مسئول تهیه پرونده بافت تاریخی اودلاجان:

نابودی «اودلاجان» و بافت تاریخی منطقه 12 تهران به چه قیمتی؟

6 تیر 1394 - 12:00 dsfr.ir/5m1ff

مسئول تهیه پرونده بافت تاریخی «اودلاجان» گفت: در طول سال های گذشته چند طرح شناسایی از آثار واجد ارزش بناها و بافت های تاریخی با محوریت منطقه 12 تهران انجام شد، اما تاکنون هیچ کدام به روز یا انطباق داده نشدند.

تهران چیزی حدود 2000 بنای تاریخی دارد، بناهایی که بیشترشان در منطقه 12 تهران واقع شده اند و دیگر مناطق هم لکه های تاریخی را در خود دارند.

این آمار و ارقام توسط کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی تهران، در طول سال هایی که اقدام به تهیه پرونده های ثبتی می کردند، بیان می شد. از همان زمان یکی از کامل ترین بافت های تاریخی تهران را بافت «اودلاجان» در منطقه 12 تهران می دانستند، اما حالا این بافت تاریخی بیش از هر بنا و بافت دیگری دست خوش تغییرات مدیران شهری با توجه به هوس، سلیقه و تغییرات مدیریت های شهری در دوران مختلف است و هیچ کدام به این فکر نمی کنند که منطقه 12 تهران چقدر می تواند تاریخ و هویت این شهر را تغییر دهد و چه بسا برای جلوگیری از هر اتفاق دیگری تلاش کردند تا قبل از هر اقدامی صورت مساله تاریخ تهران پاک کنند و بهترین راه حل آن منطقه 12 تهران بود با بافت های تاریخی گسترده و البته نقطه ای که هسته اولیه تهران را تشکیل داد. و این بار برای دادن نمره 20 به منطقه 12 برنامه دارند تا با برقراری «انضباط شهری» مجردهای منطقه را هم سروسامان دهند، اما به کدام بها، هنوز مشخص نیست!

با این وجود با بررسی آن چه در طول سال های گذشته در بررسی های میدانی در منطقه 12 تهران رخ داده، به راحتی می توان به این نتیجه رسید که منطقه 12 تهران، هنوز آن قدر بنا و خانه واجد ارزش دارد که باید پس از بررسی تک تک آن بناها، ویار تخریب خانه های قدیمی در منطقه را خواباند.

اما «قدیر افروند» که در طول دوران معاونتش در حوزه میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در حدود سال 1384، پرونده بافت تاریخی «اودلاجان» را تهیه کرده و به صورت اضطراری این بافت را در فهرست آثار ملی به ثبت رسانده است، درباره طرح های مطرح شده جدید برای این بافت تاریخی می گوید: از دوران معاونت میراث فرهنگی اسکندر مختاری، در معاونت میراث فرهنگی تهران در حدود سال 1383 تا آخرین دور طرح شناسایی آثار واجد ارزش «اودلاجان» در سال های 1387 - 1388 که توسط آقای جلایری انجام شد، چند مورد دیگر طرح شناسایی آثار واجد ارزش در سطح تهران با محوریت منطقه 12 انجام شد، اما هیچ کدام پس از پایان کار مورد بررسی قرار نگرفتند.

او با اشاره به شناسایی حدود 2000 اثر تاریخی در سال 1383 در تهران در دوره معاونت میراث فرهنگی اسکندر مختاری و ابلاغ آن به شهرداری اظهار می کند: از آن زمان تاکنون شناسایی های مکرری در سطح تهران انجام شد، اما مشکل اینجاست که از خروجی این شناسایی ها هیچ چیز به دست نمی آمد، به جز خروجی اطلاعات دوره آقای مختاری که به شهرداری تهران ابلاغ شد. وی برداشتن این اقدام توسط مختاری را یک قدم مثبت برای نجات بناهای تاریخی تهران می داند و می افزاید: پس از آن هیچ گاه این اطلاعات به روز نشدند و میراث فرهنگی حتی به آن نگاه هم نکرد. از سوی دیگر شهرداری نیز نسبت به این اطلاعات بی توجه بود.

او بهترین حالت در هر بافت تاریخی را ارائه عدد و رقم توسط مسئولان میراث فرهنگی می داند و با مصداق خواندن آن ها بیان می کند: پس از برداشتن نخستین قدم توسط میراث فرهنگی که شناسایی این آثار است، باید در تعاملات با شهرداری اتفاقاتی نیز رخ دهد و آن ها نیز در زمان صدور مجوز و انجام هر اقدامی در این محدوده های تاریخی به بناهای ابلاغ شده نیز توجه کنند، اقدامی که هیچ گاه مورد توجه قرار نمی گیرد. پس از آن نه شهرداری از میراث فرهنگی خواست تا فهرست آثار تاریخی تهران و به خصوص منطقه 12 را به روز کند و نه ما در مجموعه استان تهران پیگیر این قضیه شدیم و بدون پیگیری دقیق، باز هم سراغ طرح های شناسایی در مناطق مختلف رفتیم.

افروند استفاده نکردن از این گونه اطلاعات را عاملی می داند که باعث می شود این گونه آثار به راحتی به حال خود رها شده و حتی مورد استفاده قرار نگیرند و بیان می کند: باید توجه کرد که زمان و هزینه های زیادی برای تهیه این طرح ها پرداخت می شود، با این وجود اما متاسفانه مدیریت لازم برای این نوع از کارها تقریبا انجام نشده است، به همین دلیل همه اقدامات دچار روزمرگی شدند.

کارشناس سابق میراث فرهنگی استان تهران ادامه می دهد: در دوره ای به این نتیجه رسیدیم که عدد 2000 برای بناهای تاریخی در تهران بسیار کم است، چون به صورت مکرر به آثاری رسیده ایم که در لیست 2000 بنا نیستند، اما به اغراق همه نشان می دهند این آثار دارای ارزش های زیادی هستند که مورد بی توجهی قرار گرفته اند.

مسئول تهیه پرونده بافت تاریخی «اودلاجان» ادامه می دهد: در این فاصله تخریب هایی مانند اتفاقی که 10 سال پیش در بافت تاریخی اودلاجان رخ داد، پیش آمد و بنیاد تعاون ناجا تخریب هایی انفرادی را به خاطر متروکه بودن برخی از بناها در منطقه 12 تهران انجام داد که این عدد و رقم ها درباره بناهای تاریخی تهران را تحت الشعاع قرار داد. با این وجود مهم آن است که تا به امروز واقعیت دیده نشده است. اگر واقعیت مورد توجه قرار می گرفت وضعیت کنونی دوباره حضور معتادان در منطقه 12 تهران نبود.

«افروند» با بیان این که 23 اسفند 1384 بافت تاریخی «اودلاجان» را به صورت اضطراری در فهرست آثار ملی ثبت کرده است، تاکید می کند: در آن زمان که تصمیم گرفتیم این بافت را ثبت کنیم، آسیب های زیادی متوجه آن منطقه بود، به همین دلیل با توجه به رویکرد سازمان میراث فرهنگی درباره بافت های تاریخی باید این بافت به سرعت و به صورت اضطراری ثبت می شد تا با تصویب فوری طرح انجام هر تخریب و اقدامی در بافت متوقف شود. در آن زمان برای ثبت اضطراری با اشاره به مقاله مرحوم دکتر شیرازی که یک گزارش بسیار ساده بود، لیستی از آثار واجد ارزش تهیه و بناهای با ارزش و عمده منطقه پررنگ شدند و در نهایت آن را ثبت کردیم، در آن زمان همه مسئولان میراث فرهنگی می دانستند وضعیت چگونه است، به همین دلیل بدون مستندات و با همکاری مسئولان سازمان میراث فرهنگی این بافت به سرعت ثبت شد.

او این اقدام را به اندازه ای تاثیرگذار می داند که شش ماه پس از ثبت بافت، زمانی که دیگر معاون میراث فرهنگی استان نبود، به کمیته فنی تهران دعوت می شود تا در مقابل طرح ناجا از ثبت بافت دفاع کند. نتیجه جلسه و دفاعیات را به محمدعلی طبرسا، مدیر کل وقت بافت ها و محوطه های تاریخی اعلام کردیم و از آنها خواستیم هرچه سریع تر درباره این بافت ها تصمیم گیری کنند، بنابراین توانستیم در آن زمان از تخریب بیشتر منطقه جلوگیری کنیم.


افروند همچنین در آن زمان معتقد بوده است که علاوه بر موقعیت جغرافیایی کنونی که «اودلاجان» در  آن قرار دارد، باید محله «سیروس» نیز به دلیل یک برجستگی به محدوده بافت اودلاجان اضافه می شد، اما به دلیل برخی کارشکنی ها این اقدام انجام نشد و در مراحل بعدی از قلم افتاد.

او با اشاره به طرح جدیدی که از سوی شهرداری درباره منطقه 12 تهران تهیه شده و بر اساس مندرجات در یک صورت جلسه قرار است 64 خانه در این بافت به عنوان خانه های مجردی تخریب شوند، نیز اظهار می کند: منطقه 12 تهران همچنان نیازمند بررسی و شناسایی بناهای قدیمی خود است. صد درصد معتقدیم هنوز بناهایی وجود دارند که شناسایی نشده اند، اما از ارزش های تاریخی زیادی برخوردارند، چون ما در زمان ثبت منطقه به دلیل فوریت کار فقط یک خط دور محدوده کشیده ایم.

معاون گردشگری کنونی اداره کل میراث فرهنگی خراسان شمالی می افزاید: در آینده نه چندان دور باید بررسی های بیشتری در منطقه 12 تهران انجام شود. تاکنون هر کدام از بررسی ها با فرآیندهای روز خارج از شهرداری تهران انطباق داده نشده است. چون نه شهرداری نسبت به این اقدام تمایلی داشته و نه میراث فرهنگی آن را انجام داده است.

او ادامه می دهد: ماهیت کار بافت بسیار زیاد است، تا کار میدانی صورت نگیرد نمی توان در این زمینه اظهار نظر کرد. قطعا کیفیت بافت تاریخی منطقه 12 تهران اقتضا می کند با دقت بیشتری بررسی های میدانی انجام شود، معتقدم معنی، مفهوم و کارکرد بافت نیازمند بررسی میدانی روی آخرین نقشه ها و جانمایی آن است. این گونه هیچ کس نمی تواند اظهارنظر دیگری در این زمینه داشته باشد. هیچ گاه ارزش های بافت را با واقعیت انطباق نداده و آنها را مستند نکرده ایم، تا بتوانیم در نهایت جزئیات را روی طرح تفصیلی پیاده کنیم. شهرداری نگاه خاص خود را به بافت های تاریخی دارد که مطمئنا با نگاه جامعه و میراث فرهنگی انطباق ندارد، به همین دلیل فراز و نشیب هایی نیز سراغ میراث فرهنگی می آید.

« دنیای سفر » این نوشته را از « ایسنا » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1