاگران بناهای تاریخی، حساسیت جوامع محلی نسبت به تغییرات ایجاد شده در پی تغییر کاربری بناهای تاریخی، دخالت کارشناسان صندوق احیا در امور مدیریتی بناهای واگذار شده، حذف زمان تنفس برای اخذ اجاره بها، افزایش اجاره بها، مشکل تامین مصالح و عدم اطلاع کافی مدیران شهری و منطقه ای نسبت به فرآیند احیا و تکالیف و مسوولیت هایشان در قبال صندوق احیا، عمده مواردی است که آنها را در مسیر احیا و بهره برداری از بناهای تاریخی دچار چالش می کند.

روزبه سلمان، سرمایه گذار و مرمت کننده چهار مجموعه تاریخی در استان خوزستان از جمله خانه مستوفی شوشتر، عدم اطلاع مدیران بومی منطقه از قوانین موجود در زمینه واگذاری و بهره برداری از بناهای تاریخی را به عنوان اصلی ترین چالش موجود در این عرصه مطرح می کند و می گوید: «میان سازمان های مختلف مدیریت شهری یکپارچگی قانونی و اجرایی وجود نداشته و ارگان ها از وظایف و حقوق دیگر نهادهایی که با آنها در ارتباطند اطلاع کافی و درستی ندارند.»

سلمان ادامه می دهد: «به همین دلیل حجم زیادی از انرژی ما صرف پیگیری امور مربوط به ارتباط با دیگر سازمان های شهری و منطقه ای می شود و اینها همه به این خاطر است که آنها اطلاع درستی از ماهیت صندوق احیا، سازمان میراث فرهنگی و قواعد و رویه های موجود در این مجموعه ها و تکالیف قانونی و حقوقی خود در قبال این نهادها ندارند. این بی اطلاعی باعث به وجود آمدن رویه های فرساینده و پیگیری های قانونی زیادی شده که سرمایه گذاران و بهره برداران را با چالش مواجه می کند.»

این سرمایه گذار، برگزاری کارگاه های آموزشی برای مدیران شهری را راه حل پایان این مشکلات می داند و بر لزوم ایجاد ارتباطات و گسترش تعاملات میان سازمانی و تدوین یک اساسنامه حقوقی مشترک میان نهادهای شهری که حقوق و وظایف هریک را در قبال هم مشخص کند، تاکید می کند.

سلمان، تهیه مصالح لازم برای مرمت بناهای تاریخی را نیز یکی دیگر از چالش های موجود پیش روی احیاکاران عنوان می کند. علی رغم وجود این مشکلات، وی عملکرد صندوق احیا را در این سال ها مثبت ارزیابی و قانون های تصویب شده در سال های اخیر را گامی رو به جلو برای این نهاد توصیف می کند.

مدیر خانه مستوفی شوشتر و سه مجموعه اقامتی و پذیرایی دیگر که طی شرکت در مزایده های صندوق احیا، امتیاز مرمت و بهره برداری از آنها را به دست آورده در پایان تاکید می کند: «صندوق احیا طی این سال ها روندی رو به رشد داشته و اکنون به خوبی و به شایستگی نقش نظارتی خود را بر اماکن واگذار شده ایفا می کند.»

در همین حال اما، مدیر و سرمایه گذار خانه تاریخی یزدان پناه قم می گوید: «ورود کارشناسان صندوق به جزئیات مدیریتی و امور داخلی مجموعه ها یکی از مسائلی است که گاهی ما را در تعامل با سازمان و مجموعه صندوق دچار مشکل می کند.» شهاب علی عرب در حالی که عملکرد صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی را در مجموع مثبت ارزیابی می کند، می افزاید: «عمر کوتاه و بی تجربگی صندوق احیا زمینه ساز ایجاد چنین مشکلاتی است که بی تجربگی و در پاره ای موارد کم دانشی برخی از کارشناسان صندوق نیز به این مسائل دامن می زند.»

این فعال بخش خصوصی همچنین بر نقش نظارتی این کارشناسان در سطح عالی و گسترش ارتباطات با نگاه تعاملی تاکید و تصریح می کند: «نظارت نباید آلوده به دخالت شود و مسوولان دولتی باید حقوق بخش خصوصی را به رسمیت شناخته و در چارچوب ضوابط و قوانین موجود، اختیار عمل لازم را به فعالان این بخش بدهند.»

وی در ادامه به تغییرات ایجاد شده در نحوه واگذاری بناها نیز اشاره و اظهار می کند: «در قراردادهای جدید صندوق احیا دوران تنفس در نظر گرفته نشده و همچنین نرخ اجاره بهای بناهای واگذارشده هم افزایش داشته است که این عوامل می تواند در ادامه از رغبت و اشتیاق سرمایه گذاران برای ورود به این عرصه بکاهد.» این سرمایه گذار در عین حال خاطرنشان می کند: «البته یکسری از نواقص موجود در فرآیند واگذاری بناها از جمله سخت گیری های غیرمنطقی کنار گذاشته شده و قوانین تعدیل و تسهیل شده است.»

علی عرب از حساسیت های جوامع محلی نسبت به تغییر کاربری بناهای تاریخی به عنوان یکی دیگر از مشکلات موجود در پیش پای احیاگران نام می برد و اضافه می کند: «از آنجاکه بناهای تاریخی در محله های قدیمی شهرها قرار دارند و بافت این محلات سنتی است، مردم و ساکنان این محله ها چندان روی خوشی به رفت و آمد غریبه ها نشان نداده و باز شدن پای افراد غیر محلی را تهدیدی برای امنیت منطقه زندگی خود قلمداد می کنند.»

به گفته مدیر مجموعه تاریخی خانه یزدان پناه، تغییر کاربری خانه ها و بناهای تاریخی که غالبا با هدف اقامتی و پذیرایی صورت می گیرد، به معنای رفت و آمد مسافران و افراد غیرمحلی به این محله ها است که به تحریک حساسیت اهالی محلی منجر می شود.

تعدد بناهای تاریخی در ایران، ضرورت حفظ این آثار را به عنوان یکی از ارزشمندترین پتانسیل های کشور در حوزه گردشگری، دو چندان می کند. شناسایی، ثبت و حفاظت از این ساخته های تاریخی از مجموعه وظایف سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است که به علت پراکندگی این آثار و شمار بسیار آنها، کار مشکل و هزینه بری است. گرچه سرمایه گذاری در این زمینه برگشت پذیر خواهد بود و در واقع حفظ این آثار از جمله وظایف انکارناپذیر سازمان و کوتاهی در این حیطه تسامح ناپذیر است، اما با توجه به ماهیت ساختاری و محدودیت های مالی سازمان مذکور، در حال حاضر نمی توان در عمل شاهد رسیدگی به امور این بناها به صورت تمام و کمال بود. از این رو به نظر می رسد که بهره گیری از توان بخش خصوصی بتواند تا حد قابل توجهی در این خصوص راهگشا باشد.

کارشناسان بر این باورند که واگذاری خانه های تاریخی به سرمایه گذاران غیردولتی برای مرمت، تغییر کاربری و بهره برداری اقتصادی،  با ایجاد انگیزه های مالی در افراد، به بهترین شکل ممکن بقای این بناها را تضمین خواهد کرد؛ البته در شرایطی که سازمان میراث فرهنگی به عنوان مقام ناظر بر حسن بهره برداری از این بناها نظارت داشته و هویت تاریخی و معماری این ساختمان ها حفظ شود. حالا صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی براین واگذاری ها نظارت دارد و برای سرمایه گذاران علاقه مند که اهلیت آنها در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری ثابت شده باشد مزایده برگزار می کند؛ برندگان مزایده، با ارائه طرح و معرفی مشاور، در صورت اخذ تاییدیه کارشناسان صندوق احیا، کار مرمت را آغاز می کنند و پس از یک دوره تنفس و تحت نظارت صندوق، از محل سود حاصل از بهره برداری از بنای تحت تملک خود، بهایی را به عنوان اجاره به سازمان پرداخت می کنند.

با این همه به نظر می رسد، همچنان چالش های بسیاری پیش روی سرمایه گذاران وجود دارد که حل آنها بیش از همه نیازمند فرهنگ سازی در جامعه و نهادینه کردن تفکر احیا در میان مسوولان دولتی و سازمان های شهری است که به صورت مستقیم و غیرمستقیم با این مجموعه ها در ارتباطند.

« دنیای سفر » این نوشته را از « دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
9 + 9 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1