ثبت جهانی ارسباران، تهدید یا فرصت؟

18 خرداد 1396 - 18:00 dsfr.ir/zx53v

ثبت جهانی ارسباران، تهدید یا فرصت؟
ارسباران
جنگلهای ارسباران

حفاظت از منطقه #ارسباران تا از سوی مردم و مسئولان جدی گرفته نشود، ثبت جهانی این اثر به تخریب بیشتر این منطقه بکر و استثنایی منجر خواهد شد.

معاون رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در حالی چندی پیش از تائید اولیه پرونده ثبت جهانی جنگل های ارسباران در یونسکو خبر داد که برخی کارشناسان و فعالان محیط زیست معتقدند تا حفاظت از منطقه ارسباران از سوی مردم و مسئولان جدی گرفته نشود، ثبت جهانی این اثر و افزایش حضور گردشگران در این جنگل ها به تخریب بیشتر این منطقه بکر و استثنایی منجر خواهد شد.

جنگل های ارسباران بهشت گمشده ای است که برای خیلی از علاقه مندان طبیعت منطقه ای ناآشناست؛ منطقه ای که به جرات می توان آن را با جنگل های سرسبز شمال ایران برابر دانست. این جنگل های سرسبز در شمال استان آذربایجان شرقی و در محدوده چندین شهر استان واقع شده و ویژگی های طبیعی، پوشش گیاهی و جانوری منحصربه فردش باعث شده مسئولان میراثی کشورمان برای ثبت آن در فهرست میراث طبیعی جهان گام بردارند. بر همین اساس چندی پیش محمدحسن طالبیان، معاون رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، از تائید اولیه پرونده ثبت جهانی ارسباران و ارسال این پرونده توسط یونسکو به اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (آی یوسی ان) به منظور ارزیابی های نهایی خبر داد.

طالبیان در عین حال تاکید کرد باید محیط زیست، وزارت راه و شهرسازی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و میراث فرهنگی با همکاری ساکنان بومی تلاش کنند با رعایت الگوهای بومی سبک معماری، رنگ و مکان در ساخت وسازها در این محدوده، یک ضابطه درست و مطابق با قوانین یونسکو حاکم کنند و با اصلاح ساخت و سازهای نادرست در محدوده جنگل های ارسباران و محیط زیست، تاریخ و فرهنگ منطقه بخوبی حفظ شود.

این سخنان در حالی مطرح می شود که هم اکنون جنگل های ارسباران از تهدید و تخریب در امان نیست و افزایش حضور گردشگران در منطقه پس از ثبت جهانی آن نیز به تهدید و تخریب بیشتر آن منجر خواهد شد، بنابراین ضروری است از همین حالا مسئولان مربوط تدابیر حفاظتی خاصی برای منطقه در پیش گیرند.

در همین زمینه داوود غنی پور، رئیس اداره محیط طبیعی حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی به جام جم می گوید: منطقه حفاظت شده ارسباران یکی از اولین ذخیره گاه های زیست کره در ایران و جهان است که در برنامه انسان و کره مسکون (MAB) سازمان یونسکو به ثبت رسیده است.

برنامه هایی برای حفاظت از ارسباران

رئیس اداره محیط طبیعی حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی به برنامه های محیط زیست برای جلوگیری از این تهدیدات و تخریب بیشتر منطقه اشاره و تصریح می کند: زون بندی منطقه (تعیین محدوده و قلمرو) و تدوین طرح مدیریتی حفاظت، دو اقدام مهم برای منطقه حفاظت شده است که مطالعه و تدوین طرح مدیریتی انجام شده، هرچند این طرح که بر اساس زون های حفاظت، توریسم، توسعه محدود، و فعالیت های سنتی است، کافی نبوده و باید ادامه یابد تا منطقه از تخریب بیشتر در امان باشد.

غنی پور یادآور می شود: در منطقه ای نظیر ارسباران که ورود گردشگران عموما بیش از ظرفیت تحمل منطقه است، با مدیریت محدوده های تفرج در قالب زون تفرج گسترده و متمرکز تا حدودی می توان اثرات مخرب توریسم را در منطقه تعدیل کرد. به عنوان مثال در زون تفرج گسترده که عموما به مناطق بکر نزدیک ترند، امکان بیتوته گردشگران ممنوع یا با سازه های سبک قابل برچیدن سریع مانند چادر است که در نتیجه این امر مناطق برای استفاده نسل های آینده سالم تر باقی می ماند. اما در زون متمرکز که به شهرها و مراکز جمعیتی نزدیک تر است، با ایجاد زیرساخت های رفاهی چون کمپ ها و هتل ها، زمینه حضور بیشتر گردشگران فراهم می شود.

وی در عین حال به ضرورت فرهنگسازی و تشویق مردم و گردشگران به حفاظت از محیط زیست اشاره کرده و می گوید: متاسفانه تعدادی از گردشگران با رعایت نکردن اصول اولیه وظایف شهروندی نظیر نریختن زباله، عدم تولید اصوات ناهنجار، روشن نکردن آتش و.... آگاهانه یا ناآگاهانه در تخریب محیط زیست سهم زیادی ایفا می کنند.

ضرورت مشارکت مردم محلی

این مسئول مشارکت مردم محلی را یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در حفظ محیط زیست منطقه عنوان کرده و می افزاید: مردم محلی و ساکنان روستاهای منطقه ارسباران اگر در قبال ارائه برخی خدمات، چون اجاره برای اقامت گردشگران، فروش محصولات تولیدی و... بتوانند از راه حفاظت از طبیعت درآمدی کسب کنند، مطمئنا در صدد کشف و تخریب آن بر نخواهند آمد.

غنی پور درعین حال کمبود نیروی انسانی و به تبع آن عدم پوشش حفاظتی مناطق را نیز یکی از مشکلات حفاظت محیط زیست دانسته و تصریح می کند: متاسفانه چند سالی است از نظر تامین نیروی انسانی و محیط بانان در مضیقه بوده و باتوجه به سیاست کلی دولت مبنی بر کوچک کردن بدنه دولت نمی توانیم مجوز استخدام دریافت کنیم، حتی با بازنشسته شدن برخی همکاران قادر به تامین جایگزین برای آنها نیستیم.

غنی پور حفاظت از عرصه های طبیعی و بکر جنگل های ارسباران را منوط به تامین نیرو و ارتقای کیفیت نیروها از طریق آموزش و همچنین تامین و بهبود معیشت آنها عنوان می کند.

اعلام پناهگاه حیات وحش برای حفاظت بهتر

میرمحسن حسینی قمی، قائم مقام سازمان حفاظت محیط زیست استان نیز با اشاره به شناسایی مناطق جنگلی، مشجر و مرتعی در ارسباران در زمینی به مساحت 1073 هکتار در منطقه ارسباران، در گفت وگو با جام جم می افزاید: گونه هایی همچون زنجبیل، گیلاس وحشی، بلوط، اناروحشی، تمشک، گلابی وحشی، زرشک، زغال اخته و گونه در معرض خطر سرخدار در این منطقه دیده می شود.

حسینی قمی از وجود 320 گونه جانوری شامل 215 گونه پرنده 29 خزنده، پنج دوزیست، 48 پستاندار و 17 ماهی در این منطقه خبر داده و درخصوص برنامه های سازمان حفاظت محیط زیست استان برای منطقه ارسباران می گوید: هر نوع تعریف از منطقه شرایط حقوقی خاصی دارد و بعد از بررسی کارشناسانه در تلاشیم این منطقه را به عنوان پناهگاه حیات وحش ارسباران معرفی کنیم. به گفته وی، علاوه بر مطالعات میدانی، فعالیت هایی از قبیل تسهیل و توسعه پاسگاه های محیط بانی، استفاده از سیستم های پایش نوین منطقه مثل دوربین های مداربسته، توسعه زیرساخت ها و تجهیزات مرتبط با حریق جزو برنامه های سازمان محیط زیست برای حفاظت بهتر این منطقه است.

« دنیای سفر » این نوشته را از « جام جم آنلاین » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1