روند ارتقای جایگاه گردشگری در ترکیه، مالزی و اندونزی

29 مرداد 1396 - 19:40 dsfr.ir/bz6lx

روند ارتقای جایگاه گردشگری در ترکیه، مالزی و اندونزی
fashionchinaagency.com
یک جزیره گردشگری در اندونزی

کشورهایی در گردشگری با تحول و جهش مواجه شده اند که ساختارهای دولتی مربوط به گردشگری خود را اصلاح و در سیاستهای کلان گردشگری خود تجدیدنظر کرده اند.

ادامه فعالیت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به شکل فعلی یا تبدیل آن به وزارتخانه، مساله ای است که به طور جدی از زمان مجلس هشتم مطرح بوده است. طرح تبدیل این معاونت ریاست جمهوری به وزارتخانه از این رو مطرح شد که ریاست این سازمان در برابر نمایندگان مجلس پاسخگو باشد.

به نظر می رسد فروردین ماه امسال با تایید فوریت طرح تشکیل وزارتخانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با 137 رای موافق، این تلاش ها وارد مرحله جدی تری شده؛ تلاش هایی که همواره موافقان و مخالفان خود را داشته است. در همین راستا، مهم ترین پیشنهادهای مطروحه ادغام سازمان با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تبدیل سازمان فعلی به وزارتخانه بی کم و کاست، تفکیک به وزارت گردشگری و سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و در آخر، ایجاد وزارت متشکل از سه سازمان گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی بوده اند. در این بین، تجارب جهانی نشان می دهند کشورهایی در زمینه گردشگری با تحول و جهش مواجه شده اند که ساختارهای دولتی مربوط به گردشگری خود را اصلاح کرده و به تبع آن در سیاست های کلان گردشگری خود تجدیدنظر کرده اند.

در برخی کشورها مدیریت گردشگری در دست نهادی در سطح اداره ای دولتی است. در برخی دیگر اداره این امور برعهده مقامات محلی بوده و تعدادی از کشورها نیز یک وزارتخانه را در راس رسیدگی به امور گردشگری گمارده اند. ترکیه، اندونزی، مالزی، فرانسه، الجزایر و ... از جمله کشورهایی هستند که امور مرتبط با گردشگری در آنها در سطح وزارتخانه پیگیری می شود و به تبع آن، تحت نظارت نیز قرار دارند. سه کشور ترکیه، اندونزی و مالزی از تجربه های موفق توسعه در صنعت گردشگری هستند. بررسی تجربه این سه کشور در زمینه ساختار مدیریت کلان گردشگری از این جنبه حائز اهمیت است که هر سه پشتوانه فرهنگی و منابع تقریبا مشابه ایران دارند و مطالعه آنها می تواند برای رسیدن به یک نسخه ایرانی از مدیریت گردشگری راهگشا باشد.

ترکیه؛ جهش 13 میلیونی

در سال 1883 میلادی، نمایشگاهی از سفرهای لوکس به راه افتاد که مسافران را با قطار از پاریس به استانبول می رساند. این نمایشگاه جایگاهی تاریخی در شروع توسعه گردشگری ترکیه دارد و دنیای غرب را با جاذبه های گردشگری ترکیه آشنا ساخت. در دوران جمهوری و در سال 1923، «انجمن مسافران» تاسیس شد که در سال 1930 نام خود را به «باشگاه گردشگری و خودرو ترکیه» تغییر داد و سال ها به عنوان یک نهاد دولتی در ساماندهی گردشگری ترکیه نقش ایفا کرد. این نهاد برای نخستین بار دفترچه های راهنمای گردشگری و نقشه های راه را برای گردشگرانی که به ترکیه سفر می کردند، تهیه کرد و دوره هایی آموزشی در امور گردشگری به راه انداخت.

اولین مشارکت رسمی دولت ترکیه در حوزه گردشگری به سال 1934 بر می گردد که در وزارت اقتصاد این کشور بخش گردشگری دایر شد و نمایشگاه گردشگری آن سال را در سطحی دولتی برگزار کرد. با برگزاری نخستین جلسات کمیته مشاوران دولت در امور گردشگری، علاقه دولت به حضور در این حوزه شکل گرفت و منجر به ایفای نقش پررنگ گردشگری در برنامه های پنج ساله توسعه این کشور شد. قانون گذاران و سیاستمداران ترکیه به دلیل فقدان یک طبقه کارآفرین با انباشت سرمایه و تجربه کافی، گردشگری را به عنوان یک پاسخ و راه حل سیاسی برای مشکلات اقتصادی کشور تشخیص دادند. به این ترتیب «بانک گردشگری» برای سازماندهی سیاست های گردشگری و در راستای تامین بودجه بخش خصوصی در سال 1955 تاسیس شد و ایجاد دیگر زیرساخت های گردشگری به سایر نهادهای دولتی واگذار شد.

این بانک برخی از ساختمان های تاریخی را برای اهداف گردشگری خریداری، بازسازی و اعتبار پروژه های هتل را تامین می کرد. در دهه 50 و 60 سیاست های گردشگری در سطح کابینه دولت مورد توجه قرار داشت و امور آن از طریق وزرا پیگیری می شد. بسیاری اعتقاد دارند دلیل ورود دولت به این حوزه، نتیجه افزایش بحران در تراز پرداخت ها به دلیل آزادسازی های اقتصادی کنترل نشده بود؛ چراکه دولت اعتقاد داشت گردشگری پتانسیل بسیار زیادی برای افزایش اشتغال و بهبود بحران کمبود ارزهای خارجی دارد. سال های پس از آن، سرمایه گذاری های انبوهی، چه از طرف بخش خصوصی و چه دولت، در حوزه گردشگری ترکیه انجام گرفت. با وجود اصلاح زیرساخت ها و بهبود صنعت حمل ونقل در این کشور، گردشگری این کشور در دورانی رونق یافت که ترکیه از فقدان یک دولت قوی که ثبات سیاسی و اقتصادی به همراه بیاورد رنج می برد. دهه 90 با وقوع بحران خلیج فارس، تروریسم، جنگ داخلی در یوگسلاوی سابق، بحران اقتصادی سال 94 و دو زمین لرزه در منطقه شمالغرب، صنعت گردشگری ترکیه در معرض بحران های جدی قرار گرفت. در سال 2001 ترکیه یکی از بدترین بحران های اقتصادی خود را تجربه کرد و در عرض یک سال تولید ناخالص داخلی این کشور شدیدا کاهش یافت. این بحران و عواقب آن نشان داد که نه دولت، و نه شرکت های گردشگری نتوانسته بودند که این رویداد را پیش بینی کنند و بنابراین در مقاوم سازی این صنعت در مقابل چنین بحران هایی آمادگی کافی نداشتند.

به این ترتیب، ترکیه با اقداماتی ویژه در سطوح سازمانی، منطقه ای و ملی به این بحران پاسخ داد. در سال 2003 ترکیه اقدام به تاسیس «وزارت فرهنگ و گردشگری» کرد و سیاست گذاری در این حوزه را تا سطح وزارتخانه ارتقا بخشید. این تغییر ساختاری شاید یکی از دلایل مهم افزایش تعداد گردشگران ورودی به این کشور از 8میلیون نفر در سال 2000 به 21میلیون نفر در 2005 باشد. این وزارتخانه، با تدوین برنامه ای 16 ساله و با هدف گذاری برای سال 2023 که صدمین سال تاسیس این کشور است، سیاست گذاری های کلانی در حوزه گردشگری انجام داد و دست به اصلاحات نهادی و ساختاری گسترده ای زد. این طرح، با هدف استفاده عاقلانه از دارایی های طبیعی، فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی ترکیه، همکاری های بین بخش خصوصی و دولتی را افزایش می دهد و استراتژی های بلندمدتی را در رابطه با برنامه ریزی، سرمایه گذاری، سازماندهی، تحقیق و توسعه گردشگری ارائه کرده است.

اندونزی؛ یک وزارت اختصاصی

با نگاهی به تجربه اندونزی در زمینه اصلاح نهادهای دولتی مرتبط با گردشگری، می توان گفت با حرکت این نهادها به سمت یک وزارتخانه مستقل، گردشگری در این کشور روند رو به رشدی را طی کرده است. تا پیش از دهه 90 به امور گردشگری این کشور تنها در سطح یک اداره پرداخته می شد. با تاسیس وزارت «گردشگری، پست و مخابرات»، این صنعت برای نخستین بار در اندونزی در سطح وزارتخانه دنبال شد. در هفتمین «کابینه توسعه» که از سوی رئیس جمهوری سوهارتو معرفی شد، وزارتخانه جدیدی به نام «فرهنگ، هنر و گردشگری» ایجاد شده بود که مدیریت صنعت گردشگری کشور به آن سپرده شد. در سال 2011 گردشگری از فرهنگ و هنر جدا شد، و وزارتخانه جدیدی با عنوان «گردشگری و اقتصاد خلاق» دایر شد که با تمرکز بیشتری بر این صنعت نظارت داشت. نهایتا و در سال 2014 بود که با تاسیس «وزارت گردشگری»، این صنعت به طور خاص توسط یک وزارتخانه تحت مدیریت قرار گرفت.

مالزی؛ فرهنگ و گردشگری زیر یک پرچم

صنعت گردشگری در مالزی نیز سهم بسزایی در رشد اقتصادی این کشور داشته و دارد و موجب افزایش سرمایه گذاری و فراهم آوردن فرصت های شغلی بسیار شده است. گردشگری در حال حاضر پس از صنعت، بیشترین سهم را از تولید ناخالص داخلی این کشور به خود اختصاص داده و 23 درصد از نیروی کار این کشور به طور مستقیم و غیرمستقیم در گردشگری فعالیت دارند که گواه اشتغال زایی بالای این حوزه در این کشور است. «سازمان توسعه جهانگردی» اولین نهاد دولتی در مالزی بود که مدیریت امور گردشگری کشور را به دست گرفت و زیر نظر وزارت صنایع و تجارت این کشور تشکیل شد. 15 سال بعد، وزارت «فرهنگ، هنر و گردشگری» در دولت مالزی دایر شد و مدیریت گردشگری این کشور در سطح وزارتخانه دنبال می شد. در سال 2004 این وزارتخانه به دو حوزه کاری تفکیک شد و امور مربوط به گردشگری به طور متمرکزی در وزارت تازه تاسیس گردشگری اداره می شد. در 10 ماه اول این سال، مالزی میزبان بیش از 13 میلیون گردشگر خارجی بود.

پس از روشن شدن اهمیت گردشگری برای سیاستمداران مالزیایی، این صنعت سهم بیشتری از بودجه ها را در برنامه های پنج ساله توسعه این کشور به خود اختصاص داد. امروزه این کشور خود را به عنوان یک قطب گردشگری در جنوب شرق آسیا به دنیا شناسانده و شعار «مالزی، همان آسیاست» را برای جذب گردشگر انتخاب کرده است. در سال 2013، وزارت گردشگری مجددا ادغام شد و در حال حاضر زیر نظر وزارت «فرهنگ و گردشگری» به فعالیت های خود ادامه می دهد.

تجربه سه کشور ترکیه، مالزی و اندونزی نشان می دهد که اصلاح نهادهای متولی حوزه گردشگری و حرکت به سمت تاسیس وزارت گردشگری، با جهش اقتصاد گردشگری این کشورها همبستگی قابل ملاحظه ای داشته است؛ هرچند که صرف اختصاص دادن یک وزارتخانه به این حوزه، الزامی برای رونق آن به وجود نمی آورد و تجربه این سه کشور نشان می دهد که پیش از هر چیز، سیاستمداران آنها به پتانسیل های بسیار بالای اقتصادی و اشتغال زایی گردشگری پی برده و حمایت از این صنعت را در برنامه های توسعه کشور لحاظ کردند. این موضوع، همان چیزی است که مورد توقع بسیاری از کارشناسان و فعالان گردشگری ایران نیز هست و با توجه به هدف گذاری اقتصادی دولت دوازدهم بر اشتغال زایی و خروج از رکود، انتظار می رود حرکت های جدی در راستای بهبود سیاست گذاری ها در این حوزه و اصلاح نهادها انجام پذیرد.

جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
7 + 11 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1