الگوی ایتالیایی تامین مالی موزه ها

23 فروردین 1396 - 13:00 dsfr.ir/rl8vr

شهر فلورانس - ایتالیا

آثار تاریخی و هنری یکی از مهم ترین نقش ها را در جذب گردشگران به یک کشور دارند. هرچه این آثار بیشتر باشند، پتانسیل آن کشور را برای افزایش درآمدزایی از طریق گردشگری بیشتر می کنند. از سوی دیگر، این آثار به نحوی به منزله سنت ها و میراث یک کشور محسوب می شوند و به همین دلیل نگهداری آنها برای نسل های آتی باید موردتوجه قرار گیرد، از این رو است که حراست و حفاظت از آثار و بناهای تاریخی اهمیت ویژه ای دارد و افزون بر مسائل مادی مسائل فرهنگی نیز در آن نقش ایفا می کنند.

با توجه به اینکه کشورهای خاورمیانه و حوزه بین النهرین سرزمین هایی هستند که تمدن در آنها سابقه ای کهن دارد، تعداد آثار و بناهای تاریخی در این کشورها معمولا به طور قابل توجهی زیاد است.

از سوی دیگر، به دلیل اینکه این کشورها عموما اقتصادی دولتی دارند و در آنها مسائل جدی تری وجود دارد، اغلب بودجه مربوط به بخش های فرهنگی، میراثی و تاریخی چندان قابل ملاحظه نیست و به این ترتیب، بسیاری از بناهای تاریخی یا آثار و اشیای تاریخی یا فرهنگی مورد غفلت قرار می گیرند. موارد دیگری نظیر کمبود تخصص لازم برای حفظ این آثار تاریخی و نیز وابسته بودن درآمد و بودجه آن کشورها به یک محصول که آنها را در قبال تغییرات قیمت مواد معدنی و طبیعی و چرخه های رکود جهانی آسیب پذیر می کند، نیز به این مشکلات دامن می زند.

در این بین، یکی از راهکارهای حفاظت از میراث که بر نمایش و عرضه آثار تاریخی و فرهنگی و بهبود وجهه فرهنگی یک کشور در جهان موثر است، گسترش موزه های خصوصی است. این موزه های خصوصی می توانند گردشگری داخلی و حتی خارجی را تقویت و در کنار آن به حفظ و نمایش این آثار نیز کمک کنند.

وضعیت موزه های خصوصی در جهان

در گزارش موزه های هنری خصوصی در جهان که در پایان سال 2015 منتشر شده است، کره جنوبی از نظر تعداد این موزه ها در جهان صدرنشین اعلام شده و پس از آن نیز به ترتیب کشورهای ایالات متحده آمریکا، آلمان، چین و ایتالیا قرار دارند. بر این اساس، شهر سئول از کره جنوبی با داشتن 13 موزه در جایگاه برتر قرار گرفته و پس از آن شهرهای برلین و پکن هر کدام با 9 موزه در جایگاه های بعدی قرار دارند.در همین حال، 35 درصد از این موزه ها بیش از 20 هزار بازدیدکننده در سال داشته اند. همچنین تعداد کل موزه های هنری خصوصی در جهان نیز 317 مورد عنوان شده است.

راهکار یک نخست وزیر

در ایتالیا که یکی از مراکز اصلی گردشگری در جهان است و آثار تاریخی، فرهنگی و هنری آن سالانه میلیون ها بازدیدکننده را به خود جلب می کند، تبلیغات وسیعی برای موزه ها بازدید آنها توسط گردشگران صورت می گیرد. موزه ها در این کشور به طور فزاینده ای به سوی خصوصی شدن و استفاده از منابع بخش خصوصی و همکاری آنان پیش می رود تا این بخش بتواند به توسعه خود ادامه دهد.

در این کشور، دولت تا مدت های طولانی بخش بسیار ناچیزی از هزینه های لازم برای نگهداری اشیا و آثار تاریخی، فرهنگی و خرابه های باستانی را پرداخت کرده است. موزه های دولتی در این کشور تلاش می کنند با پیروی از الگوی نهادهای خصوصی پس از دهه ها به نااطمینانی بین فعالان فرهنگی و تجاری پایان دهند.

به طور کلی مقامات ایتالیایی چند راهکار را در زمینه ترویج استفاده از بخش خصوصی در اداره و مدیریت موزه ها به وجود آورده اند که یکی از این موارد استفاده از موزه های خصوصی است. راهکار دیگر برای استفاده از منابع بخش خصوصی در راستای افزایش بودجه آنها، ارائه برخی تسهیلات به کمک کنندگان است. در این خصوص به تبلیغات و سرمایه گذاری های خارجی نیز توجه شده است.

مقامات موزه ها و سایر ذی نفعان آن در شهرهایی نظیر فلورانس که سابقه هنری، فرهنگی و تاریخی خوبی دارند، در این گذار نقش ایفا کرده اند. علاوه بر پیشنهادهایی که برخی فعالان بخش خصوصی برای به دست آوردن سهم بیشتر موزه های خصوصی به وزیر فرهنگ این کشور ارائه کردند، مشارکت هایی نیز از سایر کشورها در این زمینه به عمل آمد.

یکی از این موارد، تلاش یک گروه سرمایه گذاری از امارات متحده عربی برای وارد شدن به بخش موزه های خصوصی در ایتالیا بود. در این کشور میزان تعصب روی پول، کسب و کار و فرهنگ بسیار عمیق است و موزه های دولتی این کشور در حال تغییر شرایط خود و تبدیل شدن به متحدانی بلندمدت با شرکای تجاری خود و مشارکت با آنان هستند. در ایتالیا پس از انتخاب ماتئو رنتسی به نخست وزیری، حرکت ایتالیا به سوی همکاری بخش فرهنگ دولتی با فضای خصوصی تسهیل شد؛ هرچند که رنتسی اکنون دیگر قدرت را در دست ندارد و این امر می تواند در تداوم این روند شائبه هایی ایجاد کند.

منابع خصوصی، مبالغ اهدایی از بخش خصوصی و شرکت ها، تبلیغ گرفتن از شرکت های خصوصی و برخی کارهای دیگر در این زمینه منجر به این می شود که دولت کمتر در تامین مالی موزه ها و آثار تاریخی، هنری و فرهنگی این کشور نقش ایفا کند که با توجه به افزایش مشکلات اقتصادی در اروپا و به ویژه ایتالیا در چند سال اخیر و گرفتاری دولت ها در زمینه تخصیص بودجه، بسیار مهم شده است.

آیک اشمیت، یکی از موزه داران آلمانی که به این فعالیت در ایتالیا پرداخته، معتقد است اگرچه در طول 15 سال گذشته بودجه ملی فرهنگ کاهش یافته اما در نتیجه اقدامات بخش خصوصی و برخی اقدامات دیگر، توانایی هزینه کردن برای این بخش تا حدود 27 درصد در سال گذشته افزایش یافته است؛ اگر چه هنوز هم رقم آن با مبلغی حدود 2 میلیارد یورو بسیار کوچک است.

علاوه بر این، یکی از کارهایی که در ایتالیا انجام شده این بوده است که از سرمایه های مالی برای کمک به موزه های تحت تملک دولت استفاده و در عوض برای کمک کنندگان به این بخش، تخفیف های مالیاتی لحاظ شده است. برای مثال، در سال 2014 تخفیف مالیاتی 65درصدی برای آن دسته از افرادی که به موزه های دولتی ایتالیا، یادمان ها و نمایشگاه های هنری این کشور کمک مالی کنند، در نظر گرفته شد؛ امری که در مجموع موجب شد تقریبا 120 میلیون یورو به این نهادها کمک مالی شود.

فرصت های استفاده از بخش خصوصی

هرچند دولت کشورهایی نظیر ایتالیا و یونان در امر فرهنگ و موزه ها سرمایه گذاری می کنند اما هنر و باستان شناسی در این کشورها به اندازه ای غنی است که اگر مشارکت بخش خصوصی از قبیل تاسیس موزه های خصوصی یا کمک مالی به موزه های دولتی صورت نگیرد، نمی توان از بسیاری از آثار به درستی حفاظت یا آنها را احیا کرد.

از جمله شرکت هایی که به موزه های دولتی کمک می کنند و در ازای آن دست به تبلیغ با استفاده از این نوع رسانه می زنند، شرکت های پارچه، سازندگان کالاهای لوکس و تجملاتی و همچنین برخی شرکت های مد هستند. با این حال برخی از فعالان در این بخش از محدودیت های موجود وضع شده در راستای این تبلیغات ابراز نارضایتی می کنند؛ اگر چه حتی پای کشورهای خارجی مانند برخی شرکت های دبی به این بحث باز شده است.

در حال حاضر اکثر موزه های ایتالیا دولتی هستند و در برخی موارد آزادی آن را ندارند که نیازها و ملزومات رابطه با شرکت هایی را که برای تبلیغ یا ارائه کمک های مالی به آنها داوطلب می شوند را چگونه تخصیص بدهند و این امر یکی از معضلات در این حیطه برای موزه ها و شرکت ها است. اگرچه رویکرد اخیر ایتالیا موجب شده آنها اختیار داشته باشند درآمدهای خود را حفظ کنند و در حقیقت وضعیت آنها بهتر شده است اما پیش از آن، این نهادها محدود به کمک های دولتی بودند و درآمدزایی آنها اثری در بهبود و توسعه آنها نمی گذاشت.

موارد ذکر شده راهکارهایی است که ایتالیا به عنوان یک کشور دارای تاریخی غنی، برای بهبود وضعیت موزه های خود در پیش گرفته است؛ الگویی که برای ایران نیز می تواند مفید باشد و حجم وسیعی از آثار تاریخی و هنری ایران زمین به واسطه اقدامات سیاستی صحیح در این مورد و افزایش مشارکت بخش خصوصی بهتر و بیشتر مورد حفاظت قرار گرفته و از نظر درآمدزایی و کاهش مخارج دولت نیز کمکی برای کشور باشند.

« دنیای سفر » این نوشته را از « دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.
جاباما

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
9 + 1 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1