گردشگری کنترل نشده، تهدیدی جدید برای میراث جهانی یونسکو در بالکان

12 اردیبهشت 1396 - 14:00 dsfr.ir/ph0vs

گردشگری کنترل نشده، تهدیدی جدید برای میراث جهانی یونسکو در بالکان
lonelyplanet.com
دریاچه اوهرید در مرز مقدونیه با آلبانی

میراث جهانی در بالکان به دلیل وجود گردشگرانی که به محیط پیرامون خسارات وارد می کنند، با خطر از دست دادن جایگاه ثبت جهانی خود مواجه شده اند.

«امیرحسین نوری حسامی» کارشناس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در حوزه کشور بلغارستان، در یادداشتی به خطرات جدیدی که میراث جهانی یونسکو را در کرواسی، مقدونیه و مونته نگرو در معرض خسارات بی سابقه قرار داده، اشاره کرده و آن را ناشی از «گردشگری کنترل نشده در این منطقه» دانسته است. متن این یادداشت در زیر از نظر مخاطبان می گذرد:

میراث جهانی یونسکو در کرواسی، مقدونیه و مونته نگرو در معرض خسارات بی سابقه و جدیدی از سوی انبوهی از گردشگری کنترل نشده هستند که این امر باعث شده تا جایگاه و موقعیت میراث های ثبت شده این کشورها زیر سوال برود.

این طور به نظر می رسد که در کنار آلودگی های زیست محیطی که پیرامون این میراث ها را احاطه کرده است، تعداد کنترل نشده گردشگران نیز در آینده ای نزدیک برخی از این میراث ها را به طور کامل تخریب خواهد کرد. نهایتا این امر ممکن است منجر به این شود که جایگاه افتخاری که نصیب کشورها شده نیز از آنها سلب شود.

شهر ساحلی دوبروونیک [Dubrovnik] که لرد جورج بیران [Lord George Gordon Byron] شاعر معروف انگلیسی از آن به عنوان «مروارید آدریاتیک» در کرواسی یاد کرده است، دریاچه های پارک ملی پلیتویسه [Plitvice] در مرکز کرواسی، شهر ساحلی و باستانی کوتور [Kotor] در مونته نگرو و مقدونیه واقع در تاریخی ترین ناحیه این کشور، شهر ساحلی اوهرید [Ohrid] در کنار دریاچه نزدیک آن از جمله میراث های ثبت شده جهانی هستند که در غرب حوزه بالکان در بیشترین معرض خطر قرار دارند.

پهلو گرفتن کشتی های تفریحی کروز، تهدیدی جدی برای مروارید آدریاتیک

نگرانی های مردم عادی شهر در سال های اخیر در مورد تعداد فزاینده کشتی های تفریحی کروز که در نزدیکی بندر لنگر می اندازند، نگرانی های مشابهی را همچون شهر ونیز در ایتالیا به ذهن همگان متبادر می کند؛ چراکه آن شهر هم در معرض از دست دادن موقعیت ثبت جهانی میراث خود است.

شهر قدیمی دوران رنسانسی دوبروونیک که به عنوان نماد فرهنگ اروپایی در دنیا شناخته شده است، در سال 1979 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. طبق اطلاعاتی که اداره گردشگری شهر دوبروونیک اعلام کرد، این شهر باجمعیتی حدود 40 هزار نفر، سالانه با میزبانی بالغ بر یک میلیون گردشگر دست و پنجه نرم می کند.

علاوه بر این، رقم ذکر شده صرفا برای افرادی است که شب ها در این شهر اقامت کرده اند و افرادی که در روز با کشتی های کروز در این شهر رفت و آمد کرده اند، در این آمار حساب نشده اند.

طبق گفته مقامات مسئول در بندر شهر دوبروونیک، سال گذشته جمعیتی بالغ بر 800 هزار توریست صرفا از طریق کشتی های کروز به شهر وارد شده اند که این تعداد گاه به رقمی معادل 10 هزار گردشگر در روز می رسید.

از آنجایی که هیچ گونه اطلاعات قابل اطمینانی در دست نیست که درآمد شهر از ورود این مسافران کوتاه مدت به چه میزان است، اما بسیاری از افراد در مورد سودآوری این نوع از گردشگری سوالاتی را مطرح می کنند. در سال 2010 موسسه جهانگردی کرواسی حساب کرد که این کشور رقمی معادل 53 میلیون یورو از ورود این کشتی های تفریحی به سراسر کشور درآمد کسب کرده است که بیش از 80 درصد آن به شهر دوبروونیک اختصاص داشته است.

هرچند اطلاعات مشابهی نشان می دهند که اگر بخواهیم عامل خسارات وارد شده به محیط زیست کرواسی را در این ارزشیابی به حساب بیاوریم، مجموع هزینه های مصرف شده برای جبران خسارات وارده، رقم بسیار بالاتر 338 میلیون یورویی را به همراه دارد.

وران پیرسیچ [Vjeran Pirsic] فعال زیست محیطی بلندپایه در کرواسی در مصاحبه ای اعلام کرده بود که: «رویدادهایی که در اینجا در حال رخ دادن هستند، یک فاجعه تمام عیار به شمار می آیند.»

وی به این نکته نیز اشاره کرد که دریاچه های پلیتویسه که آن نیز میراث جهانی یونسکو در کرواسی به حساب آمده و از یک سری دریاچه هایی ساخته شده که در پارک ملی قرار دارند، برای سدهای طبیعی اش نیز برای جهانیان شناخته شده است؛ چرا که این سدهای طبیعی یک سری دریاچه ها، غارها و آبشارهای طبیعی را خلق کرده اند.

در سال گذشته اینطور هشدار داده شد که به دلیل تعداد بالای گردشگر، یعنی رقمی در حدود 1.3 میلیون بازدیدکننده در سال که این تعداد در فصول شلوغ مثل جولای و آگوست به 15 هزار نفر در روز نیز می رسد، این منطقه در خطر از دست دادن جایگاه میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است.

پیرسیچ اشاره کرد که تمامی میراث های ثبت شده جهانی یونسکو باید بر اساس برنامه های مدیریتی مثل «ظرفیت مکان» اداره شوند که از قبل به مسئولین ذیربط آنها ارائه شده اند. این اصطلاح بدان معنا است که چه تعداد بازدیدکننده به طور روزانه می توانند پلیتویسه را بازدید کرده و چه تعداد کشتی کروز حق لنگر انداختن در ساحل دوبروونیک را دارند.

وی در ادامه گفت: «این روشی که ما پیش گرفته ایم، محکوم به نابودی است. اولاً با این روش پدیده های طبیعی در معرض تخریب قرار می گیرند. یعنی انبوه گردشگران قطعا هیچگونه سود و منفعتی برای دریاچه های پلیتویسه به همراه ندارند. دوما خود مقصد گردشگری مورد نظر در حالی تخریب می شود که از سوی سازمان جهانی یونسکو به عنوان میراث جهانی شناخته شده است.»

تجارت احزاب سیاسی، تهدیدی برای کوتور

در همسایگی مونته نگرو، برای اینکه مرکز شهر قدیمی کوتور جایگاه خود در فهرست میراث جهانی یونسکو را حفظ و تضمین کند، در حالی از سوی دولت مقرراتی مثل ممنوعیت ساخت و ساز در مرکز این شهر تصویب شد که این امر جنجال هایی را نیز به همراه داشت.

مقامات محلی شهر که امروزه برای اولین بار در سه دهه اخیر از سوی احزاب مخالف اداره می شود، چنین ادعا کردند که مقررات مربوطه، شکل تازه ای از اعمال فشارهای سیاسی بر روی حکومت های محلی به شمار می آیند. آنها بر این عقیده هستند که طی دو دهه قبل مقامات ملی هیچگونه اقدامی برای توقف ساخت و ساز غیرقانونی در کوتور انجام نداده اند.

ولادمیر جوکیچ [Vladimir Jokic] شهردار کوتور در مصاحبه خود در روز 6 آوریل 2017 (17 فروردین 96) اینطور ادعا کرد که: «جایگاه کوتور در فهرست سازمان جهانی یونسکو با فعالیت های ساختمانی و اقدامات افراد قدرتمند و خانواده هایی در معرض خطر قرار گرفته است که با مقامات دولت مرکزی در ارتباط هستند.»

در پی واکنش تند و جدی جلسه کمیته مجمع جهانی یونسکو که در جولای گذشته در استانبول برگزار شد، تصمیمی مبنی بر ممنوعیت ساخت و ساز در این شهر برای مدت شش ماه اتخاذ شد.

این اتفاق نشان می دهد که خطر حذف کوتور از فهرست میراث جهانی یونسکو که در سال 1979 به آن ملحق شده، مسئله ای کاملا جدی است. از سال 2013 که یونسکو به خاطر ساخت و سازهای بی رویه، شهرسازی مدرن و گردشگری های کنترل نشده (دلایل مشابه مطرح شده برای دوبروونیک) وضعیت محدوده شهر قدیمی قرون وسطایی کوتور را وخیم و بحرانی ارزیابی کرد و در این مورد هشدارهای لازم را داد، تعداد زیادی از کشتی های تفریحی کروز در بندر کوچک این شهر لنگر انداخته اند.

به مونته نگرو هشدار داده شده بود که اگر علاقه مند است تا کوتور همچنان در فهرست میراث جهانی یونسکو باقی بماند، فقط تا نیمه های ماه مارس 2017 وقت دارد تا موانع مطرح شده ای را که در مسیر تحقق این امر است، از سر راه بردارد. برنامه اقدام که در فوریه گذشته به تصویب دولت رسید، دستور توقف ساخت و ساز را حداقل به طور موقت به تجار این ناحیه تحمیل کرده است.

هرچند مخالفین این قانون فاش کردند که چند روز قبل از اعلام مقررات جدید محافظتی که در 5 آوریل تصویب شد، دولت مرکزی مجوز ساخت و سازهای متعددی را به چند مجموعه تفریحی و گردشگری بزرگ در شهر اعطاء کرده است. آنها می گویند حکومت دقیقاً بعد از اینکه مخالفان آنها به شهرداری راه یافته اند، چنین قانونی را مصوب کرده است.

عمیق ترین و قدیمی ترین دریاچه حوزه کشورهای بالکان در مرز مقدونیه با آلبانی به شکل نیمه جزیره ای کوچک به نام دریاچه اوهرید قرار دارد که یکی از 28 مواردی در فهرست میراث جهانی یونسکو به حساب می آید که در هر دو دسته میراث فرهنگی و میراث طبیعی به ثبت رسیده است.

در کنار جذابیت های طبیعی موجود در این منطقه، آنجا خانه بسیاری از گونه های بومی گیاهی و جانوری از قبیل ماهی قزل آلای اوهرید به حساب می آید. آنچه که اوهرید را ویژه ساخته، میراث غنی فرهنگی این ناحیه است. شهر پر از کلیساهای قدیمی، خانه های خوش منظره و مجسمه هایی است که قدمت آنها به قرون قبل بر می گردد. دریاچه و شهر اوهرید هر دو، اصلی ترین جاذبه گردشگری مقدونیه به حساب می آیند.

با این وجود از زمانی که قرار شد با بودجه دولتی جاده ای سریع السیر در امتداد ساحل دریاچه اوهرید ساخته شود که در صورت ساخت، شهر به صومعه نوام مقدس [St Naum] متصل خواهد شد، این منطقه از سوی سازمان جهانی یونسکو تحت نظر قرار گرفته شد. همچنین طراحی این جاده به شکلی است که در صورت ساخت از میان کوه گالیسیکا [Galicica] عبور خواهد کرد که خانه بسیاری از گونه های نادر گیاهی و جانوری به شمار می آید.

در شروع هفته جاری، قرار است گروهی متشکل از متخصصین یونسکو ضمن بازدید از اوهرید، بازرسی کنند که آیا برنامه های ساخت و سازهای بی رویه جایگاه و موقعیت این میراث ثبت شده جهانی را به خطر می اندازد یا خیر.

به اضافه، یونسکو تلاش دارد تا نقشه های ساخت و ساز در پیست اسکی کوه گالیسیکا و سه مرکز گردشگری جدید ساحلی این شهر را نیز مورد بررسی و ارزیابی خود قرار دهد.

پیشتر متخصصین زیست محیطی اشاره کرده اند که ساخت و سازهای بی رویه، این شهر را در فهرست منطقه «در معرض خطر» آورده است که در این صورت، تنها یک گام دیگر تا از دست دادن موقعیت میراث جهانی یونسکو برای این شهر فاصله باقی می ماند.

میراث جهانی یونسکو در واقع نام عهدنامه ای بین المللی است که در تاریخ 16 نوامبر 1972 میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید و موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارد و متعلق به تمام انسان های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص است.

بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به عنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت ضمن باقی ماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوط، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مکان های میراث جهانی ثبت شده در یونسکو، مکان هایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه و یا شهر هستند.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
9 + 8 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1