بزرگ ترین مجموعه آثار تاریخی ایران چگونه به آلمان رسید؟

12 اردیبهشت 1396 - 13:30 dsfr.ir/x28fl

بزرگ ترین مجموعه آثار تاریخی ایران چگونه به آلمان رسید؟
مرجان حاجی رحیمی
نمایشگاه آثار تاریخی ایران در آلمان

446 اثر تاریخی ایران در حالی به نمایشگاه آلمان برده شده اند که این محموله را می توان بزرگ ترین مجموعه آثار #تاریخی خارج شده از #ایران دانست.

به گزارش خبرنگار مهر، در طول سال 95 اخباری از برگزاری نمایشگاه آثار تاریخی ایران در آلمان شنیده شد که حاکی از انتقال محموله بزرگی از اشیای باستانی ایران به این کشور بود آن هم بعد از ماجراهایی که برای برگزاری نمایشگاهی از تابلوهای موزه هنرهای معاصر در همین کشور مطرح شد و با مخالفت هنرمندان و نقاشان و حواشی بوجود آمده، ملغی شد.

در سال 95 مدیرکل امور موزه های کشور، مدیر موزه ملی و معاون میراث فرهنگی کشور هر بار در مصاحبه ها عددهای متفاوتی از تعداد آثار ارسالی ارائه می کردند. یک بار از انتقال بیش از 100 شی خبر می دادند و بار دیگر از انتقال 400 شی و یا از انتقال 425 و حتی 446 اثر صحبت به میان آمد. در آخر هم گفتند که باید در وهله اول تعداد اشیا به تایید هیات وزیران و تصویب آنها برسد سپس اطلاع رسانی شود.

با این وجود در اسفند ماه ۹۵ هیات وزیران با خروج 446 قلم از آثار تاریخی و هنری در 429 ردیف به صورت موقت برای برگزاری نمایشگاهی در آلمان موافقت کرد و مسئولیت آن را نیز به عهده این سازمان گذاشت.

انتقال این محموله بزرگ میراثی به کشور آلمان که هنوز هیچ نمایشگاهی در ایران برگزار نکرده است، خود به تنهایی انتقاداتی را به چنین تصمیمی وارد می کرد.

یک اینکه چرا کشورهای دیگر نمایشگاهی در ایران برگزار نمی کنند و تنها ایران است که آثار باستانی و تاریخی خود را به خارج از کشور ارسال می کند. دوم نرخ بیمه آثار بود. در فهرست منتشر شده مصوبه هیات وزیران، میزان بیمه هر یک از آثار و فهرست اموال مشخص شد. در این فهرست آمده که برای 429 اثر حدود 37 میلیون و 700 هزار یورو معادل 150 میلیارد تومان بیمه در نظر گرفته شده است.

آثاری که برای برگزاری این نمایشگاه انتخاب شده بودند شامل پیکرک های گلی انسان و جانوران از هزاره هفتم پیش از میلاد، آثاری از تپه سیلک کاشان مربوط به هزاره اول پیش از میلاد، ظروف سفالی هزاره سوم از تپه حصار، ژتون های گلی چغامیش، آثار سنگی و مفرغی شهداد، ظروف سفالی شهر سوخته، ظروف سنگی شهر شوش آثاری از هفت تپه و چغازنبیل، ظروف سنگی جیرفت، آثاری از کلماکره لرستان و آثار زرین جوبجی و رامهرمز هستند که از 200 یورو برای ژتون های گلی چغامیش تا 400 هزار یورو برای آثار زرین هزینه بیمه در نظر گرفته شده است.

در این میان برخی از آثار ویژه در حوزه باستان شناسی و اشیای موزه ای مانند چهار جام طلا نیز به آلمان منتقل شده که فهرست آنها و بیمه در نظر گرفته شده برای آنها نیز به شرح زیر است:

  • جام زرین حسنلو متعلق به نیمه نخست هزاره اول پیش از میلاد با سه میلیون یورو
  • جام زرین کلاردشت متعلق به نیمه نخست هزار اول پیش از میلاد با یک میلیون یورو
  • جام زرین عمارلو و رودبار هر کدام با یک میلیون و 200 هزار یورو
  • دو جام زرین مارلیک هر کدام با یک و نیم میلیون یورو
  • یک جام زرین مارلیک دیگر با 800 هزار یورو
  • خنجر زرین کلاردشت با 300 هزار یورو

هر چند که پس از انتشار این فهرست برخی از دوستداران میراث فرهنگی اعلام کردند انتشار آن راه را برای قیمت گذاری آثار تقلبی موجود در بازار توسط قاچاقچیان باز می کند اما نشان می داد که دقیقا کدام آثار به آلمان رفته و شرکت بیمه گذار برای هر کدام از آنها چه رقمی هزینه بیمه در نظر گرفته است.

در این باره نیم نگاهی به فهرست بیمه آثار نشان می دهد که جام های طلا تنها یک و نیم یورو یعنی حدود 7 یا 8 میلیارد تومان بیمه شده اند که این رقم بیمه برای جام هایی که در نزد ایرانیان منحصر به فرد هستند بسیار کم به نظر می رسد.

اما حسن قره خانی از پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی که در ارزش گذاری این محموله صاحب نظر بوده به خبرنگار مهر می گوید: از دو سال مانده به دولت احمدی نژاد تا الان حدود ده مجموعه بزرگ از اشیای تاریخی به کشورهای دیگر رفته و اکنون نیز اگر قیمت گذاری انجام شده است، نرخ سال های گذشته را در نظر گرفته و درصدی آن را افزایش داده اند و ارزیابی نهایی انجام شده و به نظر من قیمت متعادلی نیز برای بیمه آثار در نظر گرفته شده است.

وی تأکید دارد: این اثار تاریخی برای خرید و فروش به آلمان نرفته است بلکه قیمت در نظر گرفته شده برای آنها در حقیقت اعتباری است که برای بیمه آنها پیشنهاد می دهند بنابراین معادل نرخ خرید و فروش آن آثار قیمت گذاری نمی کنند. از سوی دیگر باید به نحوی قیمت گذاری انجام می شد که شرکت های بیمه گذار، راضی به بیمه آنها می شدند.

قره خانی با تاکید بر اینکه جام مارلیک تنها یک جام نیست می گوید: چیزی حدود 38 جام از مارلیک به دست آمده است. هیچ کدام از آثار کشف شده آنجا تک نبوده اند. مشابه آن آثار در مارلیک و در موزه وجود دارد. اگر برای جام مارلیک که اکنون یک و نیم میلیون یورو بیمه در نظر گرفته شده، دو میلیون یورو تخمین زده می شد باز هم عده ای بودند که می گفتند چرا سه میلیون یا چرا چهار میلیون یورو نزدید؟ یک و نیم میلیون یورو یعنی حدود 7 میلیارد تومان. اگر جام مارلیکی در بازارهای ایران پیدا شود هیچ قاچاقچی نمی تواند این جام را با این قیمت بخرد. البته اگر پیدا شود. جام بدل مارلیک را نهایتا بتوانند با 500 میلیون تومان جا به جا کنند. جام حسنلو هم حدود 2800 سال قدمت دارد. از فرهنگ های مستقر در ایران مربوط به دوران حسنلو جام های زیادی کشف شده است. بنابراین این اشیا منحصر به فرد نیستند.

در مقابل این اظهارات پروانه سلحشوری یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی می گوید: با کدام منطق عقلانی اثری مانند جام مارلیک را می توان درجه دو تلقی کرد. جام مارلیک در دنیا یگانه است و نمونه دیگری ندارد. از طرف دیگر پشتوانه ریالی این انتقال به آلمان، پول ایران در بانک مرکزی است؛ لذا باید پرسید ملاک انتخاب آثار و دستورالعمل انتقال آن چه بوده است؟ در حالی که حتی برخی از آثار حتی مورد اعتراض برخی از کارکنان موزه نیز بوده است.

سلحشوری ادامه می دهد: تعداد آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه حدودا به اندازه دو سالن موزه ایران باستان است در صورتی که با بررسی کاتالوگ های نمایشگاه های پیش از انقلاب مشاهده می شود که آثار به نمایش در آمده در این نمایشگاه ها بسیار کمتر از این مقدار است.

با وجود همه این انتقادات به اینکه محموله ارسالی به نمایشگاه حتی با هدف معرفی فرهنگ ایران به کشورهای دیگر بسیار بزرگ بوده و نمی بایست همه این آثار را یک باره به کشوری انتقال می دادند اما نمایشگاه ایران، فرهنگ کهن، آب و بیابان در شهر بن آلمان اواخر فروردین ماه افتتاح شد و تا مرداد ماه ادامه خواهد داشت.

اکبر میرزایی از کارشناسان موزه داری به خبرنگار مهر می گوید: چینش آثار تاریخی در این فضای موزه ای این طور که به نظر می رسد خالی از اشکال است و نشان می دهد که موزه شهر بن میزبان نمایشگاه های بسیاری بوده است.

وی ادامه می دهد: اما نکته مهم اینکه مسئولان و کارشناسان سازمان میراث فرهنگی که چینش این آثار را می بینند و هر بار نیز به نمایشگاه های خارجی می روند و از تجربیات آنها با خبر می شوند چرا از خلاقیت و نحوه موزه داری آنها چیزی یاد نمی گیرند آیا بهتر نیست کاری کنیم که مثل موزه های آلمان هم تنوع در چینش آثار داشته باشیم هم امنیت آثار را در ویترین های مجهز تامین کنیم و نورپردازی آنها نیز استاندارد شود؟

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
11 + 5 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1