توسعه پایدار، عنوان سال ایکوموس ایران

ضرر انسان برای بناهای تاریخی، بیشتر از ابر و باد است

30 فروردین 1396 - 16:00 dsfr.ir/hs762

ضرر انسان برای بناهای تاریخی، بیشتر از ابر و باد است
www.icomos.org
لوگوی سبز ایکوموس

ایکوموس ایران با توجه به نامگذاری سازمان جهانی #گردشگری با عنوان "گردشگری، توسعه پایدار"، عنوان "توسعه پایدار" را برای سال ایکوموس ایران انتخاب کرد.

"رئیس موسسه ایکوموس ایران"

به گزارش ایسنا، «مهدی حجت» با بیان این که موضوعات سالیانه ایکوموس جهانی که توسط شورای اجرایی ایکوموس بین المللی انتخاب می شوند، عموما ناظر بر مسائلی است که در اروپا رخ می دهد، بیان کرد: این انتخاب ها براساس دغدغه هایی که در اروپا و نسبت به مسائل مربوط به میراث فرهنگی و حفاظت و با سوژه هایی که سالانه اعلام می شوند انتخاب می شوند، هرچند بسیاری از زمینه های مطرح شده بیش از آن چه جنبه ی بین المللی داشته باشند مسائل مبتلا به در اروپاست.

او ادامه داد: براین اساس در ایکوموس ایران تصمیم گرفتیم علاوه بر در نظر گرفتن موضوع سال ایکوموس جهانی، در ایران نیز سال خود را که بین دو عید نوروز است براساس موضوعی که ناظر به مسائل و مشکلات بناها و محوطه ها در ایران و به عنوان مساله نخست ماست در نظر بگیریم و آن را به طور موازی همانطور که در صحنه های بین المللی مطرح است، تعریف و تعقیب کرده و برنامه ریزی کنیم.

بنیانگذار سازمان میراث فرهنگی موضوع انتخاب شده ی امسال ایکوموس ایران را بحث «توریسم» بیان کرد و افزود: ایکوموس ایران نیز گرفتار این مطلب است، بنابراین با سیاست ها، برنامه ها و روش ها، نیاز است تا به دقت به این موضوع توجه کنیم، چون ممکن است در کنار برخی فواید مضرات زیادی نیز داشته باشد، بنابراین باید به آن توجه شود.

او با بیان این که ایکوموس ایران قرار است در عمد دو لغت «توریسمِ پایدار» را ترجمه نکند، افزود: من اعتقاد ندارم که کلمه گردشگری کاملا معادل با آن چیزی است که هدف از دیدن آثار مطرح می شود، وقتی ما به محضر آثار می رسیم و در حقیقت از آن ها کسب فیض می کنیم، این با لغت گردشگری کردن به زبان فارسی تناسبِ زیادی ندارد.

حجت مفهوم کلمه ی گردشگر و توریسم را با کلمات معادل این مفهوم در انگلیسی مانند «tour»  «trip» یا «travel agency» دارای معانی مختلفی با یکدیگر دانست.

او با تاکید بر وجود ارکان مختلف در توریسم, بیان کرد: آنچه که توسط گردشگران مورد ملاقات قرار می گیرند، کسانی که آن چیز را ملاقات می کنند یا نحوه انجام این ملاقات، نتایجی هستند که این ملاقات به بار می آورند و همگی این موارد مورد بحث هستند. بنابراین اگر بخواهیم این مساله رو به دقت باز کنیم باید هر کدام را مورد توجه قرار دهیم، به خصوص زمانی که درباره ی «پایداری» حرف به میان می آید.

ابر و باد و فلک آسیب کمتری نسبت به انسان به بناهای تاریخی می زنند

حجت در ادامه در توضیح مفهوم پایداری نیز اظهار کرد: برخی از عواملی که امروز به خصوص در حوزه ی معماری و میراث فرهنگی مطرح است، بیشتر پایداری در مقابل عوامل فیزیکی است. یعنی «ابر و باد و فلک» چطور می توانند به آثار تاریخی ضرر بزنند؛ اتفاقی که براساس تحقیقات میراث بین الملل، از این طریق کمترین آسیب ها به آثار وارد می شود.

او با بیان این که کمترین میزان ضرر به بناهای تاریخی از طریق عوامل فیزیکی است، افزود: بیشترین میزان ضرر از طریق انسان به بناهای تاریخی وارد می شود، بنابراین مخاطرات انسانی بسیار بیشتر به بناها وارد می شوند، حتی در کشوری مانند انگلیس که بسیار مراقب آثار تاریخی خود است, اما براساس آمار، میزان آسیب های وارد شده از طریق انسان ها بسیار بیشتر از میزان صدمات طبیعی است که به آثار تاریخی وارد می شوند.

او در بخش دیگری از صحبت هایش گفت: اگر قرار است توریسم را تعریف کنیم، نخست باید ببینیم بستر تعریفی آن از کجا تا کجاست؟ آیا به ناصرخسرو می توانیم گردشگر بگوئیم؟

حجت با بیان این که در توریسم بین الملل، امروز باب شده است که مرتبه به مرتبه آنچه که در خاکریز اول است فرسوده می شود تا به آخر، این پرسش را مطرح کرد که آیا امروز ماسوله همان صورت اول خود قبل از باب شدن توریسم را دارد؟ و افزود: صدها کتاب در این زمینه وجود دارد که توریسم اگر افسار گسیخته باشد، همه میراث را از بین می برد. امروز نیز شاهد این هستیم که جریان امروز که سوار بر دوش اقتصاد، در حال نابود کردن فرهنگ است.

رییس ایکوموس ایران با اشاره به عنوان انتخابی ایکوموس بین المللی در سال 2001 که با مفهوم نجات دادن روستاها در سطح بین الملل مطرح شده بود; پرسید: امروز از روستاها چه باقی مانده اند؟

گردشگران برای بناهای تاریخی شعبده بازی می کنند

وی با اشاره به برخی غلوها درباره بناهای تاریخی که توسط راهنمایان گردشگری به گردشگران مطرح می شود، ادامه داد: در طول 30 سال گذشته که درگیر با این معانی بوده ایم، روز به روز و سال به سال راهنماهای آثار تاریخی بیشتر کاری شبیه به شعبده بازی انجام می دهند. آنها هر بار یک چیز جدید می گویند تا گردشگر خوشش آید و جذب شود، بنابراین به مرور چیزهایی باب می شود که غیرقابل قبول اند.

او با بیان یک خاطره از این مدل توضیحات به گردشگران گفت: به چشم خود دیدم که توریسم از راهنما پرسیده بود که چرا مسجدشاه اصفهان این قدربلند است؟ او جواب داد: چون با شتر داخل می رفتند. در یک نمونه دیگر که شاهد بودم توریست در عالی قاپو پرسید که آیا می دانید حفره های عالی قاپو برای چیست؟ و جواب شنید: آقایان موزیست مقابل حفره های این کاخ می نشستند موسیقی می نواختند و این حفره ها آن ها را جذب می کرد، پس از آن زنان سلطنتی می آمدند همان جا می نشستند و آن موسیقی از این حفره ها دوباره پخش می شدند.

او با تاکید بر لزوم توجه به این نکته که باید به این مساله فکر کنیم به کجا می رویم، توضیح داد: درست است که به حق، دولت به فکر ایجاد شغل جدید است، حرف آقای رئیس جمهور درست است که شغل صریح به وسیله توریسم درست می شود، اما باید عواقب آن را نیز دید.

در توریسم امروزی، پژوهش را حذف کرده اند

حجت تاثیر امروزی توریسم در کشور را تا حدی دانست که حتی در آن از وجه پژوهشی میراث فرهنگی منصرف می شوند و ادامه داد: یک دایره بسته کاملا روشن در میراث فرهنگی وجود دارد که آن را پژوهش، حفظ، احیاء، معرفی و آموزش می دانند. در واقع این باید یک سیکل بسته معرفی باشد.

بنیانگذار سازمان میراث فرهنگی با تاکید براینکه مخالفتی با توریسم ندارد و برعکس با توجه به تاثیر آن نسبت به معرفی آثار تاریخی آن را مناسب دانست و ادامه داد: با این وجود معتقدم کسی مانند ابن بطوطه توریسم بوده است، نه مانند امروز که تعدادی آدم با یکدیگر گروهی می روند و چنین حرف هایی به آن ها زده می شود و در واقع فقط به دنبال خوشگذرانی هستند. در این زمان ما دیگر هیچ اکتسابی از ملاقات با آثار نداریم و این لطمه بزرگ تری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
8 + 9 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1