نمایشگاه «ایران؛ فرهنگ کهن، بین آب و بیابان»

اُبهت تمدن آریایی در سرزمین ژرمن ها

29 فروردین 1396 - 12:00 dsfr.ir/uv6e1

اُبهت تمدن آریایی در سرزمین ژرمن ها
سمیه ایمانیان
بازدید آلمانی‌ها از نمایشگاه تمدن ایران

تعدادی از آثار تاریخیِ #ایران از موزه های مختلف کشور انتخاب و چهار ماه به #آلمان امانت داده شدند، تا آن ها هم بهره ای از تاریخ کشورمان ببرند.

مقصد خیابان «فریدریش ایبرت» یا همان خیابانِ «موزه» شهر بُن پلاک ۴ است؛ جایی که تاریخ و هنرِ ۹ هزار سال پیش ایرانی ها را بدونِ رنجِ سفر، در چند قدمی شهر و خانه آلمانی ها می برد؛ در مقصدی با عنوانِ «ایران؛ فرهنگِ کهن بین آب و بیابان» در موزه و تالار هنر و نمایش جمهوری فدرال آلمان در بُن.

۴۴۶ شیء تاریخیِ ایران از موزه های مختلف کشور به خصوص موزه ی ملی ایران انتخاب و چهار ماه به آلمان امانت داده شدند، تا آن ها هم بهره ای از تاریخ کشورمان ببرند، بهره ای که بازدیدکنندگان موزه در دو روز نخست آن را با جانِ دل دیدند.

آلمانی ها با تهیه ی کاتالوگی کتاب مانند به زبان انگلیسی در قطع رحلی اعتقادشان درباره ی این نمایشگاه را در کاتالوگ هایی که به بازدیدکنندگان آثار ایرانی می فروشند، اینطور بیان کرده اند: «این نمایشگاه پرده از میراث نهفته تمدن های اولیه ایران که بین هزاره هفتم قبل از میلاد تا ظهور هخامنشیان در هزاره اول قبل از میلاد شکل گرفته، برمی دارد.»

توصیف برای ۴۴۶ قلم شیء ایرانی که تعدادشان برابر با تعداد آثار به نمایش درآمده در برخی از موزه های کشور است، از زبان آلمانی ها این طور توصیف شده: «ایران کشوری چهار فصل است از قله های برف اندود البرز و زاگرس تا کویرهای داغ و سوزان لوت، ایران کشور تضادهاست... این نمایشگاه پنجره ای را به سوی کشوری باز می کند که برای چندین دهه غیرقابل دسترس بوده و تصویرش در اروپا زیاد شناخته شده نیست. این گنجینه ها از قبرهای دو شاهزاده ایلامی و یافته های منحصر به فرد در زمین های جیرفت و برای نخستین بار در خارج از ایران نمایش داده می شوند.»

۶۳ شیء از محوطه جهانی شوش، ۶۳ شیء از محوطه ی ارزشمند جیرفت، ۳۲ شیء از محوطه ی تاریخی جوبجی، ۲۰ شیء از محوطه ی تاریخی شهداد، ۲۴ شیء از تپه مارلیک، ۲۰ شیء از تپه حسنلو، ۳۱ شیء از محوطه ی تاریخی چغامیش، ۱۲ شیء از تپه حصار، ۱۰ شیء از محوطه ی جهانی چغازنبیل و چهار پیکرک گلی از شهرستان سراب بخشی از آثار به نمایش درآمده در این موزه هستند.

۴۴۶ قلم شیء ایرانی را در چهار دوره ی تاریخی و هر بخش را با چهار رنگ براساس اقلیم دوره های مختلف تقسیم کرده اند، مولتی مدیا از تاریخِ باستانی محوطه هایی مانند جیرفتِ باستانی، شهداد، شهرسوخته، تپه حصار، جوبجی، مارلیک، زیویه و توضیح دوره ها در هر بخش به سه زبان آلمانی، انگلیسی و فارسی روی دیوارهای موزه نقش بسته اند، به خصوص آثاری که برای نخستین بار به نمایش درآمده اند، جزو جدانشدنی این موزه و دیگر موزه های شهر بُن هستند.

دقیقا مانند تبلیغات و بنرهایی که بیشتر در خیابان موزه و حتی در برخی مراکز شهر بُن مانند بخش مرکزی و برخی ایستگاه های مترو برگزاری این نمایشگاه را تبلیغ می کنند.

برای ورود به موزه و تالار هنر و نمایش جمهوری فدرال آلمان در بُن، باید از دو دستگاه گیت بازرسی بدنی و وسایل شخصی بگذرید، کیف هایتان را در صورت تمایل به صندوق امانات بسپارید و در غیر این صورت لباس های اضافه روی دست تان را بپوشید و اگر کوله پشتی یا کیفی دارید که ممکن است از پهلو یا پشت به ویترین ها ضربه بزند، جلوی بدن خود آویزان کنید.

در هر تالار دست کم سه تا چهار نیروی راهنما و نگهبان در هر تالار قدم می زنند و مراقب هر حرکت غیرایمنی هستند و البته نیازی به توضیح راهنما برای آثار به نمایش درآمده نیست، چون به اندازه ی کافی توضیحات روی دیوارها، کاتالوگ ها و مدیاهای منتشر شده در فضای نمایشگاه اطلاعات کافی و چه بسا بیش از اندازه ای از آن چه که تمایل دارید درباره ی نمایشگاه و حتی ایران بدانند را منتشر می کند.

توجه به نوع قرارگیری این آثار در ویترین های موزه نیز خود قابل توجه است. ساخت پایه های پلاستیکی محکم و شبیه به فلز برای نگه داشتن جام ها و مجسمه های کوچک یا ساخت پایه های پلاستیکی شبیه به کوله برای پیکره سه مرد نشسته که توسط «فرزاد گشایش» در موزه ملی ایران تعبیه شد و حتی طرح بازسازی و تعیین طرح محتوایی ویترین های موزه و حتی استفاده از مهندسان ایرانی در ساماندهی فضای موزه ای و همچنین بهره گیری از ایده های «حسین مقصودی»، مهندس ایرانی دیگر که ویترین ها و فضاهای موزه ای را تعبیه کرد و حتی برای نمایش آثار متعلق به دوره های مختلف تاریخی با استفاده از طرح یک مجسمه به نمایش درآمده در همین نمایشگاه، سقفی متفاوت برای تعدادی از آثار همان دوره تعبیه کرد.

نوع توجه به هر کدام از آثارِ به نمایش درآمده در موزه متفاوت است، اما بیشترین تفاوت را می توان در نمایش مجموعه آثار جوبجی دید، دکوری شبیه به اتاق شاهزاده ایجاد کرده اند و ویترینی در وسط قرار گرفته که در آن زیورآلات و اثار این مجموعه ی ارزشمند و نفیس به نمایش درآمده اند، نام این مجموعه را «شاهزاده ایرانی» گذاشته اند.

هزینه ای که برای این نمایشگاه انجام شده به گفته ی برخی از مسئولان آلمانی نمایشگاه هزینه ای بسیار بیشتر از دیگر نمایشگاه های برگزار شده تا این تاریخ در این تالار و موزه است، این یعنی آلمانی ها قدر و منزلت آثار به نمایش درآمده در کشورشان را از سوی ایران می دانند، تا امنیت، استحکام و فضایی ایمن برای این نمایشگاه تامین کنند.

«باغ ایرانی، تصویری از بهشت» بخش دیگری از نمایشگاه ایران است، نمایشگاهی که آجرهایش را از مراکش تهیه کردند؛ در قدم نخست فقط یک دیوار کاهگلی به چشم می خورد، اما کافیست وارد شوید، نمونه ساده ی بازسازی شده از یک باغ ایرانی که معرفی اش به آلمانی ها قرار است یکی از بخش های مهم در فستیوال تابستانی موزه های بُن باشد.

هرچند امروز همین نمونه باغ را در ایران و به خصوص تهران بسیار کم داریم، اما برای به رخ کشیدن این منظر طبیعی ایران به آلمانی ها به زبان از آن به «باغ بهشت» یاد می کنند و اینطور توصیف می شود؛ «یک باغ ایرانی در مقابل این موزه مراجعه کنندگان را وادار می کند تا از جذابیت های آن لذت ببرند. باغ های متعددی از ایران به عنوان سایت های میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند.

"اگر شما باغ دارید، دیگر نیازی نیست که برای به بهشت رفتن حتما بمیرید". این ضرب المثل دال بر اهمیت جایگاه باغ ها در ایران است. اولین باغ های ایرانی در قرن ششم قبل از میلاد توسط کوروش کبیر ساخته شد. ایران تفاوت هایی را میان مدل های مختلف باغ ها رقم زده است. باغ هایی که در فضای عمومی یا در مکان های مشخصی قرار دارند و توسط ساختمان های مسکونی احاطه شده اند. همه این باغ ها به چهار بخش مجزا تقسیم شده اند و پیرامون آن ها عناصر زندگی بخش آب دیده می شود. در این باغ ها از عناصری مانند نور و سایه، گرما، خنکای هوا، فواره های آب، عطر روح بخش گل ها به عنوان نمادی از بهشت استفاده شده است.»

در مولتی مدیاهای این بخش از نمایشگاه آثار جهانی ایران به خصوص ۹ باغ ایرانی که در قالب یک پرونده ی زنجیره ای در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند، نیز معرفی می شوند.

بازدیدکنندگان از دو فضای موزه ای نمایشگاه ایران، حس های متفاوت و البته شادی را از دیدن این نمایشگاه دارند. یاسمین ۵۰ ساله، ۳۰ سال است که در بُن زندگی می کند، وقتی او را می بینم اشک شوق از چشمانش سرازیر است و در حین صحبت نمی تواند جلوی خود را بگیرد. می گوید؛ « قطعا نمایش این آثار برای آلمانی ها بسیار تأثیرگذار است و آن ها را برای سفر به کشورم ترغیب می کند. از امروز تلاش می کنم فرهنگ و تاریخ کشورم را با افتخار به آلمانی ها نشان می دهم.»

ریچارد ۲۵ ساله و اهل کلن خوشحالی اش از دیدن آثار تاریخی یک کشور دیگر را با چشمانش نشان می دهد و با زبان دست می گوید که دوست دارد این تاریخ و فرهنگ را در آغوش بگیرد، اما جالب است که می گوید؛ «اگر قرار باشد کشورم این نوع آثار را در کشورهای دیگر نمایش دهد، باید قوانین و ضوابط مشخصی را اعمال کند.»

سام ۱۷ ساله که تا هشت سالگی در ایران زندگی کرده و پس از آن همراه با خانواده اش ساکن شهر بُن شده اند و به گفته ی خودش تا قبل از دیدن این آثار فقط ایران و محوطه های تاریخی اش را با جست وجو در اینترنت شناخته، خوشحال است که بالاخره توانسته با چشم خود بخشی از تاریخ کشورش را ببیند.

او با خوشحالی می گوید: همه همکلاسی هایش را برای دیدن تاریخ کشورش به نمایشگاه خواهد آورد و درباره ی قوانینی که براساس آن این آثار به بُن فرستاده شده اند می پرسد و می گوید؛ «امیدوارم با این نمایشگاه گردشگران بیشتری برای سفر به ایران راغب شوند.»

یک زوج سالمند آلمانی را در باغ بهشت ایرانی می بینیم؛ آن ها با خواندن مطالب یک روزنامه نگار آلمانی درباره ی نمایشگاه به دیدن این مکان آمده اند. آن ها باور نمی کنند ایران می تواند چنین طبیعتی داشته باشد و ترغیب شده اند هرچه زودتر برای سفر به ایران، برنامه ریزی کنند.

یاسمن دختر یک خانواده ایرانی که از پنج سال پیش در این کشور زندگی می کند و معلم یکی از شهرهای دیگر آلمان است، نیز می گوید: «تا امروز با افتخار به همه گفته ام ایرانی ام و از این به بعد نیز این افتخار را با چاشنی چنین نمایشگاهی از کشورم بیان می کنم. حتما این مکان را به همسایگان و شاگردانم توصیه می کنم.»

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
20 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1