خیز جدید آذربایجان برای تصاحب شاهنامه!

18 آبان 1394 - 14:20 dsfr.ir/o10k8

خیز جدید آذربایجان برای تصاحب شاهنامه!
علیرضا بهرامی
پاویون جمهوری آذربایجان در اکسپوی 2015 میلان

جمهوری آذربایجان پس از اقدام به ثبت «تار» و «چوگان» به نام این کشور در فهرست جهانی یونسکو، این بار برای ثبت هویت «نگارگری ایرانی» و چه بسا شاهنامه و دیوان حافظ زمینه سازی می کند!

در تلاش اخیر دولت جمهوری آذربایجان، پس از آن که با کندن کاشی های مزین به شعرهای نظامی، سعی شد هویت فارسی زبان بودن او کتمان شود، تعلق خمسه نظامی، دیوان حافظ و شاهنامه فردوسی به میراث فرهنگی و هنری این کشور، امری بدیهی القا شده است.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، پاویون جمهوری آذربایجان در اکسپو 2015 میلان، جزو پاویون های به نسبت شکیل و پر مخاطب بود. در این پاویون، برخلاف روال معمول اکسپوها، بروشورها و هدایای تبلیغاتی هم برای مخاطبان در نظر گرفته شده بود که مواردی از جمله عرضه فرش تبریز به عنوان یکی از صنایع دستی این کشور، در آن ها قابل تامل بود.

در این میان، کتاب نفیسی هم منتشر شده بود با نام «مینیاتور» که با همان عنوان جلد و متن ابتدایی آن، مشخص می کرد به معرفی هنر مینیاتور آذربایجانی می پردازد. این کتاب با کاغذ گلاسه و چاپ رنگی، در 250 صفحه با جلد سخت و در قطع خشتی بزرگ منتشر شده است. هر روز، نسخه هایی از این کتاب، به مخاطبان و میهمانان پاویون آذربایجان اهدا می شد. همچنین نسخه هایی از آن برای تورق و ملاحظه بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده بود.

در این کتاب که خبرنگار ایسنا به نسخه ای از آن دست یافته است، با امتناع از ذکر نام «ایران»، شهرهای اردبیل، تبریز، ارومیه و مراغه (در استان های اردبیل و آذربایجان شرقی و غربی ایران) تا ایروان (پایتخت جمهوری ارمنستان) و باکو (پایتخت جمهوری آذربایجان)، قلمرو هنر این کشور توصیف شده است.

نکته عجیب تر این که در صفحه های متعدد این کتاب، تصویرهایی از کتاب های قدیمی خطی و نگارگری ایرانی به عنوان نمونه هایی از مینیاتور آذربایجان ارایه شده است. در بالای تصویرها نیز نام آثار، ادیبان و داستان های مختلفی چون شاهنامه فردوسی، دیوان حافظ، خمسه نظامی، گرشاسب نامه، کلیله و دمنه، همای همایون، خاورنامه، جامع التواریخ، هفت اورنگ، فال نامه و... با تلفظ فارسی اما به خط لاتین آمده است. محل خلق یا نگهداری بسیاری از آثار نیز شهرهایی چون تبریز ذکر شده است.

همچنین شعرهای متصل به تصویرهای نگارگری شده همگی به زبان فارسی بوده، اما قطعا این نکته برای مخاطب غربی قابل درک و تمییز نیست. با این حال، استفاده از عکس های سایز کوچک که در مراحل چاپ، به شکل کم کیفیتی نمود یافته اند، خود اصلی ترین گواه بر دسترسی نداشتن دولت آذریابجان به مخازن و منابع اصلی این هنر قدیمی و صرفا اتکا به تصویرهای اینترنتی است.

با فرض پذیرش فرامرزی بودن هنرهای تمدن منطقه ای، این نوع ارایه هنر نگارگری با حذف دایره تعلقی و نیز تحریف پیشینه آن، اقدامی فاقد سوء نیت نمی تواند تلقی شود؛ خصوصا که بر پیشانی کتاب نیز آمده است، این کتاب، توسط بنیاد "حیدر علی اف" انتشار یافته است.

این اتفاق در کنار معرفی «خط نستعلیق» در پاویون امارات متحده عربی و «فرش تبریز» در پاویون های کشورهای آذربایجان و ترکمنستان، سکوت مسوولان ایرانی را (با توجه به حضور جدی جمهوری اسلامی ایران در اکسپو 2015 میلان) قابل تامل می سازد.

این وضعیت، از دو حال خارج نیست: یا این حرکت ها توسط مسؤولان ایرانی دیده شده و به سکوت برگزار شده اند که جای مطالبه دارد، یا اساسا دیده نشده اند که با توجه به حضور پر شمار ایرانی هایی که به عنوان ماموریت اداری در این رویداد بزرگ جهانی حضور داشته اند، باز جای پاسخ خواهی دارد.

این در حالی است که علاوه بر پرسنل رسمی، گروه های متعدد و پر شماری نیز از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان گروه های خبری در اکسپو میلان حضور داشتند که حضور نام های رسانه های ناشناخته و نیز غیبت رسانه های اصلی و پر مخاطب کشور، از نکته های قابل توجه آن بود. با این وجود، چنین اتفاق قابل تاملی دیده نشد!

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
7 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1