فکر شگفت انگیز واگذاری موزه هنرهای معاصر از کجا شروع شد؟

21 فروردین 1395 - 17:00 dsfr.ir/fy9mb

فکر شگفت انگیز واگذاری موزه هنرهای معاصر از کجا شروع شد؟
kojaro.com
موزه هنرهای معاصر

راه حل مشکلات بودجه ای دولت، طمع کردن به موزه هنرهای معاصر نیست.

پس از گمانه زنی ها و شایعه هایی که از اواخر سال 94 تا همین امروز درباره واگذاری موزه هنر های معاصر به بنیاد رودکی منتشر و البته از سوی مسؤولان وزارت ارشاد تکذیب شده است، برخی صاحب نظران و کارشناس ها دید گاه های خود را در این زمینه مطرح کرده اند.

به گزارش ایسنا، یکی از این افراد که درباره ی این واگذاری اظهاراتی را مطرح کرد سیدمحمد بهشتی بود که به عنوان رئیس ایکوم ایران (کمیته ملی موزه  ها) نیز مسؤولیتی دارد.

این دلواپسی، دل دلواپسان معلوم الحال را شاد می کند

سیدمحمد بهشتی، رئیس پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و رئیس ایکوم ایران در این زمینه گفته است: «هرگاه یک نفر مطلبی می  گوید که هیچ جزء آن با هیچ جزئش نخواند، این مثل را به زبان آرند که یکی گفت: خسن و خسین هر سه دختران مغاویه بودند که در مدینه آنان را گرگ درید. گفتند: خسن و خسین نبود، حسن و حسین بود. هر سه نبود، هر دو بود. دختر نبود، پسر بود. مغاویه نبود معاویه بود. معاویه هم نبود علی (ع) بود. در مدینه گرگ آن ها را پاره نکرد، بلکه امام حسن را زنش زهر داد، امام حسین را هم شمر ملعون در صحرای کربلا شهید کرد. آن کسی را هم که گرگ خورد، حضرت یوسف بود آن هم در مدینه نبود در راه کنعان به مصر بود، آن هم نخورد بلکه برادر هایش گفتند خورد که از اصل دروغ بود!»

بهشتی همچنین به بیان تذکرهایی کوتاه نیز در این زمینه پرداخته است:

1 - بنیاد رودکی بخش خصوصی نیست، بلکه نهاد عمومی غیردولتی مانند شهرداری یا هلال احمر است، یعنی تابع قوانین مالی و اداری دولتی نیست.
2 - این بنیاد متعلق به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و مالک خصوصی ندارد.
3 - مالکیت موزه هنر های معاصر، تئاتر شهر، فرهنگسرای نیاوران قرار نبوده به بنیاد رودکی واگذار شود، بلکه مدیریت این مجموعه ها قرار بوده واگذار شود تا با توجه به قوانین مالی - اداری حاکم بر بنیاد، امکان مدیریت بهتر آن ها فراهم شود.
4 - این موضوع اردیبهشت 94 به دلیل مخالفت مدیران این مجموعه ها منتفی شده است.
5 - این مجموعه ها تا قبل از انقلاب و قبل از تشکیل وزارت ارشاد زیرمجموعه دفتر مخصوصی که آن هم نهاد عمومی غیردولتی بود، اداره می شد.
6 - از جمله تفاوت های ناشی از حاکمیت قوانین دولتی با قوانین حاکم بر نهاد عمومی این است که درآمد دستگاه های دولتی باید به خزانه ریخته شود و خزانه بخشی از آن را به دستگاه برمی گرداند، آن هم نه همیشه. در صورتی که نهاد عمومی درآمدش را به خزانه واریز نمی کند. خلاصه این که قوانین دولتی برای اداره ی واحد های فرهنگی متناسب نیستند و بسیار دست و پا گیرند. مثلا تعمیر تاسیسات این مجموعه ها سال هاست که معطل مانده، چون به ترتیبی که اعتبارات دولتی در اختیار این واحد ها قرار می گیرد و تشریفات قانونی پیش روی آن ها به ترتیبی است که تعمیر این تأسیسات سال ها به طول می انجامد.
7- تا جایی که اطلاع دارم، این مطالب توسط مسئولان مربوطه در رسانه ها بیان شده است، ولی آن ها که طراح این کمپین بوده اند، به نظر می رسد نتیجه شنیدن این توضیحات را شکست کمپین شان می پندارند.
8- من شخصا از حساسیتی که در جامعه اتفاق افتاد خشنودم؛ ولی نگرانم با توجه به خلط مبحثی که اتفاق افتاده است، نکند جامعه نسبت به کمپین های بعدی با تردید مواجه شود.
9 - در حال حاضر به نظر من، این کمپین بیشتر آب در آسیاب بی اعتمادی به دولت می ریزد و این دلواپسی، دل دلواپسان معلوم الحال را شاد می کند.

قرار بود فقط مدیریت واگذار شود

در ادامه ی سخنانی که از بهشتی در فضای مجازی منتشر شده، آمده است: «موضوع استفاده از شرایط مناسب تر قانونی با این که مثلا برج آزادی چطور اداره می شود، دو موضوع است. در حال حاضر سازمان میراث فرهنگی با پژوهشگران میراث با دو نوع قوانین و مقررات مالی و اداری اداره می شود، مسلما مقررات پژوهشگاه متناسب تر با فعالیت های حوزه میراث است، در حالی که ممکن است کسانی به مدیریت پژوهشگاه ایراد داشته باشند.

قانون فقط اداره این چهار واحد را به بنیاد واگذار نکرده، بلکه این چهار واحد را با هم موجودی جا، نیروی انسانی و اعتبارات به بنیاد رودکی منتقل کرده، ولی در مورد واحد های جدید فقط مدیریت شان قرار بوده واگذار شود. نکته دیگر را با مثال پژوهشگاه میراث در قیاس با زمانی که قبل از پژوهشگاه شدن کل سازمان معاونت پژوهشی در سازمان وجود داشت، می توان توضیح داد؛ وقتی این معاونت پژوهشی به پژوهشگاه تبدیل شد، هیچ چیزی عوض نشد الا قوانین و مقررات مالی و اداری، در مورد اخیر هم اگر انتقالی صورت می گیرد، همین اتفاق می افتد.

البته به نظر من هم خیلی خوب تر بود، مدیران ارشاد از فرصت این توجه افکار عمومی حسن استفاده را می کردند و ابهامات پیش آمده را مرتفع می کردند. البته یک نکته هم به برگزارکنندگان این کمپین باید عرض کنم؛ هر گروهی که درباره موضوعی اقدام به برپایی کمپین می کند، لازم است نسبت به آن موضوع اشراف داشته باشد، چون کسانی که به آن کمپین می پیوندند، از روی صدق و صفا و احساس مسؤولیت با اعتماد به دعوت کنندگان این دعوت را اجابت می کنند، اگر کمپین متکی به اطلاعات صحیح نباشد و تردید در مدعوین ایجاد کند، از سویی در اعتماد مدعوین در آورد بعدی اخلال ایجاد می شود و از سوی دیگر برگزارکنندگان کمپین را دچار چالش می کند، خطا را بپذیرند یا با پافشاری بر خطا مسأله را سیاسی کنند.»

حمیدرضا حسینی - خبرنگار و فعال حوزه ی میراث فرهنگی - نیز در این زمینه دیدگاه های خود را این گونه بیان کرده است:

«1- قانون تشکیل بنیاد فرهنگی و هنری رودکی مصوب 07 / 12 / 1379 مجلس شورای اسلامی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اجازه داد که از طریق ادغام واحد های تالار رودکی (رودکی، وحدت، فردوسی) و مجموعه فرهنگی آزادی نسبت به تشکیل بنیاد فرهنگی و هنری رودکی به صورت مؤسسه عمومی غیردولتی و زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقدام کند. بدیهی است که منظور قانونگذار انتقال مالکیت برج آزادی یا تالار رودکی نبوده و فقط اداره آن ها برعهده بنیاد مذکور قرار گرفته است. بنابراین در شرایطی که واگذاری اداره این دو نهاد با تصویب مجلس صورت گرفته آیا افزودن مجموعه های مشابه - آن هم به اهمیت موزه هنر های معاصر - می تواند در سطح وزارتخانه صورت گیرد؟

2- اساسنامه بنیاد رودکی مصوب 1 / 2 / 1381 هیأت وزیران، در ماده پنجم در 12 بند، وظایفی را برای این بنیاد مقرر داشته است (که در اینجا قابل ملاحظه است http://rc.majlis.ir/fa/law/show/121911 ) با توجه به این که تشکیل عملی بنیاد از سال 1382 بوده، پرسش اینجاست که بنیاد رودکی در 13 سال به چند تعداد از این وظایف و در چه سطحی عمل کرده است که اکنون بخواهیم اداره مجموعه بی همتایی مانند موزه هنر های معاصر را به عنوان یک بار مضاعف بر عهده اش قرار دهیم؟

3- در تجربه عینی و فارغ از مباحث قانونی، نحوه اداره مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی توسط بنیاد رودکی پیش روی ماست. من حدود دو هفته پیش، عکس هایی از وضعیت وخیم داخل برج (از نظر نحوه کاربری) منتشر کردم که نمی دانم فرصت ملاحظه داشته اید یا خیر.

4 - بر فرض که واگذاری اداره موزه هنر های معاصر به بنیاد رودکی کاملا درست و قابل دفاع باشد. چرا در این چند روزه مدیران وزارت ارشاد به جای دفاع از تصمیم خود، به تکذیب ماجرا پرداختند. در حالی که انتشار برخی مکاتبات خلاف آن را نشان می داد؟ آیا آن ها مایل بوده اند که این انتقال مدیریت بی سر و صدا انجام شود و آیا در این کار قصد خاصی وجود داشته است؟ البته توضیحات جنابعالی نیز مؤید صحت اصل خبر و منافی تکذیبیه آن هاست.»

مگر می توان جواهرات سلطنتی را به بخش خصوصی واگذار کرد؟!

روابط عمومی انجمن هنرمندان نقاش ایران نیز یادداشتی را به نقل از آیدین آغداشلو - نقاش - در این زمینه منتشر کرده است: «در هیچ جای دنیا موزه ای به این اهمیت را به دست هیچ موسسه خصوصی ای نمی دهند، حتی اگر دولت در آن شریک باشد، این مسأله شگفت انگیزی است که با این که تکذیب شده، اما حتی فکرش هم بی معنی است. اگر مسأله این است که موزه را به لحاظ مالی نمی شود اداره کرد و بودجه ندارند، موزه را تعطیل کنند. در موزه را ببندند، اموالش را نگه دارند و مراقبت کنند؛ ولی اموال موزه مانند مجموعه جواهرات سلطنتی است و یک مجموعه فرهنگی، تاریخی و متعلق به ملت ایران است. اگر واقعا مسأله بی پولی است موزه را تعطیل کنند و هر زمان بودجه کافی داشتند، دوباره موزه را باز کنند. ده ها موزه در ایران این اتفاق را تجربه کرده اند یعنی به علت این که امکانات نداشته اند برای مدتی تعطیل شده اند. موزه هنر های اسلامی به مدت 10 سال تعطیل بود؛ اما اشیاء باید محفوظ بماند و اشیای موزه مطلقا با مجموعه جواهراتی که در بانک مرکزی نگهداری می شود فرقی ندارد. اگر مجموعه جواهرات سلطنتی را به بخش خصوصی واگذار می کنند، این مطلب را درباره موزه هم عنوان کنند. البته من توصیه نمی کنم که در موزه را ببندند، زیرا موزه انبار نیست و باید روی مردم باز باشد.

موزه، ارکستر نیست که واگذارش کنند

راه حل مشکلات بودجه ای دولت، طمع کردن به موزه هنر های معاصر نیست. موزه هنر های معاصر موزه مردم است. موزه حتی ارکستر سمفونیک ایران نیست که آن را به بخش خصوصی واگذار کنند و ماهیت آن فرق می  کند. بیشترین شاهکار های ممکن، در این موزه است. این شاهکار ها نه تنها مجموعه هنر های غربی و مدرن ایران را شامل می شود، بلکه در این موزه عالی ترین صفحات شاهنامه شاه طهماسبی نگهداری می شود و من درک نمی کنم ریشه این فکر از کجا آمده است. این موزه ذخیره عظیمی از آثار فرهنگی است. مثل این که بگویند موزه ایران باستان را با کتیبه ها و لوح های هخامنشی می خواهیم به یک موسسه خصوصی واگذار کنیم.

این فکر شگفت انگیز از کجا شروع شده است؟

کدام موزه بزرگ دنیا در دست یک موسسه خصوصی است؟ هر موزه بزرگ دنیا از دولت پول می گیرد و بودجه دولتی دارد. مگر موزه متروپولیتن این طور نیست؟ مگر موزه لوور این طور نیست؟ تمام موزه های بزرگ همین گونه اند. موزه بریتانیا مجانی است و اصلا درآمدی ندارد. من واقعا درک نمی کنم که این فکر شگفت انگیز از کجا شروع شده است و اصلا هدف چیست؟ اگر هدف درآمدزایی است که هیچ موز های در دنیا درآمدزایی نمی کند و حالا اگر این موزه به بخش خصوصی واگذار شود تضمینی برای درآمدزایی وجود دارد؟

این اتفاق درباره موزه اهواز هم افتاد، اما اینجا صحبت از میلیارد ها دلار اموال موزه است. همان چند ورق شاهنامه شاه طهماسبی ارزشی بالای یک میلیارد دلار دارد. من از این نظر خیلی متأثر شدم و همین مطالب را خواهم نوشت و در روزنامه ها به انتشار می رسانم، چون این فکر، فکر بسیار غلط و غیراجرایی است. تصور می کنم مطرح شدن این مسأله به این وسعت و جانبداری هنرمندان از این که این فکر غلط کنار گذاشته شود بسیار بجا بوده است. این موضوع باید با روشنگری همراه شود و از این گنجینه ملی آثار فرهنگی زنده و پویا حمایت و محافظت شود»

موارد قابل واگذاری گنجینه ملی ندارند

محسن هاشمی (مدیر اجرایی نخستین سمپوزیوم مجسمه سازی بین المللی شهری تهران) نیز در این زمینه معتقد است: بحث آقای بهشتی خلط مبحث دارد. نخست این که درباره موارد مشابه، درآمد هایی مانند اجاره سالن یا برگزاری نمایش و کنسرت و بیشتر برای ساخت و تولید، بودجه دارند. دوم این که آن ها فاقد گنجینه ملی هستند. از سوی دیگر، موسسه شدن آن ها راه را بر فرار از سخت گیری های اداری که درباره گنجینه ی موزه ها ضروری است، می گشاید. موزه های مشهور در جهان را نیز عمدتا شهرداری ها یا دولت با ترکیب هیات امنا و ابلاغ مدیر شهری یا وزیر فرهنگ اداره می کنند، مگر موزه هایی که از ابتدای تأسیس و فراهم آوری گنجینه توسط بخش خصوصی راه اندازی شده اند که آن ها هم عمدتا برای تداوم و بقا توسط هیأت امنا اداره می شوند.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
8 + 1 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1