یک پژوهش دانشگاهی بررسی می کند

6 انگیزه برای مشارکت محلی در توریسم پایدار

21 فروردین 1396 - 16:30 dsfr.ir/vj5bl

6 انگیزه برای مشارکت محلی در توریسم پایدار
امید عزت پور
کمبود امکانات در مناطق 4 گانه محیط زیست

مهم ترین انگیزه ساکنان محلی برای تمایل به مشارکت در فعالیت های #توسعه #گردشگری پایدار در یک پژوهش دانشگاهی بررسی شد.

نتایج یک تحقیق نشان می دهد مهم ترین انگیزه ساکنان محلی برای تمایل به مشارکت در فعالیت های توسعه گردشگری پایدار، «اختصاص امتیازاتی از طرف دولت به مشارکت کنندگان در حفاظت از محیط زیست»، «افزایش فرصت های تفریح و امکانات رفاهی روستا و منطقه»، «توجه بیشتر دولت به منطقه»، «احساس افتخار و تعلق خاطر نسبت به منطقه»، «علاقه به فعالیت های گردشگری پایدار و حفاظت از منابع طبیعی و چشم اندازهای منطقه» و «آشنا شدن با گردشگران و سایر فرهنگ ها» بوده است.

پژوهشی که منصور غنیان و آذر هاشمی نژاد درباره منطقه حفاظت شده دز صورت داده اند، همچنین نشان می دهد کسب درآمد بیشتر برای خود و خانواده، کاهش اشتغال در بخش کشاورزی و ایجاد اقتصاد جایگزین، تغییر نقش اجتماعی و اقتصادی زنان در اثر مشارکت، وجود منابع مالی کافی برای انجام فعالیت های حفاظتی و تولیدی-خدماتی مرتبط با گردشگری، پر کردن اوقات فراغت و کسب موقعیت شغلی بهتر نتوانسته اند در اولویت های برتر، میل به مشارکت ساکنان محلی را برانگیزانند. این مساله گویای آن است که مردم محلی از نقش توسعه ای فعالیت های گردشگری آگاهند، دیدگاه مثبتی نسبت به گردشگری و گردشگران دارند و آن را فرصتی برای رشد و توسعه جامعه خود می دانند.

به باور پژوهشگران این تحقیق، محوریت انگیزه  مردم بومی در قالب انگیزه های مشارکت مدنی و تنوع بخشی می گنجد و جنبه اقتصادی ندارد؛ یعنی آنها فعالیت های گردشگری را صرفا از دید منفعت شخصی نمی نگرند، بلکه دیدگاهی جامعه محور دارند. بر این اساس، در صورت وجود زمینه ها و بسترهای مناسب، ساکنان محلی از انگیزه بالایی برای مشارکت در فعالیت های توسعه گردشگری پایدار برخوردارند. این پژوهش البته با توجه به اینکه ساکنان محلی به گردشگری به عنوان منبع درآمد نگاه نمی کنند، پیشنهاد می دهد ساکنان محلی به سمت توسعه کسب و کارهای کوچک از طریق گردشگری هدایت شوند و گردشگری فرصتی برای ایجاد کسب وکار و درآمدزایی تلقی شود. به این ترتیب با در اختیار گذاشتن وام های کم بهره، فرصت اشتغال از طریق گردشگری برای ساکنان محلی منطقه فراهم خواهد شد. براساس نتایج این تحقیق، به صورت کلی بین انگیزه زنان و مردان برای مشارکت در فعالیت های توسعه گردشگری پایدار تفاوت معناداری وجود ندارد؛ گرچه بین انگیزه مشارکت زنان و مردان در خصوص دلایل انگیزشی مانند تغییر نقش اجتماعی و اقتصادی آنها تفاوت معناداری دیده شده است.

تاهل ساکنان نیز توانسته در انگیزه مشارکت و دیدگاه آنها نسبت به موانع و معضلات توسعه گردشگری پایدار اختلاف معناداری در سطح 5 درصد ایجاد کند. با توجه به این نتایج پژوهشگران اظهار می کنند هنجارهای فرهنگی روستا، زنان را به کار در منزل و مردان را به فعالیت  در خارج از منزل سوق می دهد. طبیعی است زمانی که افراد از هنجارهای رفتاری و ارزشی زن و مرد دور می شوند، جامعه از خود واکنش نشان می دهد و این واکنش بر رفتار آنها تاثیر می گذارد. به همین خاطر، زنان در نهایت از مشارکت در امور بازمی مانند. در مورد افراد متاهل، فشارها و محدودیت های فرهنگی جامعه خصوصا در جوامع سنتی تا اندازه ای تخفیف می یابد و آنها امنیت خاطر بیشتری را احساس می کنند. بنابراین پیشنهاد می شود از طریق ایجاد مشاغلی در رابطه با گردشگری در منطقه از نیروهای جوان و زنان بیشتر استفاده شود تا هم به اشتغال زایی آنها منجر شود و هم این قشر فراموش شده بیشتر در فعالیت های توسعه ای منطقه مشارکت کنند.

طبق نتایج تحقیق مذکور، سه متغیر رضایت از پیامدهای زیست محیطی گردشگری، رضایت از پیامدهای اجتماعی گردشگری و رضایت از پیامدهای اقتصادی گردشگری، 44درصد از تغییرات متغیر وابسته انگیزه  مشارکت ساکنان محلی در فعالیت های توسعه گردشگری پایدار را تبیین می کنند. براساس این نتایج می توان دریافت که انگیزه مشارکت برای فعالیت های گردشگری در منطقه بیشتر در جهت حفظ حیات وحش و گونه های گیاهی و جانوری در معرض انقراض، کاهش آلودگی محیط روستا و استفاده بهینه از منابع طبیعی است و گردشگری نتوانسته نقش پررنگی در ایجاد مشاغل مرتبط با گردشگری و کسب درآمد برای ساکنان محلی ایفا کند که این امر احتمالا به دلیل توسعه کم فعالیت های گردشگری در سطح منطقه است.  به این ترتیب پژوهشگران پیشنهاد می کنند با تشویق و حمایت از تشکل های غیردولتی و محلی مرتبط در منطقه برای جلب مشارکت مردم محلی در بخش گردشگری با انجام اقداماتی نظیر واگذاری بخشی از تصدی گری بخش دولتی به بخش خصوصی و روستاییان، ایجاد معافیت های مالیاتی برای آنها، فراهم کردن تسهیلات بانکی و اعطای وام های کم بهره به بخش خصوصی و روستاییان، رفع موانع اداری و ایجاد تسهیلات برای آنها صورت گیرد.

پیشنهادها

در پایان این پژوهش پیشنهاد شده به منظور حصول نتیجه مطلوب از توسعه گردشگری پایدار در منطقه حفاظت شده دز، باید از طرح ها و برنامه های پراکنده توسعه گردشگری پرهیز شود و به جای آن، برنامه های توسعه گردشگری پایدار برای کل منطقه تهیه و براساس آن طرح های مختلفی تعریف شود و در بخش های مختلف به اجرا درآید. همچنین در راستای توسعه گردشگری پایدار، آموزش و پرورش می تواند با گنجاندن مطالبی درباره گردشگری و حفظ محیط زیست در کتب درسی و برگزاری کلاس های فوق برنامه، در جهت نگرش مثبت جامعه میزبان به اثرات گردشگری و جلب حمایت آنها از این صنعت کمک کند. کارشناسان ترویج مراکز خدمات کشاورزی نیز می توانند با آموزش دهیاران و شوراها در زمینه طبیعت گردی و حفظ محیط زیست و توزیع کاتالوگ ها در میان خانواده ها، برای افزایش آگاهی مردم روستا اقدام کنند. در عین حال بخش دولتی نیز با تخصیص بیشتر منابع اعم از بودجه، امکانات و نیروی انسانی برای حفاظت و مدیریت منطقه، خواهد توانست از تعاونی ها، سازمان های غیردولتی و شرکت های غیرخصوصی ایجادشده حمایت کند.

« دنیای سفر » این نوشته را از « روزنامه دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
6 + 2 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1