تاراج گورهای امانتی

23 آوریل 2018 - 10:30 dsfr.ir/le35h

تاراج گورهای امانتی
isna.ir
گورهای امانتی

در میان خرابه های مهیب ترین زلزله ایران، اسکلت هایی برآمده از خاک دیده می شود که به جای باستان شناسی از کلاس های تشریح پزشکی سر درآورده اند تا نمره ای برای خوش خدمتی دانشجویان ثبت شود.

شهریور سال ۵۷ زلزله ای به شدت ۷.۸ ریشتر طبس را ویران کرد. قدرتمندترین زلزله ای که در تاریخ ایران ثبت شده است. کانون زلزله در نزدیکی روستای کُریت بود. جایی در ۱۵ کیلومتری طبس که بازماندگانش هیچ وقت حاضر نشدند دوباره به آن برگردند.

در گوشه ای از بلندی های همین روستا که قدمتش به پیش از اسلام می رسد، قبرستانی است با گورهای ویژه که داستانی غیر از زلزله ۴۰ سال پیش را روایت می کند. هرچند در میان گورهای برجسته ای که قدمت آن ها هیچ وقت بررسی نشده، مزارهایی از اهالی جان باخته کریت هم دیده می شود.

اما آنچه داستان گورستان کُریت را خاص کرده قبرهای برجسته «اسپردنی» (سپردنی) یا امانتی است که پیش از کشف راز آن ها، به دست باد، باران و انسان به تاراج می روند.

در سفرنامه های تاریخی سون هیدن جغرافیدان، کاوشگر و سفرنامه نویس سوئدی از "کُریت" که در مسیر کاروان ها و جایی برای تامین آذوقه مسافران بوده نام برده شده است.

بومی ها این را دهان به دهان شنیده اند و حالا برای گردشگران تعریف می کنند که مردگان این کاروان ها در گورهای کُریت به امانت سپرده می شدند تا هنگام برگشت کاروان، از خاک بیرون آورده و به مکانی که قبلا وصیت شده منتقل شوند.

محمد هاشم مریدا کارشناس میراث فرهنگی طبس درباره این گورستان نوشته است: «بر خلاف سایر گورها که در زمین حفر می شدند این گورها در سطح زمین قرار داشت. به طوری که مرده را در سطح زمین می گذاشتند و اطاقکی به اندازه ی جسد با خشت و گل یا آجر روی جسد می ساختند و از یک یا چند سال که اسباب سفر دوباره مهیا می شد قبر را خراب کرده و مرده را حمل می کردند.

به چند دلیل این مرده ها در زمین دفن نمی شدند؛ اول این که چون جنازه در سطح زمین بود، بیشتر در معرض هوا بود و زودتر متلاشی می شد. دوم اینکه اگر مرده را در زمین دفن می کردند امکان گم شدن آن وجود داشت. سوم این که تخریب گورها در سطح زمین راحت تر بود.

به همین خاطر این قبرها را در سطح زمین می ساختند. کاروان ها در بازگشت استخوان ها را از گور خارج می کردند و در کیسه ای قرار می دادند و به طرف مقصد مورد نظر حمل می کردند و به خاک می سپردند.

امروزه در قبرستان کریت تعداد زیادی از این قبرها بر جای مانده است، اینکه چرا برخی از جسدها به مقصد اصلی خود منتقل نشده اند، معلوم نیست. شاید وارثان مرده ها نیز فوت کرده اند یا بازماندگان به لحاظ مالی توانایی حمل جسد را نداشته اند.

با توجه به این که این آثار به شدت در معرض تخریب است، به جاست که میراث فرهنگی شورای روستا و سایر نهادهای مسؤول برای حفظ این آثار ارزشمند تلاش کنند.»

کارشناسان نمی دانند قدمت این گورها به چه دوره ای می رسد، اما برخی از ریش سفیدان کُریت به یاد می آورند تا پیش از زلزله ۵۷ برخی همچنان این رسم امانت سپاری مردگان را اجرا می کردند.

برخی از محلی ها هم می گویند؛ تا دو دهه قبل بیشتر این گورها سالم بودند، اما بر اثر باد و باران فرسوده شده اند و پارچه های کفن و اسکلت هایی از آنها برده شده است.

محلی ها تعریف می کنند که اسکلت های سالم کفن پوش شده ای در این گورها وجود داشته که در دوره ای توسط دانشجویان دانشگاه طبس به یغما برده شده اند تا در کلاس های پزشکی و پرستاری ارائه شود و استاد نمره قبولی بدهد!

تقریبا بیشتر گورهای سپردنی باز و اسکلت هایی از داخل برخی حفره ها بیرون آمده است. شواهدی از تلاش ناکام حفاران غیر مجاز در کنار این گورها نیز دیده می شود که با احتمال کشف اشیاء گرانبها و عتیقه! بوده است.

سرمایه گذارانی که به کُریت آمدند تا کاروانسرا را به عنوان اقامتگاه بومگردی آباد کنند تا شاید به هوای گردشگران اهالی کُریت به روستا برگردند، می گویند: تا حالا ندیده ایم کسی برای کاووش و بررسی از میراث فرهنگی بیاید انگار برایشان مهم نیست.

کریم ضرابی یکی از سرمایه گذاران این کاروانسرا می گوید: شاید خودمان دست به کار شویم و ویترینی برای تعدادی از آنها بسازیم تا از بین نروند. ما تا الان یک میلیون تومان هزینه کردیم و برای یکی از قبرها شیشه سفارش دادیم تا از آن محافظت کنیم و تابلوی اطلاعات را در کنار آن نصب می کنیم. فرماندار طبس هم قول داده بود هزینه شیشه ٥ قبر دیگر را می دهد که هنوز خبری نشده است.

« دنیای سفر » این نوشته را از « ایسنا » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
4 + 1 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1