خانه صمدی در بافت تاریخی گرگان فروریخت

28 اردیبهشت 1395 - 10:30 dsfr.ir/sd6i8

خانه صمدی در بافت تاریخی گرگان فروریخت
مهر
تخریب خانه صمدی در گرگان

خانه صمدی واقع در کوچه تقوی در دل بافت تاریخی گرگان در حالی فروریخت که همچنان در ثبت ملی این بنای با ارزش دوره قاجاریه ابهام وجود دارد.

خانه صمدی اثری متعلق به دوره قاجاریه در معبر تاریخی تقوی معروف به کوچه میراث فرهنگی قرار دارد و در سال ۱۳۸۶ جداره بیرونی آن توسط اداره کل میراث فرهنگی بازسازی شد.

ابتدای هفته جاری قسمت جنوبی این خانه تاریخی براثر غفلت مسئولان فروریخت و قسمت شمالی نیز هم‌ اکنون وضعیت نگران‌ کننده‌ ای دارد.

مدیر دفتر بهسازی و احیاء بافت تاریخی گرگان دراین‌ باره به مهر گفت: کوچه تقوی تنها کوچه بافت تاریخی گرگان بود که با بهسازی جداره توسط میراث به حال و هوای قدیمی بازگشته بود.

حسین کتولی افزود: میراث فرهنگی در راستای بهسازی معبر تقوی مجبور به مرمت جداره بیرونی تمام بناهای واقع‌ شده در معبر تقوی مانند خانه شیرگی، مدرسه و خانه تقوی و ... بوده است.

وی ادامه داد: درواقع در این طرح میراث فرهنگی ناگزیر به کف سازی و جداره سازی تمامی بناها (چه آن‌ها که در مالکیتش بوده و چه آن‌ هایی که نبوده) بوده است.

وی اضافه کرد: در واقع کوچه تقوی به کوچه خاطرات در گرگان تبدیل‌شده بود و تنها کوچه تاریخی از بافت ۲۷۰ هکتاری مرکز استان بود که مرمت‌ شده و در قاب عکس‌ های تاریخی مردم و تمام لوکیشن ها و گزارش‌ های خبری صداوسیما دیده می‌ شد و برای همه بازدیدکنندگان و توریست ها جذاب بود.

کار ریشه در بافت تاریخی گرگان انجام‌نشده

این دکترای مرمت بناهای تاریخی تصریح کرد: اشکال موجود در حوزه مرمت شهری این است که شما بر اساس بودجه و اعتبار تخصیص‌ یافته کار انجام می‌ دهید و الزاماً کار ریشه‌ ای انجام نمی‌ دهید.

مدیر دفتر بهسازی و احیاء بافت تاریخی گرگان بابیان اینکه تاکنون کار ریشه‌ ای در این بافت باارزش انجام‌ نشده است، خاطرنشان کرد: هرچند باید هم‌ زمان کار جداره سازی، استحکام‌ بخشی و تثبیت صورت پذیرد و در بلندمدت، خطر را از بنای تاریخی حذف شود اما هم‌ اکنون این اتفاق رخ نمی‌ دهد.

کتولی متذکر شد: خانه تاریخی صمدی که از دو طرف در معبر قرار گرفته است مشخصاً باید مورد مرمت جامع قرار می‌ گرفت و مشکلات سقف آن حل می‌ شد.

وی اظهار کرد: به دلیل شرایط آب و هوایی و بارش باران تمام خانه‌ های تاریخی با سقف‌ های سفالی با معضل آسیب سقف مواجه هستند و به دلیل نبود مرمت فرومی‌ ریزند.

وی یادآور شد: درواقع مرمت سقف بسیار هزینه‌ بر است و استادکاران کمی در این حوزه وجود دارد و تولید سفال در منطقه متوقف‌ شده و چوب کم‌پیدا می شود، اما هیچ‌کدام از این موارد به معنای فراموش کردن این بناها نیستند و باید بناهای تاریخی گرگان رفع خطر شوند.

مدیر دفتر بهسازی و احیاء بافت تاریخی گرگان همچنین گفت: متأسفانه این کار انجام‌ نشده و به‌زودی شاهد اتفاقات مشابه در مورد خانه‌ های تاریخی و ثبتی مانند خانه شفیعی، میر شهیدی، فاطمی و خراسانی خواهیم بود؛ مانند اتفاقی که هم‌ اکنون برای خانه تاریخ کبیر که در تملک شرکت عمران و بهسازی نیست و در حال حاضر بخشی از سقف این بنا فروریخته است.

کتولی با یادآوری اینکه ریزش سقف زمینه تاریخ کامل بناهای تاریخی را فراهم می‌ کند، افزود: هم‌اکنون با دو مشکل عمده کمبود اعتبار و مصرف بهینه بودجه تخصیص در مورد بناهای تاریخی در گرگان مواجه هستیم.

این دکترای مرمت بناهای تاریخی ادامه داد: در حال حاضر میزان اعتبار و بودجه مرمت و حفاظت در حوزه گرگان به صفر رسیده و معکوس رشد می‌ کند و بودجه اندک تخصیصی نیز اولویت‌ بندی نمی‌ شود.

کتولی اضافه کرد: به‌ عنوان‌ مثال اعتبار تخصیصی برای مرمت مدرسه عمادیه به خرید تأسیسات و اسپیلیت اختصاص یافت درحالی‌ که امکان تأمین این بودجه از سوی بهره‌ بردار ممکن بود و این اعتبار می‌ توانست از چند بنای تاریخی دیگر در بافت تاریخی گرگان رفع خطر کند.

وی تصریح کرد: هرچند موزه باستان‌ شناسی گنبد کاووس و موزه روستایی کارهای خوبی است و می‌ تواند اثری ماندگار و جذاب در استان ایجاد کند اما اینکه بخشی از اعتبارات اندک حفاظت و احیاء و همچنین استحکام‌ بخشی بافت‌های تاریخی استان به این موضوعات اختصاص یابد اشتباه محض است.

وی بابیان اینکه این طرح‌ ها باید دارای ردیف و اعتبار ملی باشند، خاطرنشان کرد: منطقی است که با تنش‌ های اجتماعی موجود در بافت تاریخی و فروریختن بناهای باارزش که بخشی از هویت گرگان زمین را از بین می‌ برد مرمت و استحکام‌ بخشی بناها باید اولویت اصلی میراث فرهنگی گلستان باشد.

کتولی متذکر شد: هم‌اکنون باید تلاش‌ های استان بر روی جذب اعتبار برای حفاظت، احیاء و استحکام‌ بخشی بناها متمرکز شود و اصلاً شایسته سازمان میراث فرهنگی نیست که گردشگران و توریست های استان از بناهای در حال فروریختن بافت تاریخی گرگان عکاسی کنند.

حال وخیم قسمت شمالی خانه صمدی

درحالی‌که مدیر دفتر بهسازی و احیاء بافت تاریخی گرگان بر اولویت‌ بندی طرح‌ ها در میراث فرهنگی و جذب اعتبار برای استحکام‌ بخشی بناهای تاریخی تأکید دارد، کارشناس مسئول بناها و بافت‌ های تاریخی استان بر فرهنگ‌ سازی در حفاظت از بافت‌ های باارزش تأکید داشته و  گفت: خانه صمدی یک مجموعه بزرگ تاریخی نبوده است اما یکی از بناهای باارزش دوره قاجاریه است که سال‌ ها متروکه و خالی از سکنه بوده است.

جاوید ایمانیان با یادآوری اینکه این خانه تاریخی تاکنون مرمت نشده است و به دلیل قرار گرفتن در کوچه تقوی جداره بیرونی آن کاه‌ گل شده بود، افزود: در روزهای اخیر قسمت جنوبی این خانه تاریخی تخریب‌ شده و قسمت شمالی که باقی‌ مانده نیز هم‌اکنون وضعیت مناسبی ندارد و نیازمند مرمت کامل است.

وی ادامه داد: قرار است این بنا مورد بازدید کارشناسان حوزه مرمت قرارگرفته و در صورت امکان ثبت پرونده آن برای ارسال به سازمان مرکزی آماده شود.

کارشناس مسئول بناها و بافت‌ های تاریخی استان اضافه کرد: به دلیل وجود انبوهی از خاک در مقابل درب ورودی امکان بازدید از این بنای تاریخی تاکنون فراهم نبوده و در صورت جمع‌ آوری خاک‌ها توسط شهرداری این بازدید انجام خواهد شد.

شناسایی ۳۰۰ بنای تاریخی و باارزش در گرگان

ایمانیان از شناسایی ۲۰۰ تا ۳۰۰ بنای تاریخی و باارزش در بافت تاریخی گرگان خبر داد و تصریح کرد: تاکنون تمام این بناها کد حفاظتی دریافت کرده و در نقشه شهری لحاظ شده و کمیسیون ماده ۵ به تصویب‌شده‌اند و شهرداری نمی‌تواند برای آن‌ها پروانه ساخت صادر کرده و یا این بناها تخریب شوند.

وی با یادآوری اینکه خانه صمدی بااینکه مجموعه بزرگی نبود اما تمام شاخصه‌ های معماری دوره قاجاریه را داشته است، خاطرنشان کرد: این بنا نیز دارای کد حفاظتی است و در صورت قابلیت ثبت ملی، قسمت شمالی آن حفاظت و مرمت خواهد شد.

این دانشجوی دکترای معماری و کارشناس مسئول بناها و بافت‌ های تاریخی استان اظهار کرد: قطعاً باوجود ۳۰۰ بنای تاریخی باارزش در گرگان و اعتبارات قطره‌ چکانی میراث فرهنگی امکان حفاظت و مرمت تمام این خانه‌ ها وجود ندارد و باید یک جریان و فرهنگ عمومی با مشارکت تمام ادارات و مردم و سرمایه‌ گذاران در این حوزه رخ دهد.

ایمانیان متذکر شد: درواقع بافت تاریخی گرگان نیازمند یک مدیریت کلان و نگاه یکپارچه و همه‌جانبه تمام دستگاه‌هاست و نمی‌توان انتظار داشت میراث فرهنگی به‌عنوان متولی این حوزه تمام آثار را ازنظر فیزیکی و غیر فیزیکی حفاظت کند.

وی همچنین گفت: می‌ پذیرم که میراث فرهنگی باید برنامه مدیریتی جامع و راهبردها و سیاست‌ ها را برای تملک، مرمت، بهسازی و احیاء بافت‌ها و بناهای تاریخی مشخص کند.

ایمانیان متذکر شد: این فرهنگ‌ سازی با مشارکت تمام دستگاه‌ ها میسر است و تا زمانی که این فرهنگ‌ سازی همگانی و فراگیر نشده به دلیل عملکردهای صورت گرفته اعتماد مردم از دستگاه‌ های اجرایی سلب شده نمی‌توان انتظار داشت حفاظت و احیاء بافت‌ های تاریخی به یک باور عمومی تبدیل شود.

کارشناس مسئول بناها و بافت‌ های تاریخی استان از تشکل‌ های مردم‌ نهاد در این حوزه به‌ عنوان حلقه اتصال بین مردم و دستگاه‌ های دولتی نام برد و اظهار کرد: در گرگان آموزش و فرهنگ‌ سازی در حوزه حفاظت و احیاء بناها از مدارس با برگزاری بازدیدهای علمی در دل بافت تاریخی و نمایشگاه عکس آغازشده و امیدواریم این فراگیری و همه‌ گیری تا چند سال آینده در گرگان اتفاق بیفتد.

هرچند خانه تاریخی صمدی فروریخته و ارزش ثبت ملی بخش شمالی آن نیز در هاله ابهام قرار دارد اما باید تدوین برنامه جامع و همچنین سیاست‌ ها و راهبردهای تملک، مرمت، بهسازی و احیاء بافت‌ها و بناهای تاریخی گرگان تدوین و مشخص شود.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
11 + 4 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1