نرخ بلیت هواپیما سقف ندارد اما حساب و کتاب دارد

22 اسفند 1395 - 14:30 dsfr.ir/rj76l

نرخ بلیت هواپیما سقف ندارد اما حساب و کتاب دارد
زورق
خرید بلیت هواپیما

نرخ 3 برابری بلیت هواپیما شما را در خریدن بلیت مردد کرده است. شب عید است و بازار خرید بلیت، داغ. معلوم نیست تا چند لحظه دیگر، همین بلیت هم برایتان باقی مانده باشد.

شاید جزو کسانی باشید که دل به دریا می زنند و هزینه چندبرابری بلیت را می پردازند یا شاید هم جزو کسانی هستید که احساس می کنند پای گرانفروشی در میان است و ترجیح می دهند از واقعی بودن نرخ بلیت اطمینان پیدا کنند. پیگیری گروه دوم برای آگاهی از صحت و سقم نرخ ارائه شده، قابل تقدیر است اما دلیل نمی شود به طور حتم نرخ واقعی بلیت، پایین تر از نرخی باشد که شما دیده یا شنیده اید.

بد نیست بدانید با آزادسازی نرخ بلیت هواپیما از آذر 94 (براساس تکلیف برنامه ششم توسعه) دست شرکت های هواپیمایی برای تعیین نرخ در 178 مسیر داخلی باز است و آنها می توانند با توجه به میزان تقاضای بازار، قیمت های خود را پیشنهاد دهند. با این حال در این میان اگر نرخ غیرمتعارفی ارائه شد، نهادهای نظارتی از جمله سازمان هواپیمایی دست به کار می شوند و با متخلفان برخورد می کنند.

هفته گذشته گزارشی درباره وضعیت نرخ بلیت های سفر نوروزی در شیوه های مختلف حمل و نقل منتشر شد که در آن به افزایش چندبرابری نرخ بلیت هواپیما در برخی مسیرها اشاره شده بود. بعد از آن گزارش، مدیر روابط عمومی و سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری خواستار توضیح بیشتر درباره روند قیمت گذاری بلیت هواپیما و تخلفات احتمالی در این بخش شد. در گفت و گویی که با رضا جعفرزاده داشتیم او شیوه نظارت این سازمان بر بازار حمل و نقل هوایی کشور را توضیح داده است.

  • باتوجه به نزدیک شدن به روزهای نوروز، به نظر می رسد آزادسازی نرخ بلیت هواپیما دردسرساز شده و در برخی مسیرها بلیت ها با قیمت های بسیار گرانی عرضه شده است. نگاه سازمان هواپیمایی به این مسئله چیست؟

برای پاسخ به پرسش شما باید ابتدا به آسیب های تحریم بر حمل و نقل هوایی اشاره کرد. در 3 دهه گذشته به واسطه تحریم، به حمل ونقل هوایی اجحاف شد و تحریم کنندگان برای فشار به ایران، صنعت حمل و نقل هوایی را هدف گرفتند و می خواستند این بخش را ناتوان کنند، بر همین اساس محدودیت هایی ایجاد کردند که می توانست ضربه های بزرگی به صنعت هوایی وارد کند. برای اینکه میزان مقاومت شرکت های هواپیمایی در مقابل این تحریم ها روشن شود، باید این پرسش را مطرح کنیم که کدام یک از شرکت های هواپیمایی بزرگ دنیا می توانستند با اعمال چنین تحریم هایی، دچار بحران نشوند یا ناگزیر به افزایش بهای خدمات خود نشوند. در ایران اما شرکت های هواپیمایی در زمان تحریم تلاش کردند مقاومت کنند و نگذاشتند هدف تحریم یعنی زمین گیر شدن صنعت هوایی به عنوان یکی از بخش های مهم اقتصادی و یکی از ابزارهای مهم توسعه کشور، محقق شود. با گذر از این مرحله و با اجرای برجام و در شرایطی که تحریم حمل ونقل هوایی کمرنگ شده، صنعت هوایی نیاز دارد برای رشد و توسعه، وارد فعالیت های رقابتی شود. برای ایجاد رقابت، شرکت ها نمی توانند با ناوگان موجود که بخش زیادی از آن سن بالایی دارد (البته ناایمن نیست)، پرواز کنند؛ بنابراین آزادسازی نرخ بلیت هواپیما اجتناب ناپذیر بود.

  • منظور شما این است که آزادسازی نرخ بلیت، مقدمه ای برای توسعه حمل و نقل هوایی و رقابتی شدن فعالیت شرکت های هواپیمایی است؟

بله؛ آزادسازی که از آذر 94 اجرا شد، مسیری است که از سوی همه شرکت های هواپیمایی دنیا طی شده و ما نیز باید با آزادسازی نرخ بلیت، به تدریج از نرخ های تکلیفی عبور کنیم و وارد فضای رقابتی شویم، به همین دلیل در آزادسازی، مسیرهای هوایی به دو گروه تقسیم شدند؛ بخشی مسیرهای تکلیفی هستند (87 مسیر در کل کشور) که هنوز قابلیت آزادسازی نرخ بلیت در این بخش وجود ندارد و نرخ ها هنوز مشخص است اما بخش دیگر مسیرهایی هستند که آزادسازی نرخ بلیت در آنها امکانپذیر شد. آزادسازی در واقع مقدمه ای برای دادن حق انتخاب به مسافران حمل ونقل هوایی در زمینه سفر با شرکت های هواپیمایی است تا باتوجه به نوع سرویس دهی، ساعت پرواز، نرخ بلیت و عوامل دیگر، بتوانند پرواز موردنظر خود را انتخاب کنند. این مسیری است که بیش از دو دهه پیش، شرکت های هواپیمایی دنیا رفته اند و ما نیز باید برویم. از سوی دیگر باتوجه به محدودیت های ایجاد شده برای حمل ونقل هوایی ایران در دهه های گذشته، کشورهای دیگر بخش زیادی از سهم ما در جابه جایی مسافر را به دست گرفتند و آزادسازی می تواند مقدمه ای برای بازپس گیری این سهم از دست رفته باشد. در واقع ما برای بازپس گیری این سهم، به توسعه ناوگان نیاز داریم که آزادسازی نرخ بلیت، مقدمه آن است. از آذر 94 که آزادسازی به طور کامل اجرا شد، تاثیر مثبت آن در حمل ونقل هوایی کشور مشهود بوده است؛ البته هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله داریم.

  • با آزادسازی نرخ بلیت هواپیما آنچه ما مشاهده می کنیم این است که در مسیرهای پرتقاضا مانند تهران مشهد، تعداد پروازها افزایش یافته و نرخ ها متفاوت است اما از نظر افزایش خدمات، فعالیت خاصی به عنوان رقابت میان شرکت های هواپیمایی دیده نمی شود. در بخش پروازهای تکلیفی هم می بینیم تعداد پروازها بسیار کم است و در عمل، حق انتخابی برای مشتری وجود ندارد. شما از کدام تاثیر سخن می گویید؟

برای پاسخ به این پرسش باید توجه کنیم که سطح انتظارمان از شرکت های هواپیمایی با مشکلاتی که به آن اشاره شد، چقدر است. آزادسازی نرخ بلیت را تازه آغاز کرده ایم و با تکیه بر همین مسئله شرکت های هواپیمایی توانستند باوجود مشکلات فراوان دوام بیاورند، بدهی هایشان را پرداخت کنند، به ادامه سرویس دهی بپردازند و ایمنی شان را حفظ کنند. شاید ایمنی جزو سرویس ها و خدمات شرکت هواپیمایی به شمار نیاید اما اولویت نخست ما این است که شرکت های هواپیمایی بتوانند روی پای خود بایستند و همزمان ایمنی شان را حفظ کنند. از نظر ما با آزادسازی، ایمنی در حال بهبود است.
 

  • یعنی با شناور شدن نرخ بلیت، در گام نخست پشت صحنه پروازها وضعیت مطلوب تری پیدا کرده است؟

بله؛ آزادسازی نرخ بلیت موجب شده شرکت های هواپیمایی بتوانند در برابر مشکلات مقاومت کنند و توسعه ناوگان و ارتقای آموزش نیروی انسانی را برای ورود به عرصه رقابت مدنظر داشته باشند که همه این مسائل به ایمنی مربوط است، این در حالی است که شرکت های هواپیمایی دنیا، محدودیت های ما را نداشتند، به همین دلیل توانستند ایمنی را به خوبی ارتقا دهند. ایمنی هزینه بردار است؛ یا باید دولت هزینه اش را بپردازد یا مردم. براساس اهداف توسعه صنعت، قرار نیست دولت متحمل این هزینه ها شود؛ بنابراین چاره ای نیست جز آزادسازی نرخ بلیت زیرا درحال حاضر به جز ایران ایر، همه شرکت های هواپیمایی ما خصوصی هستند و به صورت درآمد-هزینه ای اداره می شوند و با درآمدهای خود باید هم خدمات شان را ارتقا دهند و هم ناوگان و در گام نخست هم باید نگاه شان به ایمنی باشد. آزادسازی نرخ بلیت ما را در این مسیر قرار داده است. البته براساس قانون هم چاره ای جز اجرای آزادسازی به عنوان یک قانون نداریم.

  • البته آزادسازی از چند سال پیش باید کلید می خورد و به نظر می رسد دیر شدن اجرای این قانون، ارتباطی به تحریم ندارد...

سخن شما درست است و باید چند سال پیش آزادسازی انجام می شد اما در حمل ونقل هوایی، مسائل مختلفی زنجیروار به هم گره خورده اند و محدودیت ها در اجرا نشدن این قانون تاثیرگذار بوده است. در واقع چون ما نمی توانستیم هواپیمای نو وارد کنیم، قادر نبودیم نرخ را آزاد و رقابتی اعلام کنیم. براساس معادله کسب وکار، باید ناوگان مناسب و هواپیمایی با سن کمتر داشته باشیم تا بتوانیم نرخ را رقابتی کنیم. با کاهش تحریم، راه برای این کار باز شد و باتوجه به بازار مناسب ایران، شرکت های هواپیماساز علاوه بر فروش هواپیما، در بخش های دیگر مانند انتقال فناوری هم مایل به همکاری های مشترک با ایران هستند؛ بنابراین راه برای توسعه باز شده است.

  • شکی نیست که براساس قانون آزادسازی، نرخ بلیت را باید شرکت ها تعیین کنند و دولت نباید دخالتی در این زمینه داشته باشد اما در آستانه نوروز شاهد چند برابر شدن نرخ بلیت در برخی مسیرهای پرتقاضا هستیم و هر سال هم سازمان هواپیمایی عنوان می کند بر تخلفات نظارت دارد. باتوجه به آزادسازی، معیار شما برای این نظارت و جلوگیری از تخلفات چیست؟

پیش از شروع پروازهای نوروزی و رسیدن به دوران پیک پرواز، از طریق دفتر نظارت بر شرکت های حمل ونقل هوایی و امور فرودگاه ها و موسسه های هوانوردی و نیز معاونت هوانوردی و امور بین الملل سازمان، جلساتی با حضور دبیر و اعضای انجمن شرکت های هواپیمایی داشتیم و قرار شد شرکت ها نرخ های پیشنهادی خود را برای پروازهای نوروزی اعلام کنند. ما نسبت به نرخ های اعلام شده از سوی شرکت ها اعتراضی نداشته ایم زیرا براساس قانون آزادسازی، آنها اجازه دارند نرخ مورد نظر را اعلام کنند و به طور قطع معاونت بازرگانی این شرکت ها می دانند که نباید نرخ را بی حد و اندازه و خارج از نرخ های عرف بازار تعیین کنند.

  • منظورتان این است که شرکت ها برای اینکه بازار را از دست ندهند، نرخ غیرقابل قبول و خارج از عرف ارائه نمی دهند؟

بله؛ شرکت ها نمی خواهند حرکت واحد بازرگانی آنها در زمینه تنظیم نرخ بلیت، برای آنها ضدتبلیغ باشد، به همین دلیل تعادل قیمتی خود را حفظ می کنند.

  • اما همین حالا می بینیم که نرخ بلیت در برخی مسیرها تا 3 برابر افزایش داشته است.

نرخ های خارج از عرف، نرخ اعلام شده از سوی شرکت های هواپیمایی نیست و این نرخ ها، مربوط به بلیت هایی است که از سوی شرکت هواپیمایی به واسطه ها واگذار شده و از سوی آنها به فروش می رسد. البته در این زمینه هم اطلاع رسانی کرده ایم که نباید بلیت با نرخ خارج از عرف فروخته شود و با فروشندگان این بلیت ها برخورد می شود و جریمه در انتظار آنهاست.

  • یعنی بلیت های گران را شرکت ها نمی فروشند؟

ممکن است برخی بلیت هایی که شرکت های هواپیمایی در اختیار دفاتر خدمات مسافرتی قرار داده اند را این دفاتر به دیگران داده باشند و آنها گران تر بفروشند.

  • منظورتان از «دیگران» چیست؟

بخشی از دفاتر خدمات مسافرت هوایی دارای مجوز بند «الف» هستند و مجازند بلیت هواپیما ارائه کنند. از سوی دیگر دفاتر خدمات مسافرت هوایی که مجوز بند «ب» دارند حق فروش بلیت ندارند و فقط می توانند تور بفروشند.

  • یعنی تخلف در زمینه نرخ بلیت در این دفاتر رخ می دهد؟

این امکان وجود دارد. یا ممکن است بخشی از این بلیت ها از سوی این دفاتر در اختیار سایت های غیرمجاز قرار داده شود و آنها هم باتوجه به اینکه در دوران پیک تقاضا برای پرواز هستیم، آن را گران تر می فروشند.

سازمان هواپیمایی نسبت به این تخلف واکنش نشان می دهد و هماهنگی های لازم را با دیگر بخش های نظارتی هم داشته ایم. ما در مرحله نخست شرکت هواپیمایی را مسئول می دانیم زیرا آنها با دفاتر خدمات مسافرت هوایی قرارداد دارند و بلیت در اختیار دفاتر هواپیمایی قرار می دهند.

اگر واسطه های دیگری در این میان شکل بگیرند و بخواهند بلیت را گران تر از نرخ پیشنهادی شرکت هواپیمایی بفروشند، با این مسئله برخورد می کنیم و به طور معمول اعتراض و شکایت ها در این بخش است.

  • بسیاری از مردم یا اطلاع ندارند که تخلف رخ داده یا می دانند اما ناچارند بلیت را بخرند و حتی فرصت شکایت هم ندارند. اگر شکایتی انجام نشود شما برخوردی نمی کنید؟

ما پیش بینی هایی در این زمینه انجام داده ایم؛ به عنوان نمونه امکان اعتبارسنجی بلیت روی سایت شرکت های هواپیمایی و روی سایت انجمن این شرکت ها وجود دارد و مسافران می توانند بررسی کنند آیا برای این بلیت، هواپیما و صندلی وجود دارد یا خیر (بلیت واقعی است یا خیر). در سایت سازمان هواپیمایی نیز امکان ثبت شکایت ها وجود دارد. از همه اینها مهم تر ما بر اطلاع رسانی مداوم به مردم تاکید داریم و از شرکت های هواپیمایی خواسته ایم موضوع اطلاع رسانی را جدی بگیرند و باید از 3 راه اطلاع رسانی کنند؛ نخست اعلام شماره تلفن برای تماس مردم همزمان با فروش بلیت، دوم اطلاع رسانی داخل پایانه و دیگری صحبت با رسانه ها.
 
شرکت ها باید اعلام کنند مردم به طور حتم بلیت را از منابع معتبر خریداری و آن را اعتبارسنجی کرده و شکایت های خود را به سازمان هواپیمایی و شرکت های هواپیمایی اعلام کنند. در تخلفات رخ داده، ما در درجه نخست شرکت های هواپیمایی را مسئول می دانیم، در مرحله بعد دفاتر فروشی که دارای مجوز بند «الف» هستند و بعد دفاتر دارای مجوز بند «ب».

  • پیش از اینکه شکایتی به شما برسد هم بازرسی و برخورد با تخلفات دارید؟

برای کاهش مشکلات، بازرسی هایی از دفاتر و شرکت ها داریم که با همکاری سازمان تعزیرات حکومتی و سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان انجام می شود. این بازرسی ها به طور تصادفی است.

  • در بیش از یک سالی که از آزادسازی می گذرد، تخلفاتی که توضیح دادید، مشاهده شده است؟

بله؛ به ویژه در بازه فروش بلیت پروازهای نوروزی 94 از این دست تخلفات داشتیم که آنها را رسانه ای کردیم. امسال هم در دوره فروش بلیت های نوروزی، تاکنون چند مورد تخلف بوده که در این زمینه اطلاع رسانی کرده ایم. در این تخلفات، دفاتری بودند که حق فروش بلیت نداشتند اما بلیت هواپیما می فروختند و جریمه شدند. ما به شرکت های هواپیمایی توصیه کرده ایم اگر سایتی اقدام به فروش بلیت آنها کرد و با گرانفروشی، هویت این شرکت را تحت تاثیر قرار داد، آن سایت را معرفی کنند تا به پلیس فتا گزارش دهیم و با آن سایت برخورد شود.

  • یکی از بحث هایی که همیشه در دوران پیک پروازهای نوروزی داغ می شود، پرواز چارتر است. به طور معمول تخلفاتی مانند گرانفروشی را به پروازهای چارتر نسبت می دهند و همیشه هم گفته می شود باید با این پروازها برخورد شود. روند برخورد سازمان هواپیمایی با این مسئله چگونه است؟

امکان دارد شرکت های هواپیمایی، بخشی از پروازهای خود را به چارتر اختصاص دهند اما ما مشکلی با چارتر نداریم زیرا شیوه و مسئولیت فروش بلیت را برعهده شرکت ها گذاشته ایم.

  • یعنی نظارت ویژه روی چارتر ندارید و در شیوه فروش دخالت نمی کنید؟

خیر، ما وارد شیوه های فروش نمی شویم؛ مگر اینکه آن شیوه فروش معضل و مشکلی ایجاد کند. ما مشکلی با چارتر نداریم و به شرکت های هواپیمایی اعلام می کنیم نرخ بلیت در کلاس های مختلف را به ما اعلام کنند و شیوه عرضه به آنها بستگی دارد.

  • به هر حال می بینیم که بیشتر گرانفروشی ها را به چارتر نسبت می دهند...

برای سازمان هواپیمایی به هیچ عنوان بهانه هایی مانند چارتر پذیرفتنی نیست و ما شرکت هواپیمایی را مسئول این تخلفات می دانیم که باید بر شیوه فروش بلیت های خود نظارت کند و به آنها تاکید هم کرده ایم که روی فروش بلیت نظارت داشته باشند تا به نام آنها گرانفروشی نشود زیرا ضدتبلیغی برای آنهاست. در ضمن سود چارتر عاید شرکت هواپیمایی نمی شود.

البته نباید فراموش کنیم با بهبود وضعیت حمل ونقل هوایی در پسابرجام و با اجرای آزادسازی، مشکلاتی مانند چارتر هم به تدریج کاهش پیدا می کند زیرا با آزادسازی، نرخ بلیت واقعی و برای شرکت ها به صرفه می شود؛ بنابراین کم کم شرکت ها ترجیح می دهند فروش بلیت از طریق واسطه و در قالب چارتر را کنار بگذارند.

« دنیای سفر » این نوشته را از « روزنامه گسترش تجارت » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

دیدگاه شما

CAPTCHA
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
6 + 0 =
این سوال برای تشخیص اسپم نبودن می باشد.
1